Η ελληνική οικονομία, τριμηνιαία έκθεση 03/2020
Η ελληνική οικονομία, τριμηνιαία έκθεση 03/2020.
ΙΟΒΕ, Οκτώβριος 2020
Στο πλαίσιο των περιοδικών επισκοπήσεων της εθνικής οικονομίας που πραγματοποιεί, το ΙΟΒΕ παρουσίασε την τρίτη έκθεσή του για το 2020 σε μια πολύ κρίσιμη περίοδο για την ελληνική, αλλά και για την παγκόσμια οικονομία. Κυβερνήσεις και ενώσεις κρατών έχουν λάβει πρωτοφανή μέτρα για τον περιορισμό της εξάπλωσης της υγειονομικής κρίσης και την αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών συνεπειών της και ως τώρα τις έχουν μεν μετριάσει, με ισχυρό όμως αντίκτυπο στην οικονομική δραστηριότητα και στα δημόσια οικονομικά. Η έκθεση αναπτύσσεται σε τέσσερις ενότητες. Η πρώτη αποτελεί μια συνοπτική επισκόπηση της έκθεσης, η δεύτερη εστιάζει στο διεθνές και εθνικό οικονομικό περιβάλλον, η τρίτη εστιάζει στις επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας ως επί το πλείστον στο δεύτερο τρίμηνο του 2020, η δε τέταρτη ενότητα της έκθεσης περιλαμβάνει την παρουσίαση μελέτης, σχετικά με τη μακροοικονομική και κοινωνικοοικονομική επίδραση του προγράμματος αξιοποίησης της περιουσίας του Ελληνικού Δημοσίου.
Στην έκθεση αρχικά αναλύονται οι προοπτικές των αναπτυσσόμενων και ανεπτυγμένων οικονομιών διεθνώς, οι μεσοπρόθεσμες προοπτικες τους για το 2021, και κατατίθενται προτάσεις για τη χρηματοδότηση τους το επόμενο έτος. Ακολουθεί εκτενής περιγραφή της τρέχουσας κατάστασης στην Ελλάδα. Εκεί, περιγράφονται οι άμεσες και έμμεσες συνέπειες της πανδημίας ανά τρίμηνο του 2020, με ιδιαίτερη έμφαση στην κατανάλωση, στις επενδύσεις στις εξαγωγές και στις εισαγωγές. Κατόπιν αναλύονται οι χρηματοδοτικές δυνατότητες των ελληνικών τραπεζικών ιδρυμάτων, και των επιχειρήσεων από εθνικούς, ενωσιακούς και τραπεζικούς πόρους. Ακολούθως παρατίθενται λεπτομερή στοιχεία από τον προϋπολογισμό του 2021, όπου ο αναγνώστης ενημερώνεται για τις πορεία εκτέλεσης του προηγούμενου και για τον δημοσιονομικό σχεδιασμό του νέου έτους, βάσει ευνοϊκών και δυσμενών σεναρίων. Τέλος, κατατίθενται προβλέψεις για τις αντιδράσεις της πραγματικής οικονομίας -στα πεδία κατανάλωσης, επενδύσεων, εξαγωγών και εισαγωγών- υπό την επήρεια της πανδημίας πάνω στο παγκόσμιο και εθνικό οικονομικό γίγνεσθαι. Σημειώνεται ότι η έκθεση ολοκληρώθηκε πριν την ολοκλήρωση της δοκιμαστικής περιόδου των πρώτων εμβολίων κατά του COVID-19.
Κάποιες σημαντικές επισημάνσεις της όσον αφορά την απασχόληση είναι οι παρακάτω:
- Η απότομη μεταβολή στην τάση του ΑΕΠ έχει ως τώρα αποτυπωθεί ήπια στην τάση της ανεργίας. Σε αυτήν την εξέλιξη θεωρείται ότι έχουν συμβάλλει συνδυαστικά ορισμένοι παράγοντες. Τα κυβερνητικά μέτρα προστασίας των θέσεων εργασίας από τις επιπτώσεις της πανδημίας, και το γεγονός ότι η ισχυρή υποχώρηση του αριθμού των απασχολούμενων στο δεύτερο τρίμηνο αποδόθηκε πρωτίστως στην έξοδό τους από το εργατικό δυναμικό, λόγω μη διάθεσης αναζήτησης εργασίας, με αποτέλεσμα να μην καταγραφεί στατιστική αύξηση του αριθμού των ανέργων. Εάν αυτά τα άτομα είχαν θεωρηθεί ως άνεργοι, το ποσοστό ανεργίας θα είχε διαμορφωθεί στην περίοδο Απριλίου-Ιουνίου φέτος στο 18,6%, αντί του 16,7% στο οποίο τελικά διαμορφώθηκε. Αυτό το ποσοστό είναι 0,2 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από εκείνο στην αντίστοιχη περίοδο του 2019, διαφορά η οποία συνιστά σημαντική επιβράδυνση της κάμψης της ανεργίας.
- Το ποσοστό ανεργίας του δεύτερου τριμήνου, σε συνδυασμό με εκείνο του προηγούμενου τριμήνου,διαμόρφωσαν την ανεργία στο πρώτο εξάμηνο του 2020 στο 16,5%, 1,6 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από ότι πριν ένα έτος και το χαμηλότερο για αυτήν την περίοδο από το 2012. Οι περισσότερες θέσεις εργασίας που χάθηκαν το δεύτερο τρίμηνο σε σύγκριση με το ίδιο τρίμηνο πέρυσι πρωτίστως εντοπίζονται στους κλάδους του Τουρισμού (-82,3 χιλ. ή -20,4%), στον Πρωτογενή τομέα (-29,6 χιλ. ή -6,5%) και στις Κατασκευές (-14,3 χιλ. ή -9,5%). Στον αντίποδα, αύξηση θέσεων εργασίας παρουσίασαν κυρίως το Χονδρικό-Λιανικό Εμπόριο (+2,7%), οι Δραστηριότητες Ανθρώπινης Υγείας (+6,3%) και η Μεταφορά-Αποθήκευση (+4,6%).
- Η σημαντική μείωση θέσεων εργασίας στις Κατασκευές αναμένεται να καταγραφεί και στο δεύτερο μισό του 2020 Στον αντίποδα, η πτώση της παραγωγής στη Μεταποίηση υποχώρησε σημαντικά στη διάρκεια της θερινής περιόδου (-0,3% τον Ιούλιο-Αύγουστο), χαλαρώνοντας τις πιέσεις στις θέσεις εργασίας του κλάδου. Ήπια συνεχίστηκε από τον Μάιο ως τον Ιούλιο και η υποχώρηση στο Λιανικό Εμπόριο, σχεδόν κατά 3,0%. Επομένως, οι τρέχουσες εξελίξεις στην κλαδική απασχόληση ποικίλουν. Όπως σε όλες τις μακροοικονομικές μεταβλητές, η εξέλιξη της πανδημίας του νέου κορωνοϊού θα επιδράσει καθοριστικά και στην αγορά εργασίας το 2021.
- Υπό το βασικό σενάριο μακροοικονομικών εξελίξεων, στο οποίο δεν αναμένεται να προκύψουν ουσιαστικά προσκόμματα στη δραστηριότητα της μεγάλης πλειονότητας των κλάδων της ελληνικής οικονομίας το 2021, εκτιμάται πως θα ευνοηθεί η απασχόληση σε αυτούς οι οποίοι αντιμετώπισαν φέτος τις σημαντικότερες αντιξοότητες (Τουρισμός, Εστίαση, Κατασκευές, Λιανικό-Χονδρικό Εμπόριο). Επιπρόσθετα, το παγκόσμιο εμπόριο θα αναθερμανθεί σημαντικά, τονώνοντας τις εξαγωγές προϊόντων και τις μεταφορές, με αντίστοιχο αντίκτυπο στα επίπεδα απασχόλησης στους σχετικούς κλάδους. Σε κάθε περίπτωση, η τρέχουσα δυσμενής συγκυρία έχει δημιουργήσει συγκεκριμένες ανάγκες παροχής υπηρεσιών, οι οποίες το 2020 ίσως συντηρήσουν ή και αυξήσουν τις θέσεις εργασίας στους αντίστοιχους κλάδους. Ενδεικτικά αναφέρονται οι 6.200 προσλήψεις υγειονομικού προσωπικού στο δημόσιο τομέα, η μεγάλη πλειοψηφία των εξαγγελθεισών -σχεδόν 7.300- προσλήψεων μόνιμου προσωπικού.
- Το 2021, τονωτικά στην εγχώρια απασχόληση αναμένεται να επενεργήσει ο δημόσιος τομέας, μέσω των προαναφερθεισών προσλήψεων στο ΕΣΥ, όσο και των προγραμμάτων απασχόλησης του ΟΑΕΔ, ιδίως εκείνου στην τοπική αυτοδιοίκηση. Η προσδοκώμενη έναρξη εκταμίευσης πόρων από το ΕΤΑ, όπως επίσης από το ΕΣΠΑ για την προγραμματική περίοδο 2021-2027, θα αποτελέσουν βασικό παράγοντα τόνωσης των επενδύσεων και δημιουργίας θέσεων εργασίας σε αυτές. Ακολούθως, υπό το βασικό σενάριο μακροοικονομικών εξελίξεων, το ποσοστό ανεργίας αναμένεται να διαμορφωθεί σε 18,0% το 2020 και να υποχωρήσει ήπια στο 2021 (17,0%). Στο σενάριο νέας ισχυρής έξαρσης του COVID-19, ιδίως στην Ελλάδα και στην Ευρωζώνη, η ανεργία θα ενισχυθεί περαιτέρω το 2021 από ότι το 2020.
Στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο της έκθεσης υπάρχει η ειδική μελέτη “Η μακροοικονομική και κοινωνικοοικονομική επίδραση του προγράμματος αξιοποίησης της περιουσίας του Ελληνικού Δημοσίου”. Στόχος της μελέτης είναι η ανάδειξη των μακροοικονομικών και κοινωνικοοικονομικών επιδράσεων από την αξιοποίηση της ιδιωτικής περιουσίας του Ελληνικού Δημοσίου.
Μπορείτε να βρείτε ολόκληρη την εκτενή έκθεση του ΙΟΒΕ εδώ.