Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση – Ετήσια Έκθεση 2020.
ΙΝΕ ΓΣΕΕ, Οκτώβριος 2020
Με γνώμονα την πανδημία, η υπό εξέταση ετήσια έκθεση του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση υπογραμμίζει πως ο ρεαλιστικός σχεδιασμός ενός αναπτυξιακού σχεδίου (προς το Ευρωπαϊκό Ταμείο για την Ανάκαμψη) προϋποθέτει νέες ιδέες και προτάσεις οικονομικής πολιτικής, αφού προηγηθεί ουσιαστικός κοινωνικός διάλογος. Η διπλή κρίση, υγειονομική και οικονομική, έχει προκαλέσει σημαντικές πρόσθετες αρνητικές επιπτώσεις στην ήδη ταλαιπωρημένη ελληνική κοινωνία, στην αγορά εργασίας και στον τρόπο ζωής των πολιτών. Η κρίση αυτή θεωρείται πως έχει προκαλέσει σοβαρή αβεβαιότητα, ανασφάλεια και έλλειψη εμπιστοσύνης των εργαζομένων όσον αφορά την προστασία θεμελιωδών εργασιακών δικαιωμάτων τους και του βιοτικού τους επιπέδου, καθώς και όσον αφορά τις αναπτυξιακές προοπτικές της οικονομίας, με τρόπο που να διασφαλίζει ένα αξιοπρεπές επίπεδο ευρείας ευημερίας.
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο, η έκταση της τρέχουσας κρίσης έχει αναδείξει εκ νέου τις σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες της χώρας στα συστήματα παραγωγής, χρηματοδότησης, μα και υγείας και πρόνοιας. Για την αντιμετώπιση αυτών των προϋφισταμένων αδυναμιών είναι αναγκαία η παραγωγική, χρηματοδοτική και θεσμική αναδόμηση της πραγματικής οικονομίας. Εν κατακλείδι,η σχεδιαζόμενη αναπτυξιακή στρατηγική καλείται να αποτελέσει τον κεντρικό άξονα εκείνου του αναπτυξιακού σχεδίου που θα κρίνει τη μετάβαση της Ελλάδας στο πολυπόθητο νέο αναπτυξιακό υπόδειγμα. To κείμενο αναπτύσσεται σε τέσσερα κεφάλαια, και σε πολλά σημεία ταυτίζεται με την έκθεση του ΙΟΒΕ για το τρίτο τρίμηνο 2020. Οι θέσεις του στηρίζονται σε πολυάριθμα ποιοτικά και ποσοτικά δεδομένα σχετικά με την κατάσταση και τις προοπτικές της πραγματικής οικονομίας (με αξιοπρόσεκτη έμφαση στην εξωστρέφεια), συνοδευόμενα από αναλυτικούς πίνακες και διαγράμματα.
Ορισμένα σημαντικά συμπεράσματα της έκθεσης για θέματα απασχόλησης είναι:
- Τα νοικοκυριά, που ουσιαστικά στηρίζουν ακόμη την οικονομική δραστηριότητα, βρίσκονται σε δεινή χρηματοοικονομική θέση με σημαντικές επιπτώσεις στις καταναλωτικές και χρηματοοικονομικές αποφάσεις τους. Ενδεικτικό είναι ότι το β’ τρίμηνο του 2020 η ιδιωτική κατανάλωση ήταν ίση με 28,8 δισ.€, όταν το αντίστοιχο τρίμηνο του 2019 ήταν ίση με 32,6 δισ.€.
- Η βλάβη στην απασχόληση εξαιτίας της πανδημίας αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στον δείκτη των συνολικών ωρών απασχόλησης σε βασικές θέσεις εργασίας, ο οποίος κατά το β’ τρίμηνο του 2020 διαμορφώθηκε στις 62 μονάδες, έναντι 85,1 μονάδων το δ’ τρίμηνο του 2019.
- Πριν από το ξέσπασμα της πανδημικής κρίσης, το 73% των απασχολουμένων σε όλους τους κλάδους εργαζόταν υπερωριακά, ενώ σε ορισμένους κλάδους (πχ μεταποίηση και μεταφορές) το αντίστοιχο ποσοστό ξεπερνούσε το 80%. Το β’ τρίμηνο του 2020 το ποσοστό των ατόμων που εργαζόταν υπερωριακά μειώθηκε σε 55%.
- Μεταξύ Μαρτίου και Ιουνίου η έξοδος από το εργατικό δυναμικό κυμάνθηκε μεταξύ 100 χιλιάδων και 180 χιλιάδων ατόμων σε σχέση με τους αντίστοιχους μήνες του 2019. Ο μεγαλύτερος όγκος τους αφορά εργαζομένους σε αναστολή εργασίας για διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών που λαμβάνουν εισόδημα λιγότερο από το 50% του μισθού τους, και που επίσης δεν καταγράφηκαν ως άνεργοι στις τελευταίες επίσημες στατιστικές απασχόλησης.
- Σύμφωνα με τους ερευνητές του Ινστιτούτου, η θεαματική μείωση του όγκου και της ποιότητας της απασχόλησης και των αμοιβών κατά τη διάρκεια της πανδημίας συνεπάγονται πολλαπλούς κινδύνους για τους εργαζομένους, όμως οι αρνητικές επιπτώσεις δεν εξαντλούνται σε αυτούς. Διαχέονται, μέσω της κατανάλωσης και της αδυναμίας εξυπηρέτησης υποχρεώσεων, στο παραγωγικό, δημοσιονομικό και τραπεζικό σύστημα, εντείνοντας την αστάθεια της οικονομίας.
Εν κατακλείδι, η άποψη του ΙΝΕ ΓΣΕΕ είναι ότι βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα μόνος ο τρόπος που θα ενισχύσει τις προοπτικές εξόδου της οικονομίας από την τρέχουσα κρίση είναι η προστασία του όγκου και της ποιότητας της απασχόλησης. Σύμφωνα με το ίδιο σκεπτικό, στο επίκεντρο της οικονομικής πολιτικής θα πρέπει να βρεθεί η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος για τα μεσαία και κατώτερα εισοδηματικά στρώματα. Παράλληλα, θεωρείται απολύτως αναγκαίος ο σχεδιασμός εξειδικευμένων ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης για την ενίσχυση των εργαζομένων και των ανέργων και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων τους, με εξειδίκευση σε περιφερειακό και κλαδικό επίπεδο. Ωστόσο, μεσομακροπρόθεσμα, η βιωσιμότητα της ελληνικής οικονομίας θα εξαρτηθεί από την αύξηση των ιδιωτικών και δημόσιων επενδύσεων, με έμφαση στις πράσινες επενδύσεις, η αύξηση των οποίων προϋποθέτει πολιτική και επιχειρηματική δέσμευση σε συγκεκριμένες κλαδικές και τομεακές παρεμβάσεις.
Μπορείτε να βρείτε ολόκληρη την αναλυτική έκθεση εδώ.


