Αναβάθμιση δεξιοτήτων και ποιότητα στην εργασία
Αναβάθμιση δεξιοτήτων και ποιότητα στην εργασία. Κριτικές παρατηρήσεις στο κείμενο «Στρατηγική Δεξιοτήτων» της ΔΥΠΑ
Η «Στρατηγική για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού και τη διασύνδεσή του με την αγορά εργασίας» (Ιούνιος 2022, μπορείτε να τη βρείτε εδώ) αποτελεί την πρώτη μείζονα δημόσια συνεισφορά της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ), μετά την ίδρυσή της με το Νόμο 4921/2022. Σύμφωνα με το ΙΝΕ ΓΣΕΕ, η επιχειρηματολογία της Στρατηγικής Δεξιοτήτων εδράζεται στην αντίληψη ύπαρξης «αναντιστοιχίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης δεξιοτήτων» στην αγορά εργασίας, ενώ βασικότερος στόχος που τίθεται είναι «η αποτελεσματική αντιστοίχιση της προσφοράς και της ζήτησης της αγοράς εργασίας, σε όρους απαιτούμενων δεξιοτήτων». Ως αίτιο της αναντιστοιχίας θεωρείται από τη Στρατηγική η περιορισμένη ή μη κατάλληλη προσφορά δεξιοτήτων από τους εργαζομένους, η οποία αδυνατεί να ανταποκριθεί με επάρκεια στην ζήτηση.
Το ΙΝΕ ΓΣΕΕ εκτιμά πώς πρόβλημα του κειμένου της Στρατηγικής Αναβάθμισης των Δεξιοτήτων είναι οι ελλιπείς αναφορές στο ζήτημα της ποιότητας της Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΕΚ), αλλά και οι ποιοτικές προδιαγραφές του συστήματος δεξιοτήτων στο σύνολό του. Αντίθετα, το ζήτημα της ποιότητας προσεγγίζεται από το ΙΝΕ ΓΣΕΕ συστηματικά τα τελευταία χρόνια μέσα από όλες του τις παρεμβάσεις. Η ποιότητα στη ΣΕΚ και γενικότερα στο πεδίο της αναβάθμισης των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού συνιστά οριζόντια πολιτική και δεν μπορεί να περιορίζεται από τα στεγανά επιμέρους δράσεων. Κρίνεται λοιπόν απαραίτητη η συνέργεια μεταξύ των διαφορετικών θεσμικών οργάνων και φορέων, όπως για παράδειγμα της Γενικής Γραμματείας Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Νεολαίας, του ΕΟΠΠΕΠ αλλά και όλων των άλλων εμπλεκομένων. Στόχος είναι η υλοποίηση οριζόντιων δράσεων, ώστε να διασφαλίζεται η ποιότητα του υποσυστήματος των εκπαιδευτών, η αποφυγή της σύγχυσης και της πολυνομίας, αλλά και η επίτευξη οικονομιών κλίμακας. Θεωρείται επίσης άμεσα απαραίτητος ένας μηχανισμός αντίστοιχος εκείνου του ΕΙΕΑΔ , αλλά με αντικείμενο το περιεχόμενο της προσφοράς εργασίας, δηλαδή της «ζήτησης δεξιοτήτων, με αποτύπωση τόσο των αναγκών της αγοράς εργασίας όσο και των διαθέσιμων δεξιοτήτων σε επίπεδο επαγγέλματος (σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερη συμβατότητα με την πολιτική των επαγγελματικών περιγραμμάτων). Η παραπάνω αποτύπωση θα μπορούσε να αποτελεί το αντικείμενο ετήσιας έκθεσης, με λειτουργία ως οδηγός σχεδιασμού εκπαιδευτικών παρεμβάσεων και πεδίο διαλόγου μεταξύ της μονάδας εμπειρογνωμόνων, κοινωνικών εταίρων και της επιστημονικής επιτροπής δεξιοτήτων.
Η Στρατηγική Δεξιοτήτων εκτιμάται πως αποδίδει ιδιαίτερα μεγάλη σημασία στην ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων των εργαζομένων και στη διάχυτη ευαισθητοποίηση αυτών σε θέματα βιώσιμης ανάπτυξης και κυκλικής οικονομίας. Οι συντάκτες της Στρατηγικής φέρονται να εντοπίζουν τις ασυμμετρίες μεταξύ των διαφορετικών παραγωγικών κλάδων σε ό,τι αφορά την ψηφιακή ολοκλήρωση, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι «όσο υψηλότερη είναι η ψηφιακή επάρκεια του εργατικού δυναμικού που συγκροτεί και την ψηφιακή ευφυΐα της επιχείρησης τόσο καλύτερη είναι και η πορεία της στο μέλλον». Σύμφωνα όμως με τα δεδομένα της Eurostat, στην Ελλάδα ένας στους δύο εργαζομένους (52%) διαθέτει, τουλάχιστον, της «βασικές ψηφιακές δεξιότητες». Η Ελλάδα, αν και διαχρονικά βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις μεταξύ των χωρών της ΕΕ-27, την τελευταία τετραετία καταγράφεται να σημειώνει συγκριτικά τη μεγαλύτερη πρόοδο, βελτιώνοντας το ποσοστό της κατά 8% σε σχέση με το 2019. Για την ίδια περίοδο, σύμφωνα με τις μετρήσεις του ευρωπαϊκού δείκτη Ψηφιακής Οικονομίας και Κοινωνίας (DESI), η Ελλάδα καταλαμβάνει μόλις την 25η θέση αξιολόγησης σε σύνολο 27 χωρών, ενώ μόνο το 12% των ελληνικών επιχειρήσεων εμφανίζονται να συμβάλλουν στην ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων των εργαζομένων. Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, το ΙΝΕ ΓΣΕΕ θα περίμενε να περιλαμβάνονται μέσα στο κείμενο της Στρατηγικής και εκείνες οι κατευθύνσεις που θα εστίαζαν στην επίδραση των κοινωνικών ανισοτήτων στο πεδίο της ανάπτυξης των τεχνολογικών δεξιοτήτων και όχι μόνο γενικές αναφορές στην αναγκαιότητα ανάπτυξης της «ψηφιακής ευφυΐας» των εργαζομένων. Επίσης, θα ανέμενε διεξοδική ανάλυση των βασικών χαρακτηριστικών της ζήτησης των ψηφιακών δεξιοτήτων μέσα από την αποτίμηση των κυρίαρχων σχετικών τάσεων που διαγράφονται στις αγορές εργασίας, με όρους προσφερόμενων θέσεων απασχόλησης, αλλά και σε συσχέτιση με το σχετικά χαμηλό επίπεδο τεχνολογικής συγκρότησης και ψηφιακής ολοκλήρωσης των ίδιων των επιχειρήσεων.
Εν κατακλείδι, το κείμενο εστιάζει την κριτική του στα παρακάτω πεδία:
- Υπέρβαση της περιοριστικής θεώρησης της αντιστοίχισης μεταξύ προσφοράς και ζήτησης δεξιοτήτων.
- Διεύρυνση της πρόσληψης της έννοιας των δεξιοτήτων στο πραγματικό εννοιολογικό τους εύρος και ανάδειξη του ρόλου τους στην αποτύπωση αλλά και στην αναβάθμιση των ποιοτικών χαρακτηριστικών της απασχόλησης
- Επιχειρησιακός προσδιορισμός της διασύνδεσης των προβλεπόμενων δράσεων επαγγελματικής κατάρτισης με τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του Εθνικού Συστήματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης.
- Αναγνώριση της βαρύτητας των κοινωνικών ανισοτήτων στην εφαρμογή πολιτικών τεχνολογικής μετάβασης στην απασχόληση (αναβάθμιση ψηφιακών και ανάπτυξη πράσινων δεξιοτήτων).
- Αναβάθμιση της συμβολής των διαδικασιών κοινωνικού διαλόγου στην ίδια τη διαμόρφωση της Στρατηγικής Δεξιοτήτων.
Μπορείτε να βρείτε ολόκληρο το κείμενο των κριτικών παρατηρήσεων εδώ