Ηθική παρενόχληση και ψυχολογικός εκφοβισμός στην εργασία: το σύνδρομο mobbing στους χώρους εργασίας
Ηθική παρενόχληση και ψυχολογικός εκφοβισμός στην εργασία: το σύνδρομο mobbing στους χώρους εργασίας
ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, Φεβρουάριος 2021
Για τους φορείς που ερευνούν ζητήματα απασχόλησης, μόνιμο αντικείμενο ενδιαφέροντος αποτελεί η εξέταση θεμάτων σχετικών με αρνητικές συμπεριφορές στους εργασιακούς χώρους. Και στη χώρα μας, κατά τη διάρκεια της Κρίσης -και ειδικά της Πανδημίας- διατυπώνονται συχνά καταγγελίες για μορφές καταχρηστικής συμπεριφοράς (ενίοτε με σεξιστικά χαρακτηριστικά) μέσα στους εργασιακούς χώρους. Στο πνεύμα αντιμετώπισης τέτοιων συμπεριφορών, τον περασμένο Φεβρουάριο δημοσιεύτηκε από το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ το ενημερωτικό σημείωμα «Ηθική παρενόχληση και ψυχολογικός εκφοβισμός στην εργασία: το σύνδρομο mobbing στους χώρους εργασίας». Σημειώνεται ότι στην ιστοσελίδα του ΜΔΑΑΕ-ΠΚΜ αναρτήθηκε τον Δεκέμβριο του 2020 και άλλη, παρόμοια έκθεση του ΙΝΕ ΓΣΕΕ, με θέμα «Ηθική παρενόχληση στο χώρο εργασίας: Ο ρόλος της επαγγελματικής συμβουλευτικής».
Υπερεθνικοί φορείς, όπως η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ILO) και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, χαρακτηρίζουν το mobbing στους χώρους εργασίας ως σημαντική και αναδυόμενη απειλή, με ατομικές συνέπειες και κοινωνικοοικονομικές προεκτάσεις. Πιο αναλυτικά, το mobbing στους χώρους εργασίας -και γενικότερα οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι- έχουν αρνητικό αντίκτυπο στους εργαζόμενους που βιώνουν το εργασιακό στρες και την πρόκληση επαγγελματικής εξουθένωσης (το διεθνώς ονομαζόμενο burn out), στις επιχειρήσεις που υφίστανται απουσίες εργαζομένων λόγω αναρρωτικής άδειας και οικονομικές απώλειες, και φυσικά στην κοινωνία ως σύνολο, λόγω του κόστους των μακροχρόνιων απουσιών από την εργασία και των συνεπαγόμενων δαπανών υγειονομικής περίθαλψης. Οι διακρίσεις στο χώρο εργασίας, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και η ηθική παρενόχληση, αποτελούν ένα πολυδιάστατο φαινόμενο με διεθνώς αυξητική τάση στα ποσοστά εκδήλωσής του (EWCS, 2010). Δεν επιτρέπεται η επιστημονική αξιολόγηση αυτής της τάσης δίχως συνεκτίμηση των ιδιαίτερων κοινωνικοοικονομικών συνθηκών σε κάθε χώρα. Κατά συνέπεια, στην έκθεση του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ δεν επιδιώκεται η ερμηνεία, αλλά απλώς η καταγραφή της.
Η έκθεση αναπτύσσεται σε έξι ενότητες. Η πρώτη περιέχει τις εννοιολογικές προσεγγίσεις του φαινομένου, η δεύτερη τις εκφάνσεις του mobbing, η τρίτη την παρουσίαση του mobbing μέσα από διεθνείς έρευνες (που εξετάζουν και την Ελλάδα), η τέταρτη το κόστος σε επίπεδο ατόμου-επιχείρησης-κοινωνίας, η πέμπτη τη σχετική ενωσιακή και εθνική νομοθεσία (όπως αποτυπώνεται σε πίνακα, στην Ελλάδα οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι εντάσσονται στο γενικότερο πλαίσιο της συνολικής εκτίμησης κινδύνου), και τέλος η έκτη κάποιους πρακτικούς τρόπους πρόληψης και μέτρα αντιμετώπισης του φαινομένου στον χώρο εργασίας. Στο συνοπτικό ενημερωτικό σημείωμα καταγράφεται η συνολική επίδοση της Ελλάδας λίγο πάνω από τον μ.ό. της ΕΕ (EWCS, 2010), ωστόσο στους ποιοτικούς δείκτες βρισκόμαστε κάτω από τον αντίστοιχο μ.ό., ενώ είναι χαρακτηριστική η υψηλή επίδοση της Κύπρου. Όσον αφορά τα ανθρώπινα και υλικά κόστη του φαινομένου, τα στοιχεία που παρατίθενται προέρχονται από πηγές βρετανικές, Ενωσιακές και εθνικές.
Εν κατακλείδι, θεωρείται αναγκαία η λήψη μέτρων πρόληψης και αντιμετώπισης του mobbing, για λόγους που επιπρόσθετα αφορούν την εικόνα της Ελλάδας στα μάτια των ξένων επενδυτών. Ως προς την πρόληψη του φαινομένου, κυρίαρχο ρόλο παίζουν η πληροφόρηση και ευαισθητοποίηση των εμπλεκόμενων μερών για τα αίτια και τις επιπτώσεις του φαινομένου, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει και ο τρόπος διαχείρισής του από τις επιχειρήσεις, πολιτικές που αναμφισβήτητα επηρεάζονται καθοριστικά από το στιλ ηγεσίας και την εταιρική κουλτούρα. Σύμφωνα με το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, είναι σημαντικό εκ μέρους κάθε επιχείρησης να έχει καταστήσει σαφή την πρόθεση της να μην ανέχεται τέτοιες συμπεριφορές, με γνώμονα την εξασφάλιση εργασιακής ειρήνης, η οποία εγγυάται την εύρυθμη λειτουργία της.
Μπορείτε να βρείτε ολόκληρο το ενημερωτικό σημείωμα εδώ