Συνοπτική έκθεση κατάστασης απασχόλησης στη χώρα, στην ΠΚΜ και στις περιφερειακές ενότητες της, για το 2020
Συνοπτική έκθεση κατάστασης απασχόλησης στη χώρα, στην ΠΚΜ και στις περιφερειακές ενότητες της, για το 2020
Στην παρούσα έκθεση παρουσιάζονται αφενός το ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα, την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και τις Π.Ε. της για το σύνολο του 2020, σύμφωνα με στοιχεία που αντλήθηκαν από το Πληροφοριακό Σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, του Υπουργείου Εργασίας & Κοινωνικών Υποθέσεων, καθώς και ο δυναμισμός των επαγγελμάτων στην ΠΚΜ για το 2020, σύμφωνα με στοιχεία που αντλήθηκαν από τη διαδραστική πλατφόρμα του Εθνικού ΜΔΑΑΕ του ΕΙΕΑΔ.
1. Μισθωτή Απασχόληση στον ιδιωτικό τομέα στη Χώρα, κατά το 2020.
1.1. Ισοζύγιο Ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στη Χώρα, κατά το 2020.
Σύμφωνα με στοιχεία που αντλήθηκαν από το ΕΡΓΑΝΗ, που καταγράφει με ηλεκτρονικό τρόπο τις ροές μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας, οι έντονες επιπτώσεις που προκάλεσε η πανδημία στην απασχόληση κατά τη διάρκεια ολόκληρου του έτους αποτυπώνονται ανά 3μηνο στον Πίνακα 1.
Πίνακας 1: Ισοζύγιο Ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα ανά 3μηνο
| α΄ 3μηνο 2020 | β΄ 3μηνο 2020 | γ΄ 3μηνο 2020 | δ΄ 3μηνο 2020 | Σύνολο 2020 | Σύνολο 2019 | Διαφορά | Μεταβολή 2020-2019 | |
| Ι. Προσλήψεις | 464.236 | 386.165 | 706.812 | 429.229 | 1.986.442 | 2.830.885 | -844.443 | -29,8% |
| II.Αποχωρήσεις* | 498.590 | 308.417 | 616.030 | 470.402 | 1.893.439 | 2.703.241 | -809.802 | -30,0% |
| ΙΙΙ. Ισοζύγιο (I-II) | -34.354 | 77.748 | 110.782 | -61.173 | 93.003 | 127.644 | -34.641 | -27,1% |
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ, Επεξεργασία: ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ
Κατά τη διάρκεια του 2020 δημιουργήθηκαν 93.003 νέες θέσεις εργασίας (ν.θ.ε.), που προέκυψαν από 1.986.442 προσλήψεις και 1.893.439 αποχωρήσεις, έναντι 127.644 ν.θ.ε. του 2019, γεγονός που αναμφισβήτητα οφείλεται αφενός στο μέτρο της “αναστολής των συμβάσεων εργασίας”, που περιόρισε σε σημαντικό βαθμό τις απολύσεις, αφετέρου στα μέτρα στήριξης της απασχόλησης που μειώνουν αποφασιστικά το μη μισθολογικό κόστος των εργοδοτών.
Όμως, οι έντονες επιπτώσεις της πανδημίας στην απασχόληση του 2020 αποτυπώνονται ανάγλυφα στη διαφορά προσλήψεων από την προηγούμενη χρονιά, που ανέρχεται σε -844.443 θέσεις και ισοδυναμούν με 30% λιγότερες προσλήψεις σε σύγκριση με το 2019 (Γράφημα 1). Πρόκειται στη συντριπτική τους πλειοψηφία για θέσεις εποχικής απασχόλησης στον τουρισμό, την εστίαση και την ψυχαγωγία και οι οποίες συνοδεύονται από τις αντίστοιχες απολύσεις στο τέλος της σεζόν (-809.802 απολύσεις το 2020 σε σύγκριση με το 2019).

Στο Γράφημα 2 αποτυπώνονται οι προσλήψεις, αποχωρήσεις και το ισοζύγιο τους ανά 3μηνο για το 2020. Παρατηρούμε ότι οι λιγότερες προσλήψεις έλαβαν χώρα κατά το β’ 3μηνο (386.165), λόγω των αυστηρών περιοριστικών μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας, μία περίοδο που ιστορικά πραγματοποιούνταν οι περισσότερες προσλήψεις ενόψει της τουριστικής περιόδου. Συγκριτικά, το γ΄ 3μηνο απεδείχθη με διαφορά το πιο παραγωγικό από πλευράς προσλήψεων (706.812), σημειώνοντας και το υψηλότερο θετικό ισοζύγιο ν.θ.ε. (110.782).

1.2. Ισοζύγιο Ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στη Χώρα 2010-2020
Όπως απεικονίζεται στο Γράφημα 3, το 2020 με 93.003 ν.θ.ε. ήταν το χειρότερο (από το 2013 και μετά) από πλευράς δημιουργίας ν.θ.ε., αλλά πολύ κοντά στις επιδόσεις των ετών 2014 και 2015.

1.3. Προσλήψεις ανά είδος σύμβασης εργασίας στη Χώρα το 2020 – Σύγκριση με 2019
Η ανάλυση των προσλήψεων του ιδιωτικού τομέα, ανά είδος σύμβασης εργασίας κατά το 2020 και η σύγκριση τους με το 2019, οδηγούν σε ορισμένες αναμενόμενες διαφοροποιήσεις, που εξηγούνται απόλυτα από τη συγκυρία. Όπως καταγράφεται στον Πίνακα 2, οι περίπου 845.000 λιγότερες προσλήψεις του 2020, σε σύγκριση με το 2019, αφορούν κυρίως στην μερική απασχόληση (από 1.203.794 σε 796.342) και την εκ περιτροπής απασχόληση (από 349.695 σε 167.311) και λιγότερο στην πλήρη απασχόληση (από 1.277.396 σε 1.022.789).
Πίνακας 2: Προσλήψεις ανά είδος σύμβασης εργασίας 2020
| Έτος | Πλήρης Απασχόληση | Μερική Απασχόληση | Εκ Περιτροπής Απασχόληση | Σύνολο Προσλήψεων |
| 2020 | 1.022.789 | 796.342 | 167.311 | 1.986.442 |
| Μερίδιο | 51,5% | 40,1% | 8,4% | 100,00% |
| 2019 | 1.277.396 | 1.203.794 | 349.695 | 2.830.885 |
| Μερίδιο | 45,12% | 42,52% | 12,35% | 100,00% |
Ως αποτέλεσμα, όπως απεικονίζεται στα Γραφήματα 4 και 5, το ποσοστό των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα με πλήρη απασχόληση δείχνει να αυξάνεται σημαντικά από 45,12% το 2019 στο 51,5% το 2020. Το αποτέλεσμα αυτό είναι αναμενόμενο, καθώς οι θέσεις μερικής και εκ περιτροπής απασχόλησης συναντώνται κυρίως σε κλάδους όπως ο τουρισμός, η εστίαση και η ψυχαγωγία, που επλήγησαν σημαντικά κατά το 2020 λόγω της πανδημίας.

2. Μισθωτή Απασχόληση στον ιδιωτικό τομέα στην ΠΚΜ, κατά το 2020.
2.1. Ισοζύγιο Ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στην ΠΚΜ 2014-2020
Όπως απεικονίζεται στο Γράφημα 6, το 2020 με 12.509 ν.θ.ε. ήταν για την ΠΚΜ το χειρότερο από το 2014 και μετά, έτος κατά το οποίο ξεκίνησε η ηλεκτρονική καταχώριση στοιχείων στο Πληροφοριακό Σύστημα ΕΡΓΑΝΗ. Πρόκειται για αναμενόμενη εξέλιξη λόγω της πανδημίας που επηρέασε έντονα τις προσλήψεις στον τουρισμό, την εστίαση και την ψυχαγωγία.

2.2. Προσλήψεις ανά είδος σύμβασης εργασίας στην ΠΚΜ το 2020 – Σύγκριση με 2019.
Η ανάλυση των προσλήψεων του ιδιωτικού τομέα στην ΠΚΜ, ανά είδος σύμβασης εργασίας κατά το 2020 και η σύγκριση τους με το 2019, οδηγούν σε αξιοσημείωτες αλλά αναμενόμενες διαφοροποιήσεις, που εξηγούνται απόλυτα από τη συγκυρία. Όπως καταγράφεται στον Πίνακα 3, οι περίπου 125.000 λιγότερες προσλήψεις του 2020, σε σύγκριση με το 2019, αφορούν κυρίως στην μερική απασχόληση (περίπου 60.000 λιγότερες) και την εκ περιτροπής απασχόληση (περίπου 29.000 λιγότερες) και λιγότερο στην πλήρη απασχόληση (περίπου 27.000 λιγότερες).
Πίνακας 3: Προσλήψεις ανά είδος σύμβασης εργασίας στην ΠΚΜ
| Έτος | Πλήρης Απασχόληση | Μερική Απασχόληση | Εκ Περιτροπής Απασχόληση | Σύνολο Προσλήψεων |
| 2020 | 160.402 | 129.786 | 35.533 | 325.721 |
| Μερίδιο | 49,2% | 39,8% | 10,9% | 100,0% |
| 2019 | 187.172 | 198.395 | 64.380 | 449.947 |
| Μερίδιο | 41,60% | 44,09% | 14,31% | 100,00% |
Ως αποτέλεσμα, όπως απεικονίζεται στα Γραφήματα 7 και 8, το ποσοστό των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα με πλήρη απασχόληση δείχνει να αυξάνεται σημαντικά από 41,60% το 2019 στο 49,20% το 2020. Το φαινόμενο αυτό είναι αναμενόμενο, καθώς οι θέσεις μερικής και εκ περιτροπής απασχόλησης συναντώνται κυρίως σε κλάδους όπως ο τουρισμός, η εστίαση και η ψυχαγωγία, που επλήγησαν σημαντικά κατά το 2020 στην ΠΚΜ (κυρίως σε Π.Ε. Χαλκιδικής, Πιερίας και Θεσσαλονίκης), λόγω της πανδημίας.

2.3. Νέες Θέσεις μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα ανά Π.Ε. της ΠΚΜ, ανά 3μηνο, για το 2020.
Στον παρακάτω Πίνακα 4 αποτυπώνεται το ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα ανά Περιφερειακή Ενότητα της ΠΚΜ, για τα τέσσερα 3μηνα του 2020. Παρατηρούμε ότι το σύνολο των Π.Ε. της ΠΚΜ εμφανίζουν θετικό ισοζύγιο ν.θ.ε. για το 2020 (όπως και το 2019), ενώ το 52% των ν.θ.ε. της ΠΚΜ δημιουργήθηκαν στην Π.Ε. Θεσσαλονίκης (6.556 από 12.509), έναντι 68% για το 2019 (13.121 από 19.316).
Πίνακας 4: Νέες Θέσεις μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα ανά Π.Ε. της ΠΚΜ, ανά 3μηνο, για το 2020
| Περιφερειακή Ενότητα | α΄ 3μηνο 2020 | β΄ 3μηνο 2020 | γ΄ 3μηνο 2020 | δ΄ 3μηνο 2020 | Σύνολο 2020 | Σύνολο 2019 | Διαφορά |
| Ημαθίας | -851 | 2589 | 87 | -404 | 1.421 | 907 | 514 |
| Θεσσαλονίκης | -3.593 | -2198 | 3781 | 8.566 | 6.556 | 13.121 | -6.565 |
| Κιλκίς | 217 | -29 | 607 | 312 | 1.107 | 624 | 483 |
| Πέλλας | -1.833 | 4453 | -1399 | -744 | 477 | 1.631 | -1.154 |
| Πιερίας | -823 | 2501 | 191 | -822 | 1.047 | 836 | 211 |
| Σερρών | -37 | 77 | 693 | 157 | 890 | 968 | -78 |
| Χαλκιδικής | 941 | 10515 | -1403 | -9.042 | 1.011 | 1.229 | -218 |
| Σύνολο ΠΚΜ | -5.979 | 17908 | 2557 | -1.977 | 12.509 | 19.316 | -6.807 |
Όπως διακρίνουμε στο Γράφημα 9, το β΄3μηνο αποδείχθηκε το καλύτερο από πλευράς δημιουργίας ν.θ.ε. για τις Π.Ε. Χαλκιδικής, Πιερίας, Πέλλας και Ημαθίας, ενώ για την Π.Ε. Θεσσαλονίκης αποδοτικότερο ήταν το δ΄3μηνο με διαφορά.

Σε 3 Π.Ε. της ΠΚΜ, δηλαδή Ημαθίας (514), Κιλκίς (483) και Πιερίας (211) (Γράφημα 10), φαίνεται να δημιουργήθηκαν περισσότερες ν.θ.ε. κατά το 2020 από τις αντίστοιχες του 2019 (εμφανίζονται με θετική διαφορά στον Πίνακα 4), παρά τη μεγάλη οικονομική ύφεση που προκλήθηκε από την πανδημία, προφανώς λόγω του μέτρου της διαθεσιμότητας (υπολογίζονται ως εργαζόμενοι) και της γενναίας επιδότησης των εργοδοτικών εισφορών. Από τις υπόλοιπες 4 Π.Ε., τη μεγαλύτερη σχετική “συγκράτηση” σε δημιουργία ν.θ.ε. για το 2020 παρουσιάζουν οι Π.Ε. Θεσσαλονίκης και Πέλλας.

- Δυναμικοί Κλάδοι και Επαγγέλματα στην ΠΚΜ για το 2020.
Στην ενότητα που ακολουθεί απεικονίζονται οι δυναμικοί Κλάδοι και τα Επαγγέλματα στην ΠΚΜ, με στοιχεία του Πληροφοριακού Συστήματος ΕΡΓΑΝΗ, του Υπουργείου Εργασίας & Κοινωνικών Υποθέσεων, τα οποία αντλήθηκαν από τη διαδραστική πλατφόρμα του Εθνικού ΜΔΑΑΕ του ΕΙΕΑΔ.
Όπως απεικονίζεται στον Πίνακα 5, ο πιο δυναμικός κλάδος από πλευράς δημιουργίας ν.θ.ε. για το 2020, ήταν με διαφορά ο “Γενικές δραστηριότητες δημόσιας διοίκησης” με 2.531 ν.θ.ε., στη 2η θέση ο κλάδος “Λιανικό εμπόριο τροφίμων, ποτών ή καπνού” με 1.301 ν.θ.ε και στην 3η θέση ο κλάδος “Νοσοκομειακές δραστηριότητες” με 1.286 ν.θ.ε.. Επιβεβαιώνεται επομένως και στην περίπτωση της ΠΚΜ (όπως προκύπτει και για ολόκληρη τη Χώρα), ότι το κράτος ήταν ο βασικός δημιουργός ν.θ.ε. ιδιωτικού δικαίου, για το 2020.
Πίνακας 5: Οι 10 Κλάδοι Οικον. Δραστ/τας (4D) με τα υψηλότερα θετικά ισοζύγια προσλήψεων – απολύσεων στην ΠΚΜ για το 2020

Στον αντίποδα, όπως ήταν αναμενόμενο, ο κλάδος “Ξενοδοχεία και παρόμοια καταλύματα“με -1.044 θέσεις παρουσίασε το αρνητικότερο ισοζύγιο προσλήψεων – απολύσεων στην ΠΚΜ, με το “Λιανικό Εμπόριο Ενδυμάτων” να ακολουθεί με -646 θέσεις (Πίνακας 6).
Πίνακας 6: Οι 5 Κλάδοι Οικον. Δραστ/τας (4D) με τα αρνητικότερα ισοζύγια προσλήψεων – απολύσεων στην ΠΚΜ για το 2020

Ως προς τα επαγγέλματα, όπως απεικονίζεται στον Πίνακα 7, το πιο δυναμικό επάγγελμα από πλευράς δημιουργίας ν.θ.ε. το 2020, ήταν στην ΠΚΜ (όπως και στη Χώρα) το “Υπάλληλοι Γραφείου’” με 4.577 ν.θ.ε., στη 2η θέση το “Ανειδίκευτοι εργάτες” με 3.109 και στην 3η θέση το “Πλανόδιοι Πωλητές, Οικιακοί βοηθοί κ.π.α.ε.” με 2.703 ν.θ.ε., ενώ στην 4η και 5η θέση ακολουθούν επαγγέλματα που ευνοήθηκαν από την πανδημία, όπως το “Οδηγοί μέσων μεταφοράς και χειριστές κινητού εξοπλισμού” και το “Τεχνολόγοι, τεχνικοί βοηθοί επιστημών βιολ.& υγείας”.
Πίνακας 7: Τα 10 επαγγέλματα (2D) με τα υψηλότερα θετικά ισοζύγια προσλήψεων – απολύσεων στην ΠΚΜ για το 2020

Στον αντίποδα, όπως ήταν αναμενόμενο, το επάγγελμα “Ειδικ/νοι επί των πωλήσεων, χρημ/τές, κτημα/σίτες” με -1.304 θέσεις είναι αυτό με τα αρνητικότερα ισοζύγια προσλήψεων – απολύσεων στην ΠΚΜ, όπως άλλωστε και στη Χώρα για το 2020 (Πίνακας 8) και ακολουθούν οι “Απασχολούμενοι στην παροχή προσωπικών υπηρεσιών’” (Σερβιτόροι, Μάγειροι, Κομμωτές, Αισθητικοί)με -657 θέσεις και οι “Εκπαιδευτικοί” με -511 θέσεις.
Πίνακας 8: Τα 5 επαγγέλματα (2D) με τα αρνητικότερα ισοζύγια προσλήψεων – απολύσεων στην ΠΚΜ για το 2020

Συμπερασματικά, οι έντονες επιπτώσεις της πανδημίας στην απασχόληση κατά το 2020 αποτυπώνονται όπως προείπαμε στη διαφορά των προσλήψεων μεταξύ 2020 και 2019, που ανέρχεται σε -844.443 θέσεις σε όλη τη Χώρα και ισοδυναμούν με 30% λιγότερες προσλήψεις (για την ΠΚΜ, η διαφορά μεταξύ 2020 και 2019 ανέρχεται σε –125.000 προσλήψεις). Πρόκειται στη συντριπτική τους πλειοψηφία για θέσεις εποχιακής απασχόλησης στον τουρισμό, την εστίαση και την ψυχαγωγία, οι οποίες συνοδεύονται από τις αντίστοιχες απολύσεις στο τέλος της σεζόν (-809.802 απολύσεις για τη Χώρα το 2020 σε σύγκριση με το 2019), με αποτέλεσμα να μην επηρεάζουν βέβαια ιδιαίτερα το ισοζύγιο νέων θέσεων εργασίας, όμως στην πραγματικότητα, αποτυπώνουν τους απολεσθέντες ανθρωπομήνες απασχόλησης λόγω της πανδημίας.
Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται και από τα στοιχεία του ΓΕΜΗ των Επιμελητηρίων, σύμφωνα με τα οποία, το ισοζύγιο των ιδρύσεων νέων επιχειρήσεων για το 2020 ήταν θετικό κατά 23.098 επιχειρήσεις (36.155 ιδρύσεις και 13.057 διακοπές), έναντι 17.010 επιχειρήσεων (39.122 ιδρύσεις και 22.112 διακοπές) για το 2019. Οι περίπου 9.000 λιγότερες διακοπές λειτουργίας, προφανώς δεν αποδεικνύουν τη βιωσιμότητα των συγκεκριμένων επιχειρήσεων σε συνθήκες ελεύθερης αγοράς, αλλά κυρίως αντικατοπτρίζουν τις επιπτώσεις των κυβερνητικών μέτρων για τη στήριξή τους εν μέσω πανδημίας. Μέτρα όπως η μείωση των καταβαλλόμενων ενοικίων, η πληρωμή της μισθοδοσίας των εργαζομένων, η κάλυψη των ασφαλιστικών εισφορών, η επιστρεπτέα προκαταβολή, οι αναστολές πληρωμής φόρων και δανειακών υποχρεώσεων κ.ά., αναμφισβήτητα έδωσαν ανάσες στις επιχειρήσεις, αφού προσέφεραν κάποια ρευστότητα και μετέθεσαν χρονικά τις υποχρεώσεις τους, όμως όταν αυτά θα αρχίσουν σταδιακά να αποσύρονται, αναμένονται ανακατατάξεις κυρίως στον τουρισμό, στην εστίαση, στο λιανεμπόριο κλπ (κλάδοι ιδιαίτερα σημαντικοί για την οικονομία της ΠΚΜ) με αναπόφευκτες συνέπειες στην αγορά εργασίας, όσον αφορά δεξιότητες, ειδικότητες, μορφές απασχόλησης κλπ.
Είναι προφανές λοιπόν, ότι για να αποφευχθούν μαζικές διακοπές λειτουργίας μικρών και μεγάλων επιχειρήσεων, θα απαιτηθεί η ενεργοποίηση μιας νέας ομάδας μέτρων στήριξης, κατά την επόμενη χρονική περίοδο, στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με την αξιοποίηση και των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ε.Ε. .
Σημ.: Αναλυτικά στοιχεία για μεγέθη και τάσεις της αγοράς εργασίας, καθώς και για τον δυναμισμό κλάδων και επαγγελμάτων για σειρά ετών και για το 2020, ανά Περιφέρεια, Περιφερειακή Ενότητα και Δήμο, μπορείτε να βρείτε εδώ, στην εξαιρετικά χρήσιμη και διαδραστική πλατφόρμα του Εθνικού ΜΔΑΑΕ του ΕΙΕΑΔ.