Ο αντίκτυπος της Πανδημίας στις επιχειρήσεις-Έκθεση 2021
Ο αντίκτυπος της Πανδημίας στις επιχειρήσεις-Έκθεση 2021
Η τελευταία έκθεση του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ είναι ιδιαίτερα εκτενής, αναπτυσσόμενη σε 232 σελίδες, περιέχοντας 76 γραφήματα και 13 πίνακες με στοιχεία από πολλαπλές πηγές, και διαρθρώνεται σε τρία μέρη. Στο πρώτο μέρος, το οποίο αποτελείται από τέσσερα κεφάλαια, επιχειρείται μια ικανοποιητικά αναλυτική και συστηματική αποτύπωση του ευρύτερου οικονομικού περιβάλλοντος, μέσω της αποτύπωσης -με βάση πάντοτε τα διαθέσιμα στοιχεία- της πορείας κρίσιμων οικονομικών μεγεθών. Το δεύτερο μέρος της Έκθεσης αποτελείται από δύο κεφάλαια, όπου στο πρώτο περιγράφεται το μικροοικονομικό περιβάλλον, ενώ στο δεύτερο κεφάλαιο συστηματοποιούνται και συνοψίζονται τα ευρήματα των τακτικών Ερευνών Κλίματος του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, καθώς και έκτακτων ερευνών που διεξήγαγε κατά τη διάρκεια της Πανδημίας. Το τρίτο μέρος αποτελείται από πέντε άρθρα, στα οποία ολοκληρώνεται ο απολογισμός των ευρημάτων, σε τρία δε από αυτά περιέχονται και προτάσεις πολιτικής πάνω στην ενδυνάμωση του ρόλου των Μικρών-Μεσαίων Επιχειρήσεων (ΜΜΕ) και στην επανεκκίνηση της πραγματικής οικονομίας, οι οποίες παρουσιάζουν ειδικό ενδιαφέρον.
Κάποια πολύ σημαντικά ευρήματα σχετικά με την απασχόληση είναι τα εξής:
- Ενώ κατά τα έτη 2018 και 2019 η πτώση της παραγωγικότητας είχε αποκλιμακωθεί, το 2020 σημειώθηκε νέα μείωση 4,13%, ανάλογη με τη μείωση του 2016, τη χρονιά των capital controls. Η παραγωγικότητα της εργασίας στην Ελλάδα το 2020 ήταν στο 69,7% του επιπέδου της ΕΕ, συνεχίζοντας την γενικότερη καθοδική τάση που ξεκίνησε το 2009, όταν ο δείκτης παραγωγικότητας ήταν 98,5 (ΕΕ=100). Αυτή τη στιγμή, η Ελλάδα παρουσιάζει τη δεύτερη χαμηλότερη παραγωγικότητα στην ΕΕ μετά τη Βουλγαρία, η οποία όμως σταθερά κερδίζει έδαφος.
- Τα αποθέματα Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (ΑΞΕ) στην Ελλάδα το 2020 ανήλθαν στα 33,879 δισ. € έναντι 40,193 δισ. € το 2019. Ωστόσο, παρά την Πανδημία, βρίσκονται σε συνέχεια της ανοδικής τάσης που ξεκίνησε μετά το 2014, όταν τα αποθέματα ΑΞΕ είχαν κατέβει στα 22.119,3 δισ. €.
- Παρατηρήθηκαν έντονα αποπληθωριστικά φαινόμενα, τα οποία ξεκίνησαν αμέσως μετά το πρώτο lockdown. Συγκεκριμένα, από τον Απρίλιο του 2020 ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο -1,4% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους και στη συνέχεια κλιμακώθηκε φτάνοντας στο -2,3% τον Δεκέμβριο. Ο μέσος πληθωρισμός το 2020 διαμορφώθηκε στο -1,2%. Αξίζει να σημειωθεί ότι τέτοια επίπεδα αρνητικού πληθωρισμού συναντήσαμε μόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου κορύφωσης της ύφεσης (2013-2015). Από το σύνολο των χωρών της ΕΕ, η Ελλάδα ήταν η χώρα που γνώρισε τον μεγαλύτερο αποπληθωρισμό. Μετά την άρση του lockdown του 2021 άρχισε να καταγράφεται από τον Μάιο του 2021 θετικός πληθωρισμός, ο οποίος τον Αύγουστο έφτασε στο 1,9%.
- Κατά τη διάρκεια του αποπληθωρισμού του 2020, η μεγαλύτερη πτώση του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή καταγράφηκε στην ενέργεια. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, είχαμε και ανατιμήσεις στα προϊόντα διατροφής, για τα οποία ο πληθωρισμός κυμάνθηκε ανοδικά με κορύφωση τον Ιούλιο του 2020, όπου οι τιμές αυξήθηκαν κατά 3,15% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους. Οι πληθωριστικές τάσεις που παρατηρήθηκαν το 2ο τρίμηνο του 2021 οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στις αυξήσεις των τιμών ενέργειας κατά 9,8% τον Απρίλιο και κατά 13,2% τον Μάιο του 2021, οι οποίες συμπαρέσυραν και τις τιμές των βιομηχανικών προϊόντων. Οι αυξήσεις αυτές οφείλονται μεν στη διεθνή αύξηση των τιμών των καυσίμων, αλλά και στην αναθεώρηση των εθνικών στόχων για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
- Σε ένα σύνολο 1.419.855 επιχειρήσεων (ή 870.494 επιχειρήσεων, όσες είναι δηλαδή οι επιχειρήσεις εκτός εκείνων του πρωτογενούς τομέα, οι οποίες δεν εθίγησαν από τα μέτρα), 210.217 επιχειρήσεις (14,8% του συνόλου) τέθηκαν σε αναστολή λειτουργίας τον Μάρτιο του 2020 .
- Από τα ευρήματα της έρευνας του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ συμπεραίνεται ότι το 55,6% των επιχειρήσεων που απασχολούν προσωπικό έκαναν χρήση του μέτρου της αναστολής των συμβάσεων εργασίας, το 13,3% αξιοποίησε το πρόγραμμα ΣΥΝ-ΕΡΓΑΣΙΑ, το 4,3% αξιοποίησε κάποιο από τα προγράμματα δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας του ΟΑΕΔ και το 3% έκανε χρήση του προγράμματος δημιουργίας 100.000 νέων θέσεων εργασίας.
- Το 2021 η κινητικότητα προσλήψεων-απολύσεων αυξήθηκε σε σχέση με το 2020 αλλά ήταν χαμηλότερη σε σύγκριση με το 2019. Ωστόσο, το διάστημα Μαΐου-Σεπτεμβρίου 2021, όταν η οικονομία λειτούργησε υπό σχετικά κανονικές συνθήκες, η κινητικότητα επανήλθε στα προ πανδημίας επίπεδα. Σε σχέση με την ευελιξία, που μαζί με την έντονη κινητικότητα αποτελούν δυο από τα κύρια χαρακτηριστικά της ελληνικής αγοράς εργασίας, κατά τη διάρκεια της πανδημίας καταγράφηκε μείωση του ποσοστού των ευέλικτων μορφών εργασίας, κάτι που επεσήμανε και ο ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ, μέσα από την επεξεργασία στοιχείων του ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ.
- Το 16,8% των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων του δείγματος της έρευνας που απασχολούν προσωπικό αξιοποίησαν την τηλεργασία κατά τη διάρκεια της Πανδημίας. Οι επιχειρήσεις στον ευρύτερο τομέα των υπηρεσιών παρουσίασαν το υψηλότερο ποσοστό, όπως ήταν αναμενόμενο. Συγκεκριμένα, το σύνολο ή μέρος των εργαζομένων του 20,7% των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων του τομέα των υπηρεσιών τηλεργάστηκε, έναντι του 14,9% των επιχειρήσεων της μεταποίησης και του 8% των εμπορικών επιχειρήσεων. Σε σχέση με το μέγεθος της επιχείρησης τα μεγαλύτερα ποσοστά παρουσίασαν οι επιχειρήσεις με 11 έως 49 εργαζόμενους (21,6%) και οι επιχειρήσεις με 6 έως 10 εργαζόμενους (19,2%) ενώ χαμηλότερο ποσοστό παρατηρήθηκε στις επιχειρήσεις με 1 έως 5 εργαζόμενους (13,1%). Από τα επιμέρους ευρήματα της έρευνας φαίνεται ότι οι νεότεροι σε ηλικία εργοδότες προσαρμόστηκαν γρηγορότερα στις νέες συνθήκες σε σχέση με τους μεγαλύτερους σε ηλικία. Επίσης, το 16,7% των μικρών και πολύ μικρών εργοδοτών του δείγματος απάντησε ότι η παραγωγικότητα των εργαζομένων τους που τηλεργάστηκε αυξήθηκε, το 50% ότι δεν μεταβλήθηκε, ενώ το 32,2% απάντησε ότι μειώθηκε.
- Μόνο το 14,8% των επιχειρήσεων του δείγματος της έρευνας δήλωσαν ότι διαθέτουν κάποιο σύστημα ηλεκτρονικών πωλήσεων (e-shop) ή συμμετοχής σε κάποια σχετική πλατφόρμα, σε ερώτηση πάνω στις ηλεκτρονικές πωλήσεις.
- Οι θετικές προσδοκίες από την επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού φαίνεται να σχετίζονται στενά με το ύψος του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων. Όσο δηλαδή χαμηλότερος βρίσκεται ο κύκλος εργασιών, τόσο υψηλότερο είναι το ποσοστό των επιχειρήσεων που θεωρεί ότι η επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού θα έχει αρνητικές συνέπειες. Ειδικότερα, οι επιχειρήσεις της έρευνας του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ με ετήσιο κύκλο εργασιών έως 50.000€ παρουσιάζουν σχεδόν διπλάσιο ποσοστό (33,1%) αρνητικών προσδοκιών σε σχέση με τις επιχειρήσεις που δηλώνουν κύκλο εργασιών πάνω από 500.000 € (17,1%). Επίσης, σχετικά με τις επιπτώσεις του ψηφιακού μετασχηματισμού στις θέσεις εργασίας φαίνεται ότι επικρατεί διάχυτη απαισιοδοξία, αφού περισσότεροι από 6 στους 10 επιχειρηματίες (63,9%) του δείγματος απάντησαν ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός θα μειώσει τις θέσεις εργασίας.
- Ο συντελεστής ανισότητας, όπως μετριέται στη βάση των πεμπτημορίων εισοδήματος (ΕΛΣΤΑΤ, Eurostat), αυξήθηκε κατά την περίοδο της Πανδημίας. Ενώ το εισόδημα του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού, όπως δηλώθηκε το 2019 (αφορούσε εισόδημα που αποκτήθηκε το 2018), ήταν 5,1 φορές υψηλότερο από το εισόδημα του φτωχότερου 20%, το 2020 το αντίστοιχο εισόδημά ήταν 5,2 φορές μεγαλύτερο. Μετά το 2017 είχαμε μια συνεχή πτώση, η οποία όμως το 2020 ανακόπηκε και αντιστράφηκε. Αξίζει να σημειωθεί ότι η παρατηρούμενη αύξηση των ανισοτήτων συνέβη σε μία χρονιά αύξησης και του μέσου ισοδύναμου ατομικού διαθέσιμου εισοδήματος κατά 6,5% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, φθάνοντας τα 9.993 €. Επομένως, η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος (και του ΑΕΠ το ίδιο έτος κατά 1,9%) δεν απέτρεψε την όξυνση των ανισοτήτων.
Μπορείτε να βρείτε αυτή την ιδιαίτερα ενημερωτική έκθεση εδώ