Ο πολυεθνικός όμιλος ελεγκτικών και συμβουλευτικών υπηρεσιών Grant Thornton άρχισε να καταγράφει ετησίως τον αριθμό των γυναικών σε ανώτερες διοικητικές θέσεις το 2004, όταν το ποσοστό των θέσεων αυτών παγκοσμίως ήταν 19%. Στα 17 έτη που μεσολάβησαν, η σχετική μακροπρόθεσμη τάση καταγράφεται θετική, μην έχοντας πέσει ποτέ κάτω από το επίπεδο της πρώτης έρευνας. Ακόμη και υπό την επίδραση του COVID-19, πάνω από τα δύο τρίτα (69%) των ερωτηθέντων στελεχών συμφωνούν ότι στις επιχειρήσεις τους οι νέες εργασιακές πρακτικές που προέκυψαν ως αποτέλεσμα της Πανδημίας θα ωφελήσουν τη σταδιοδρομία των γυναικών μακροπρόθεσμα.
Τα σημαντικότερα ευρήματα της διεθνούς αυτής έρευνας σε 10.000 επιχειρήσεις από 29 χώρες είναι τα εξής:
Στην Ελλάδα, το ποσοστό των γυναικών που βρίσκονται σε ανώτερες διοικητικές θέσεις κατέγραψε άλμα κατά 9 ποσοστιαίες μονάδες, φτάνοντας στο 33% το 2020 (σχεδόν στον ΜΟ της ΕΕ), αναστρέφοντας μία καθοδική τάση μεταξύ 2013-2018. Την ίδια στιγμή, το ποσοστό των επιχειρήσεων που δεν απασχολούν καμία γυναίκα σε ανώτερη διοικητική θέση υποχώρησε στο 13%, έναντι 24% το προηγούμενο έτος.
Προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι, ενώ το ποσοστό των ελληνικών επιχειρήσεων που δεν προβαίνει σε ενέργειες για τη βελτίωση των ίσων ευκαιριών για τα δύο φύλα στις ανώτερες διοικητικές θέσεις υποχώρησε στο 53% το 2020 έναντι 62% το 2019 (χάρη και στο νόμο 4706/2020, περί συμμετοχής στα ΔΣ), το ποσοστό αυτό παραμένει πολύ υψηλότερο σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο (18%).
Οι ελληνικές επιχειρήσεις αναφέρουν πως οι δράσεις που υλοποιούν για να βελτιώσουν την ισότητα των φύλων είναι: η δημιουργία μιας κουλτούρας χωρίς αποκλεισμούς (24%), η δυνατότητα ευέλικτης εργασίας (19%), τα εκπαιδευτικά προγράμματα και coaching (19%) και η εξασφάλιση πρόσβασης σε επαγγελματικές ευκαιρίες (17%).
Σχεδόν οι μισές ελληνικές επιχειρήσεις (47%) συμφωνούν ότι στον οργανισμό τους, οι νέες εργασιακές πρακτικές που προέκυψαν ως αποτέλεσμα του Covid-19 θα ωφελήσουν την πορεία της σταδιοδρομίας των γυναικών μακροπρόθεσμα, ενώ το 30% διατηρεί ουδέτερη στάση απέναντι στο ζήτημα.
Περίπου μία στις τέσσερις επιχειρήσεις της χώρας (24%) συμφωνεί με την άποψη ότι οι νέες εργασιακές πρακτικές που προέκυψαν λόγω της πανδημίας έχουν βοηθήσει τις γυναίκες να διαδραματίσουν σημαντικότερο ρόλο σε ηγετικές θέσεις.
Το 90% των επιχειρήσεων παγκοσμίως έχουν τουλάχιστον μία γυναίκα σε ανώτερη διοικητική θέση.
Οι γυναίκες κατέχουν μεσοσταθμικά το 31% των ανώτερων διοικητικών θέσεων στις επιχειρήσεις παγκοσμίως , με την Αφρική να κρατάει τα σκήπτρα (39%). Πρόκειται για άνοδο 2% σε σχέση με τα δυο προηγούμενα έτη.
Τα στοιχεία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών δείχνουν ότι, πριν από την πανδημία, οι γυναίκες εργάστηκαν κάνοντας υπερωρίες από το σπίτι τρεις φορές περισσότερο σε σχέση με τους άνδρες, ενώ υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις ότι η πανδημία του Covid-19 απλά διογκώνει αυτή την ανισότητα. Παράλληλα, σε αυτή την ανισότητα προστίθενται και οι επιπλέον ευθύνες για τις μητέρες εξαιτίας της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.
Το 26% των επιχειρήσεων παγκοσμίως έχουν πλέον γυναίκα σε θέση διευθύνοντος συμβούλου (CEO), ποσοστό αυξημένο κατά 6 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Από τα αντίστοιχα ευρήματα του 2020 έως σήμερα, ο αριθμός των γυναικών οικονομικών διευθυντών (CFO) αυξήθηκε επίσης κατά 6 ποσοστιαίες μονάδες, στο 36%, και ο αριθμός των γυναικών επιχειρησιακών διευθυντών (COO) κατά 4 ποσοστιαίες μονάδες, στο 22%.
Το 82% των επιχειρήσεων παγκοσμίως έχουν εντατικοποιήσει τις δράσεις τους για να αυξήσουν τις ίσες ευκαιρίες εκπροσώπησης των δύο φύλων. Το εν λόγω ποσοστό αυξήθηκε κατά 4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τα στοιχεία του 2020. Σχεδόν όλες οι δράσεις έχουν ενισχυθεί. Πολύ συχνές πρωτοβουλίες των επιχειρήσεων αποτελούν οι εξής:Εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης σε ευκαιρίες επαγγελματικής ανάπτυξης (39%)
Δημιουργία μιας κουλτούρας χωρίς αποκλεισμούς (36%).
Ηθική παρενόχληση και ψυχολογικός εκφοβισμός στην εργασία: το σύνδρομο mobbing στους χώρους εργασίας
ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, Φεβρουάριος 2021
Για τους φορείς που ερευνούν ζητήματα απασχόλησης, μόνιμο αντικείμενο ενδιαφέροντος αποτελεί η εξέταση θεμάτων σχετικών με αρνητικές συμπεριφορές στους εργασιακούς χώρους. Και στη χώρα μας, κατά τη διάρκεια της Κρίσης -και ειδικά της Πανδημίας- διατυπώνονται συχνά καταγγελίες για μορφές καταχρηστικής συμπεριφοράς (ενίοτε με σεξιστικά χαρακτηριστικά) μέσα στους εργασιακούς χώρους. Στο πνεύμα αντιμετώπισης τέτοιων συμπεριφορών, τον περασμένο Φεβρουάριο δημοσιεύτηκε από το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ το ενημερωτικό σημείωμα «Ηθική παρενόχληση και ψυχολογικός εκφοβισμός στην εργασία: το σύνδρομο mobbing στους χώρους εργασίας». Σημειώνεται ότι στην ιστοσελίδα του ΜΔΑΑΕ-ΠΚΜ αναρτήθηκε τον Δεκέμβριο του 2020 και άλλη, παρόμοια έκθεση του ΙΝΕ ΓΣΕΕ, με θέμα «Ηθική παρενόχληση στο χώρο εργασίας: Ο ρόλος της επαγγελματικής συμβουλευτικής».
Υπερεθνικοί φορείς, όπως η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ILO) και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, χαρακτηρίζουν το mobbing στους χώρους εργασίας ως σημαντική και αναδυόμενη απειλή, με ατομικές συνέπειες και κοινωνικοοικονομικές προεκτάσεις. Πιο αναλυτικά, το mobbing στους χώρους εργασίας -και γενικότερα οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι- έχουν αρνητικό αντίκτυπο στους εργαζόμενους που βιώνουν το εργασιακό στρες και την πρόκληση επαγγελματικής εξουθένωσης (το διεθνώς ονομαζόμενο burn out), στις επιχειρήσεις που υφίστανται απουσίες εργαζομένων λόγω αναρρωτικής άδειας και οικονομικές απώλειες, και φυσικά στην κοινωνία ως σύνολο, λόγω του κόστους των μακροχρόνιων απουσιών από την εργασία και των συνεπαγόμενων δαπανών υγειονομικής περίθαλψης. Οι διακρίσεις στο χώρο εργασίας, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και η ηθική παρενόχληση, αποτελούν ένα πολυδιάστατο φαινόμενο με διεθνώς αυξητική τάση στα ποσοστά εκδήλωσής του (EWCS, 2010). Δεν επιτρέπεται η επιστημονική αξιολόγηση αυτής της τάσης δίχως συνεκτίμηση των ιδιαίτερων κοινωνικοοικονομικών συνθηκών σε κάθε χώρα. Κατά συνέπεια, στην έκθεση του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ δεν επιδιώκεται η ερμηνεία, αλλά απλώς η καταγραφή της.
Η έκθεση αναπτύσσεται σε έξι ενότητες. Η πρώτη περιέχει τις εννοιολογικές προσεγγίσεις του φαινομένου, η δεύτερη τις εκφάνσεις του mobbing, η τρίτη την παρουσίαση του mobbing μέσα από διεθνείς έρευνες (που εξετάζουν και την Ελλάδα), η τέταρτη το κόστος σε επίπεδο ατόμου-επιχείρησης-κοινωνίας, η πέμπτη τη σχετική ενωσιακή και εθνική νομοθεσία (όπως αποτυπώνεται σε πίνακα, στην Ελλάδα οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι εντάσσονται στο γενικότερο πλαίσιο της συνολικής εκτίμησης κινδύνου), και τέλος η έκτη κάποιους πρακτικούς τρόπους πρόληψης και μέτρα αντιμετώπισης του φαινομένου στον χώρο εργασίας. Στο συνοπτικό ενημερωτικό σημείωμα καταγράφεται η συνολική επίδοση της Ελλάδας λίγο πάνω από τον μ.ό. της ΕΕ (EWCS, 2010), ωστόσο στους ποιοτικούς δείκτες βρισκόμαστε κάτω από τον αντίστοιχο μ.ό., ενώ είναι χαρακτηριστική η υψηλή επίδοση της Κύπρου. Όσον αφορά τα ανθρώπινα και υλικά κόστη του φαινομένου, τα στοιχεία που παρατίθενται προέρχονται από πηγές βρετανικές, Ενωσιακές και εθνικές.
Εν κατακλείδι, θεωρείται αναγκαία η λήψη μέτρων πρόληψης και αντιμετώπισης του mobbing, για λόγους που επιπρόσθετα αφορούν την εικόνα της Ελλάδας στα μάτια των ξένων επενδυτών. Ως προς την πρόληψη του φαινομένου, κυρίαρχο ρόλο παίζουν η πληροφόρηση και ευαισθητοποίηση των εμπλεκόμενων μερών για τα αίτια και τις επιπτώσεις του φαινομένου, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει και ο τρόπος διαχείρισής του από τις επιχειρήσεις, πολιτικές που αναμφισβήτητα επηρεάζονται καθοριστικά από το στιλ ηγεσίας και την εταιρική κουλτούρα. Σύμφωνα με το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, είναι σημαντικό εκ μέρους κάθε επιχείρησης να έχει καταστήσει σαφή την πρόθεση της να μην ανέχεται τέτοιες συμπεριφορές, με γνώμονα την εξασφάλιση εργασιακής ειρήνης, η οποία εγγυάται την εύρυθμη λειτουργία της.
Μπορείτε να βρείτε ολόκληρο το ενημερωτικό σημείωμα εδώ
Τον περασμένο Ιανουάριο παρουσιάστηκε η έρευνα RCI (Δείκτης Τάσεων Αγοράς Εργασίας) 2020Β από το Alba Graduate Business School, δηλαδή το τμήμα μεταπτυχιακών σπουδών του Αμερικανικού Κολεγίου Αθηνών. Η εν λόγω εξαμηνιαία έρευνα αποτελεί έναν αξιόπιστο σύνθετο δείκτη τάσεων, που -αποτυπώνοντας το γενικότερο κλίμα του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας- παρέχει μία βασική πηγή πληροφόρησης για την κινητικότητα στην αγορά εργασίας το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα. Πιο αναλυτικά, σκοπός της έρευνας είναι η παρουσίαση των καταγραφόμενων τάσεων όσον αφορά τις νέες θέσεις εργασίας, και συγχρόνως η ανάλυση της υπάρχουσας κατάστασης των εταιρειών στην χώρα μας. Ο δείκτης RCI (Recruitment Confidence Index) υπολογίζεται μέσα από μια σειρά εξειδικευμένων ερωτήσεων σχετικά με την προσέλκυση και επιλογή εργαζομένων. Επίσης, η έρευνα καταγράφει το γενικότερο κλίμα που επικρατεί στην αγορά υπό τις παρούσες συνθήκες, τόσο για τους τελευταίους έξι μήνες όσο και για το επόμενο εξάμηνο.
Η έρευνα διεξήχθη κατά το χρονικό διάστημα 7/12/2020-12/1/2021. Αν και απεστάλησαν περισσότερα από 2.000 ερωτηματολόγια μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, συγκεντρώθηκαν 173 αξιοποιήσιμες αποκρίσεις. Το μέγεθος του τελικού δείγματος καταδεικνύει τη δυσκολία συγκέντρωσης στατιστικών δεδομένων σχετικών με την επιχειρηματικότητα, κατά τη διάρκεια της Πανδημίας. Με τη συνδρομή πολυάριθμων επεξηγηματικών διαγραμμάτων, η έρευνα αναπτύσσεται σε τέσσερα μέρη, με τα πρώτο να περιέχει τα δημογραφικά στοιχεία του δείγματος, το δεύτερο το βαρόμετρο του γενικού δείκτη, το τρίτο τις επιχειρηματικές προσδοκίες για το μέλλον, και το τέταρτο, όπου καταγράφεται η συνεχιζόμενη επίδραση της Κρίσης στην πραγματική οικονομία.
Τα κυριότερα συμπεράσματα της έρευνας είναι τα εξής:
• Παρουσιάζεται το φαινόμενο, η σημαντική πτώση του δείκτη RCI που καταγράφηκε στη μέτρηση του α’ εξαμήνου του 2020 να ακολουθείται από μία ξεκάθαρη άνοδο του για το β’ εξάμηνο του 2020, αν και διαχρονικά, παρατηρούνταν η σταθεροποίηση του δείκτη RCI στα νέα χαμηλά ή υψηλά επίπεδα, μετά από μία σημαντική πτώση ή άνοδο αντίστοιχα.
• Στον τομέα των προσδοκιών για το μέλλον παρουσιάζεται ένα επίσης ασυνήθιστο φαινόμενο, αυτό της ταυτόχρονης αύξησης των ποσοστών τόσο της αισιοδοξίας όσο και της απαισιοδοξίας.
• Καταγράφεται αποκρυστάλλωση απόψεων και όσον αφορά την επιρροή της Κρίσης πάνω στη λειτουργία των ελληνικών επιχειρήσεων. Εκεί αποτυπώνεται -σε σχέση με το α’ εξάμηνο- μία μετατόπιση των ποσοστών από το μέσο προς τα δύο άκρα του φάσματος απαντήσεων. Πάντως ξεκάθαρη είναι η -για δεύτερη διαδοχική μέτρηση- συνέχιση της αύξησης του ποσοστού των απαντήσεων «Πολύ»/«Δραματικά», η οποία ανατρέπει μία συνεχή καθοδική πορεία από το ιστορικό υψηλό του β’ εξαμήνου του 2012, μέχρι το 2019, που συνιστά πρόσθετη ένδειξη απαισιοδοξίας του επιχειρηματικού κόσμου.
Στο τέλος τη έρευνας, ως ειδικό πέμπτο μέρος, βρίσκεται και το παράρτημά της με θέμα την επιρροή της Πανδημίας στη λειτουργία των ελληνικών επιχειρήσεων. Εκεί καταγράφεται ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να επηρεάζονται «Πολύ» από αυτήν. Ωστόσο, δηλώνουν ότι επηρεάζονται πλέον λιγότερο αρνητικά, ενώ πιστεύουν ότι η μελλοντική άνοδος της οικονομικής τους δραστηριότητας θα είναι ακόμη μεγαλύτερη απ’ όσο πίστευαν στην προηγούμενη μέτρηση (α’ εξάμηνο 2020). Εξακολουθούν να θεωρούν την ποιότητα του ανθρώπινου δυναμικού τον σημαντικότερο παράγοντα αντιμετώπισης της Κρίσης (στοιχείο που απαντάται και σε άλλες πρόσφατες έρευνες εργοδοτών περιόδου), ενώ συνεχίζεται και η αμφίθυμη στάση των επιχειρήσεων απέναντι στην εξ αποστάσεως εργασία. Τέλος, όσον αφορά τις κυβερνητικές πολιτικές οικονομικής στήριξης, οι επιχειρήσεις φαίνεται να εμφανίζονται απαισιόδοξες κυρίως σχετικά με την επιλεξιμότητα τους να συμμετέχουν σε αυτές.
Δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο η εξαμηνιαία έρευνα οικονομικού κλίματος για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ (σε συνεργασία με την MARC AE), η οποία διενεργείται συστηματικά από τον Μάιο του 2009. Όπως αποτυπώθηκε και στο α’ εξάμηνο του 2020, έτσι και κατά το β΄ εξάμηνο, ο γενικός δείκτης οικονομικού κλίματος διατηρείται σε πολύ χαμηλό επίπεδο και διαμορφώνεται στις 20,1 μονάδες (έναντι 66,4 μονάδων του β΄ εξαμήνου του 2019), επίπεδο που είχε και πάλι καταγραφεί τα έτη 2011, 2012 και 2015. Για την πλειοψηφία των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων φαίνεται πως η κατάσταση έχει επιδεινωθεί περαιτέρω, με αποτέλεσμα οι 4 στις 10 να εκφράζουν φόβους για ενδεχόμενο κλείσιμο τους το επόμενο διάστημα (έναντι 2 στις 10 τον Φεβρουάριο του 2020). Μεταξύ των σημαντικότερων ευρημάτων της έρευνας σταχυολογούμε τα εξής:
• Οι 7 στις 10 επιχειρήσεις δηλώνουν μείωση τζίρου, με τη μέση μείωση του τζίρου τους να αγγίζει το 33%, ενώ μόνο το 11% των επιχειρήσεων δηλώνουν αύξηση.
• Η μεσοσταθμική μείωση του τζίρου των επιχειρήσεων που ανέστειλαν τη λειτουργία τους με κρατική εντολή ανήλθε στο 39,3% και των επιχειρήσεων εστίασης στο 44,2%.
• Διπλασιάστηκαν οι επιχειρήσεις που το 2020 σε σύγκριση με το 2019 κατέγραψαν ζημιές (47,8% το 2020 από 27,6% το 2019).
• Το 71,5% δήλωσε πως το β’ εξάμηνο του 2020 μειώθηκαν οι παραγγελίες, έναντι του 9,2% που δήλωσε αύξηση.
• Το 74,9% των επιχειρήσεων δήλωσε ότι το β΄ εξάμηνο του 2020 μειώθηκε περαιτέρω η ρευστότητα του, έναντι μόλις του 7,5% που δήλωσε αύξηση.
• Σχεδόν 1 στις 4 επιχειρήσεις δεν παρουσιάζει καθόλου ταμειακά διαθέσιμα, ενώ για επίσης 1 στις 4 επιχειρήσεις τα ταμειακά διαθέσιμα δεν επαρκούν για περισσότερο από ένα μήνα. Χειρότερη φαίνεται πως είναι η κατάσταση για τις επιχειρήσεις εστίασης, καθώς το 44,1% δεν έχει καθόλου ταμειακά διαθέσιμα, ενώ για το 19,2% επαρκούν το πολύ για ένα μήνα.
• Πάνω από το 50% των επιχειρήσεων αναμένει μείωση του κύκλου εργασιών και της ρευστότητας για το επόμενο εξάμηνο κι επομένως μόλις το 6% των επιχειρήσεων προτίθεται να κάνει κάποιου είδους επένδυση.
• Το 63,1% των επιχειρήσεων θεωρεί πως η οικονομική κρίση που έχει προκαλέσει η πανδημία θα διαρκέσει για τουλάχιστον 2 χρόνια (72% στις επιχειρήσεις εστίασης).
• Με δεδομένα τα παραπάνω, φαίνεται μάλλον ελπιδοφόρο ότι το 84,1% των επιχειρήσεων δήλωσε ότι θα διατηρήσει σταθερό το προσωπικό του, με μόλις το 3,4% να δηλώνει ότι θα προχωρήσει σε απολύσεις, που όμως υπερκαλύπτεται από το 7,4% που δηλώνει ότι θα κάνει προσλήψεις.
• Τέλος, ως προς τα κυβερνητικά μέτρα ενίσχυσης της ρευστότητας των επιχειρήσεων, το 37,8% θεωρούν πως οι επιστρεπτέες προκαταβολές είναι το σημαντικότερο μέτρο στήριξης (64% έκαναν χρήση), και ακολουθούν η μείωση/απαλλαγή ενοικίου με 14,6% (4 στις 10 έκαναν χρήση), η αναστολή φορολογικών/ασφαλιστικών υποχρεώσεων με 13,6% (2 στις 10 έκαναν χρήση), και η αναστολή συμβάσεων εργασίας με 8% ((2 στις 10 έκανε χρήση).
Η τελευταία έκθεση Skills Forecast 2020 (Greece) του CEDEFOP συντάχθηκε πριν από την παγκόσμια πανδημία του Covid-19. Οι βραχυπρόθεσμες οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας σε πολλές χώρες είναι πολύ αβέβαιες και επομένως οι διατυπωμένες βραχυπρόθεσμες προβλέψεις είναι πιθανότατα υπερβολικά αισιόδοξες. Ωστόσο, οι βασικοί μακροπρόθεσμοι παράγοντες (όπως η γήρανση πληθυσμού, η αυξανόμενη χρήση αυτοματισμών/τεχνητής νοημοσύνης, η παγκοσμιοποίηση, η έλλειψη πόρων και η πορεία προς μια οικονομία ουδέτερου ισοζυγίου άνθρακα) θα εξακολουθήσουν να ισχύουν. Συνεπώς, οι τάσεις για τις πιο μακροπρόθεσμες προβλέψεις συνεχίζουν να παραμένουν πιθανές.
Μερικά βασικά συμπεράσματα της έκθεσης για την Ελλάδα είναι τα εξής:
Η απασχόληση προβλέπεται να αυξηθεί ταχύτερα την περίοδο 2018-30 σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ-27. Συγκεκριμένα, αναμένεται να αυξηθεί κατά 2,5% βραχυπρόθεσμα (2018-22), 3% μεσοπρόθεσμα (2022-26) και 2,7% μακροπρόθεσμα (2026-30). Η αύξηση της απασχόλησης στην Ελλάδα αναμένεται να είναι υψηλότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ-27 για ολόκληρη την περίοδο πρόβλεψης της έκθεσης.
Το εργατικό δυναμικό αναμένεται να μειωθεί συνολικά κατά 6% στις τρεις δεκαετίες από το 2000 έως το 2030. Η μείωση του εργατικού δυναμικού οφείλεται στην πληθυσμιακή μείωση των ηλικιακών ομάδων κάτω των 45 ετών, ιδίως κατά την υπό πρόβλεψη περίοδο. Μεταξύ των ηλικιακών ομάδων με ιδιαίτερα έντονη μείωση θα είναι εκείνες μεταξύ 35-39 και 40-44, στις οποίες αναμένεται το εργατικό δυναμικό να μειωθεί συνολικά κατά 28% το 2020-30.
Ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης, η Ελλάδα εξακολουθεί να βιώνει υψηλά επίπεδα εξωτερικής μετανάστευσης, ιδίως μεταξύ των νέων. Από την άλλη πλευρά, το μέγεθος του εργατικού δυναμικού ηλικίας 55-59 και 60-64 ετών αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται κατά το 2020-30, ξεπερνώντας το 30%.
Οι εργαζόμενοι υπηρεσιών και οι πωλητές καταστημάτων αναμένεται να δουν τον υψηλότερο αριθμό νέων θέσεων εργασίας (645.000), που όμως οφείλεται κυρίως σε ζήτηση αντικατάστασης. Οι ειδικευμένοι εργαζόμενοι στη γεωργία και στην αλιεία είναι ο μόνος επαγγελματικός κλάδος που αναμένεται να συρρικνωθεί κατά την περίοδο πρόβλεψης. Αυτό οφείλεται στη μείωση της απασχόλησης στον αγροτικό τομέα λόγω μηχανοποίησης αλλά και γήρανσης του εργατικού δυναμικού. Ακόμη και έτσι, η ζήτηση αντικατάστασης συνεπάγεται ότι θα διατίθεται ακόμη σημαντικός αριθμός νέων θέσεων εργασίας.
Η απασχόληση στα επαγγέλματα χαμηλότερου επιπέδου αναμένεται να μειωθεί, εκτός από τους υπαλλήλους γραφείων και τα επαγγέλματα εκείνα που υποστηρίζουν την παραγωγή (οικοδόμοι, μεταλλωρύχοι, βιομηχανικοί εργάτες κλπ). Ανάμεσα στα επαγγέλματα μεσαίων δεξιοτήτων που γίνονται πιο περιζήτητα είναι εκείνα στους κλάδους υγείας, νομικών υπηρεσιών, και κοινωνικής μέριμνας.
Η αύξηση του ποσοστού εργαζομένων υψηλότερων προσόντων αναμένεται να προέλθει από την εκροή εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας, με χαμηλά και μεσαία προσόντα. Σε σχέση με το μέσο μείγμα προσόντων στην ΕΕ-27, η Ελλάδα αναμένεται να συνεχίσει να έχει χαμηλότερο ποσοστό μεσαίων και υψηλότερο ποσοστό κατώτερων προσόντων.
Ορισμένοι από τους περισσότερο μορφωμένους εργαζομένους θα πρέπει να απασχοληθούν σε επαγγέλματα χαμηλότερου επίπεδου σε σχέση με τις δεξιότητες τους (υπερπροσοντούχοι), ή να αντιμετωπίσουν δυσκολίες πρόσληψης.
Μεσαίου επιπέδου επαγγέλματα, όπως οι εργαζόμενοι σε υπηρεσίες και οι πωλητές καταστημάτων, οι χειριστές εγκαταστάσεων και μηχανημάτων, οι συναρμολογητές και παρόμοιοι εργαζόμενοι αναμένεται να αντιμετωπίσουν υψηλότερα επίπεδα δυσκολιών πρόσληψης, σύμφωνα με τις προβλέψεις του CEDEFOP. Αντίθετα νομικοί, ανώτερα στελέχη και διευθυντές αναμένεται να έχουν λιγότερες δυσκολίες πρόσληψης.
Μπορείτε να βρείτε ολόκληρη την έκθεση (στα αγγλικά) εδώ.
Το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ παρουσίασε την ετήσια έρευνά του πάνω στην οικονομική κατάσταση των Ελλήνων για το 2020. Η έρευνα σε γενικές γραμμές κάλυψε τα βασικά θέματα που απασχολούν τον πληθυσμό της χώρας, όπως το εισόδημα των νοικοκυριών, τις οικονομικές υποχρεώσεις, τις τάσεις απασχόλησης και κατανάλωσης. Τέλος, στους ερωτώμενους ζητήθηκε η αξιολόγηση των μέτρων κατά της πανδημίας, πάντα στο επίπεδο των οικονομικών επιπτώσεων. Από την έρευνα διαπιστώθηκε ότι κατά το 2020:
Μειώθηκαν δραματικά τα εισοδήματα των νοικοκυριών που στηρίζονται στα έσοδα από επιχειρηματική δραστηριότητα,
Οι οικονομικές επιπτώσεις από την υγειονομική κρίση έχουν διευρύνει τις ανισότητες μεταξύ των ελληνικών νοικοκυριών και
Προέκυψε νέα αύξηση του ιδιωτικού χρέους.
Σε ότι αφορά στην απασχόληση, οι κύριες επισημάνσεις της έκθεσης του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ είναι:
Σχεδόν 3 στα 10 νοικοκυριά δηλώνουν πως έχουν τουλάχιστον ένα άνεργο μέλος. Από τα διαθέσιμα στοιχεία φαίνεται πως τελικά το ποσοστό ανεργίας για το 2020 θα είναι αντίστοιχο εκείνου του 2019.
Παραμένει υψηλό το ποσοστό των μακροχρόνιων ανέργων, καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας περισσότερα από 1 στα 2 νοικοκυριά που δηλώνουν πως κάποιο μέλος τους είναι άνεργο, βρίσκεται σε κατάσταση μακροχρόνιας ανεργίας (δηλαδή περισσότερο του 1 έτους).
Σχεδόν 1 στα 5 νοικοκυριά δηλώνει πως έχει κάποιο μέλος που η σύμβαση του τέθηκε σε αναστολή, σχεδόν 1 στα 30 πως έχει κάποιο μέλος που εντάχθηκε στο πρόγραμμα Συνεργασία, ενώ λιγότερο από 1 στα 100 δηλώνει πως έχει κάποιο μέλος που προσλήφθηκε με το πρόγραμμα δημιουργίας 100.000 θέσεων εργασίας.
Με βάση τα συμπεράσματα της έρευνας του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, για την αποφυγή της εκ νέου διόγκωσης του ιδιωτικού χρέους και της υπονόμευσης των αναπτυξιακών δυνατοτήτων της χώρας θεωρείται αναγκαίο να υιοθετηθούν επαρκή μέτρα διευθέτησης των οφειλών που έχουν συσσωρευτεί. Τα σχετικά μέτρα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την πραγματική οικονομική κατάσταση των οφειλετών και να είναι προσαρμοσμένα έτσι ώστε να μην υπονομεύουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων και να μην επιδεινώνουν την τρέχουσα οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών. Η καταγεγραμμένη στην έρευνα υπερδιπλάσια μείωσή των εισοδημάτων που προέρχονται από επιχειρηματική δραστηριότητα καθιστά ακόμα πιο επείγουσα την άμεση ανάγκη λήψης ανάλογων μέτρων, όχι μόνο για τη στήριξή των επιχειρηματιών αλλά και για την συνεπαγόμενη στήριξη της απασχόλησης, ώστε να διασφαλιστεί η σταδιακή επαναφορά της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας σε μία νέα κανονικότητα.
Συνοπτική έκθεση κατάστασης απασχόλησης στη χώρα, στην ΠΚΜ και στις περιφερειακές ενότητες της, για το 2020
Στην παρούσα έκθεση παρουσιάζονται αφενός το ισοζύγιο ροώνμισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα, την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και τις Π.Ε. της για το σύνολο του 2020, σύμφωνα με στοιχεία που αντλήθηκαν από το Πληροφοριακό Σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, του Υπουργείου Εργασίας & Κοινωνικών Υποθέσεων, καθώς και ο δυναμισμός των επαγγελμάτων στην ΠΚΜ για το 2020, σύμφωνα με στοιχεία που αντλήθηκαν από τη διαδραστική πλατφόρμα του Εθνικού ΜΔΑΑΕ του ΕΙΕΑΔ.
1. Μισθωτή Απασχόληση στον ιδιωτικό τομέα στη Χώρα, κατά το 2020.
1.1. Ισοζύγιο Ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στη Χώρα, κατά το 2020.
Σύμφωνα με στοιχεία που αντλήθηκαν από το ΕΡΓΑΝΗ, που καταγράφει με ηλεκτρονικό τρόπο τις ροές μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας, οι έντονες επιπτώσεις που προκάλεσε η πανδημία στην απασχόληση κατά τη διάρκεια ολόκληρου του έτους αποτυπώνονται ανά 3μηνο στον Πίνακα 1.
Πίνακας 1: Ισοζύγιο Ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα ανά 3μηνο
α΄ 3μηνο 2020
β΄ 3μηνο 2020
γ΄ 3μηνο 2020
δ΄ 3μηνο 2020
Σύνολο 2020
Σύνολο 2019
Διαφορά
Μεταβολή 2020-2019
Ι. Προσλήψεις
464.236
386.165
706.812
429.229
1.986.442
2.830.885
-844.443
-29,8%
II.Αποχωρήσεις*
498.590
308.417
616.030
470.402
1.893.439
2.703.241
-809.802
-30,0%
ΙΙΙ. Ισοζύγιο (I-II)
-34.354
77.748
110.782
-61.173
93.003
127.644
-34.641
-27,1%
Περιλαμβάνονται λήξεις συμβάσεων, οικειοθελείς αποχωρήσεις και απολύσεις Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ, Επεξεργασία: ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ
Κατά τη διάρκεια του 2020 δημιουργήθηκαν 93.003 νέες θέσεις εργασίας (ν.θ.ε.), που προέκυψαν από 1.986.442 προσλήψεις και 1.893.439 αποχωρήσεις, έναντι 127.644 ν.θ.ε. του 2019, γεγονός που αναμφισβήτητα οφείλεται αφενός στο μέτρο της “αναστολής των συμβάσεων εργασίας”, που περιόρισε σε σημαντικό βαθμό τις απολύσεις, αφετέρου στα μέτρα στήριξης της απασχόλησης που μειώνουν αποφασιστικά το μη μισθολογικό κόστος των εργοδοτών.
Όμως, οι έντονες επιπτώσεις της πανδημίας στην απασχόληση του 2020 αποτυπώνονται ανάγλυφα στη διαφορά προσλήψεων από την προηγούμενη χρονιά, που ανέρχεται σε -844.443 θέσεις και ισοδυναμούν με 30% λιγότερες προσλήψεις σε σύγκριση με το 2019 (Γράφημα 1). Πρόκειται στη συντριπτική τους πλειοψηφία για θέσεις εποχικής απασχόλησης στον τουρισμό, την εστίαση και την ψυχαγωγία και οι οποίες συνοδεύονται από τις αντίστοιχες απολύσεις στο τέλος της σεζόν (-809.802 απολύσεις το 2020 σε σύγκριση με το 2019).
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ, Επεξεργασία: ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ
Στο Γράφημα 2 αποτυπώνονται οι προσλήψεις, αποχωρήσεις και το ισοζύγιο τους ανά 3μηνο για το 2020. Παρατηρούμε ότι οι λιγότερες προσλήψεις έλαβαν χώρα κατά το β’ 3μηνο (386.165), λόγω των αυστηρών περιοριστικών μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας, μία περίοδο που ιστορικά πραγματοποιούνταν οι περισσότερες προσλήψεις ενόψει της τουριστικής περιόδου. Συγκριτικά, το γ΄ 3μηνο απεδείχθη με διαφορά το πιο παραγωγικό από πλευράς προσλήψεων (706.812), σημειώνοντας και το υψηλότερο θετικό ισοζύγιο ν.θ.ε. (110.782).
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ, Επεξεργασία: ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ
1.2. Ισοζύγιο Ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στη Χώρα 2010-2020
Όπως απεικονίζεται στο Γράφημα 3, το 2020 με 93.003 ν.θ.ε. ήταν το χειρότερο (από το 2013 και μετά) από πλευράς δημιουργίας ν.θ.ε., αλλά πολύ κοντά στις επιδόσεις των ετών 2014 και 2015.
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ, Επεξεργασία: ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ
1.3. Προσλήψεις ανά είδος σύμβασης εργασίας στη Χώρα το 2020 – Σύγκριση με 2019
Η ανάλυση των προσλήψεων του ιδιωτικού τομέα, ανά είδος σύμβασης εργασίας κατά το 2020 και η σύγκριση τους με το 2019, οδηγούν σε ορισμένες αναμενόμενες διαφοροποιήσεις, που εξηγούνται απόλυτα από τη συγκυρία. Όπως καταγράφεται στον Πίνακα 2, οι περίπου 845.000 λιγότερες προσλήψεις του 2020, σε σύγκριση με το 2019, αφορούν κυρίως στην μερική απασχόληση (από 1.203.794 σε 796.342) και την εκ περιτροπής απασχόληση (από 349.695 σε 167.311) και λιγότερο στην πλήρη απασχόληση (από 1.277.396 σε 1.022.789).
Πίνακας 2: Προσλήψεις ανά είδος σύμβασης εργασίας 2020
Έτος
Πλήρης Απασχόληση
Μερική Απασχόληση
Εκ Περιτροπής Απασχόληση
Σύνολο Προσλήψεων
2020
1.022.789
796.342
167.311
1.986.442
Μερίδιο
51,5%
40,1%
8,4%
100,00%
2019
1.277.396
1.203.794
349.695
2.830.885
Μερίδιο
45,12%
42,52%
12,35%
100,00%
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ, Επεξεργασία: ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ
Ως αποτέλεσμα, όπως απεικονίζεται στα Γραφήματα 4 και 5, το ποσοστό των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα με πλήρη απασχόληση δείχνει να αυξάνεται σημαντικά από 45,12% το 2019 στο 51,5% το 2020. Το αποτέλεσμα αυτό είναι αναμενόμενο, καθώς οι θέσεις μερικής και εκ περιτροπής απασχόλησης συναντώνται κυρίως σε κλάδους όπως ο τουρισμός, η εστίαση και η ψυχαγωγία, που επλήγησαν σημαντικά κατά το 2020 λόγω της πανδημίας.
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ, Επεξεργασία: ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ
2. Μισθωτή Απασχόληση στον ιδιωτικό τομέα στην ΠΚΜ, κατά το 2020.
2.1. Ισοζύγιο Ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στην ΠΚΜ 2014-2020
Όπως απεικονίζεται στο Γράφημα 6, το 2020 με 12.509 ν.θ.ε. ήταν για την ΠΚΜ το χειρότερο από το 2014 και μετά, έτος κατά το οποίο ξεκίνησε η ηλεκτρονική καταχώριση στοιχείων στο Πληροφοριακό Σύστημα ΕΡΓΑΝΗ. Πρόκειται για αναμενόμενη εξέλιξη λόγω της πανδημίας που επηρέασε έντονα τις προσλήψεις στον τουρισμό, την εστίαση και την ψυχαγωγία.
Πηγή: ΕΙΕΑΔ, Επεξεργασία: ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ
2.2. Προσλήψεις ανά είδος σύμβασης εργασίας στην ΠΚΜ το 2020 – Σύγκριση με 2019.
Η ανάλυση των προσλήψεων του ιδιωτικού τομέα στην ΠΚΜ, ανά είδος σύμβασης εργασίας κατά το 2020 και η σύγκριση τους με το 2019, οδηγούν σε αξιοσημείωτες αλλά αναμενόμενες διαφοροποιήσεις, που εξηγούνται απόλυτα από τη συγκυρία. Όπως καταγράφεται στον Πίνακα 3, οι περίπου 125.000 λιγότερες προσλήψεις του 2020, σε σύγκριση με το 2019, αφορούν κυρίως στην μερική απασχόληση (περίπου 60.000 λιγότερες) και την εκ περιτροπής απασχόληση (περίπου 29.000 λιγότερες) και λιγότερο στην πλήρη απασχόληση (περίπου 27.000 λιγότερες).
Πίνακας 3: Προσλήψεις ανά είδος σύμβασης εργασίας στην ΠΚΜ
Έτος
Πλήρης Απασχόληση
Μερική Απασχόληση
Εκ Περιτροπής Απασχόληση
Σύνολο Προσλήψεων
2020
160.402
129.786
35.533
325.721
Μερίδιο
49,2%
39,8%
10,9%
100,0%
2019
187.172
198.395
64.380
449.947
Μερίδιο
41,60%
44,09%
14,31%
100,00%
Πηγή: ΕΙΕΑΔ, Επεξεργασία: ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ
Ως αποτέλεσμα, όπως απεικονίζεται στα Γραφήματα 7 και 8, το ποσοστό των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα με πλήρη απασχόληση δείχνει να αυξάνεται σημαντικά από 41,60% το 2019 στο 49,20% το 2020. Το φαινόμενο αυτό είναι αναμενόμενο, καθώς οι θέσεις μερικής και εκ περιτροπής απασχόλησης συναντώνται κυρίως σε κλάδους όπως ο τουρισμός, η εστίαση και η ψυχαγωγία, που επλήγησαν σημαντικά κατά το 2020 στην ΠΚΜ (κυρίως σε Π.Ε. Χαλκιδικής, Πιερίας και Θεσσαλονίκης), λόγω της πανδημίας.
Πηγή: ΕΙΕΑΔ, Επεξεργασία: ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ
2.3. Νέες Θέσεις μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα ανά Π.Ε. της ΠΚΜ, ανά 3μηνο, για το 2020.
Στον παρακάτω Πίνακα 4 αποτυπώνεται το ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα ανά Περιφερειακή Ενότητα της ΠΚΜ, για τα τέσσερα 3μηνα του 2020. Παρατηρούμε ότι το σύνολο των Π.Ε. της ΠΚΜ εμφανίζουν θετικό ισοζύγιο ν.θ.ε. για το 2020 (όπως και το 2019), ενώ το 52% των ν.θ.ε. της ΠΚΜ δημιουργήθηκαν στην Π.Ε. Θεσσαλονίκης (6.556 από 12.509), έναντι 68% για το 2019 (13.121 από 19.316).
Πίνακας 4: Νέες Θέσεις μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα ανά Π.Ε. της ΠΚΜ, ανά 3μηνο, για το 2020
Περιφερειακή Ενότητα
α΄ 3μηνο 2020
β΄ 3μηνο 2020
γ΄ 3μηνο 2020
δ΄ 3μηνο 2020
Σύνολο 2020
Σύνολο 2019
Διαφορά
Ημαθίας
-851
2589
87
-404
1.421
907
514
Θεσσαλονίκης
-3.593
-2198
3781
8.566
6.556
13.121
-6.565
Κιλκίς
217
-29
607
312
1.107
624
483
Πέλλας
-1.833
4453
-1399
-744
477
1.631
-1.154
Πιερίας
-823
2501
191
-822
1.047
836
211
Σερρών
-37
77
693
157
890
968
-78
Χαλκιδικής
941
10515
-1403
-9.042
1.011
1.229
-218
Σύνολο ΠΚΜ
-5.979
17908
2557
-1.977
12.509
19.316
-6.807
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ, Επεξεργασία: ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ
Όπως διακρίνουμε στο Γράφημα 9, το β΄3μηνο αποδείχθηκε το καλύτερο από πλευράς δημιουργίας ν.θ.ε. για τις Π.Ε. Χαλκιδικής, Πιερίας, Πέλλας και Ημαθίας, ενώ για την Π.Ε. Θεσσαλονίκης αποδοτικότερο ήταν το δ΄3μηνο με διαφορά.
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ, Επεξεργασία: ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ
Σε 3 Π.Ε. της ΠΚΜ, δηλαδή Ημαθίας (514), Κιλκίς (483) και Πιερίας (211) (Γράφημα 10), φαίνεται να δημιουργήθηκαν περισσότερες ν.θ.ε. κατά το 2020 από τις αντίστοιχες του 2019 (εμφανίζονται με θετική διαφορά στον Πίνακα 4), παρά τη μεγάλη οικονομική ύφεση που προκλήθηκε από την πανδημία, προφανώς λόγω του μέτρου της διαθεσιμότητας (υπολογίζονται ως εργαζόμενοι) και της γενναίας επιδότησης των εργοδοτικών εισφορών. Από τις υπόλοιπες 4 Π.Ε., τη μεγαλύτερη σχετική “συγκράτηση” σε δημιουργία ν.θ.ε. για το 2020 παρουσιάζουν οι Π.Ε. Θεσσαλονίκης και Πέλλας.
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ, Επεξεργασία: ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ
Δυναμικοί Κλάδοι και Επαγγέλματα στην ΠΚΜ για το 2020.
Στην ενότητα που ακολουθεί απεικονίζονται οι δυναμικοί Κλάδοι και τα Επαγγέλματα στην ΠΚΜ, με στοιχεία του Πληροφοριακού Συστήματος ΕΡΓΑΝΗ, του Υπουργείου Εργασίας & Κοινωνικών Υποθέσεων, τα οποία αντλήθηκαν από τη διαδραστική πλατφόρμα του Εθνικού ΜΔΑΑΕ του ΕΙΕΑΔ.
Όπως απεικονίζεται στον Πίνακα 5, ο πιο δυναμικός κλάδος από πλευράς δημιουργίας ν.θ.ε. για το 2020, ήταν με διαφορά ο “Γενικές δραστηριότητες δημόσιας διοίκησης” με 2.531 ν.θ.ε., στη 2η θέση ο κλάδος “Λιανικό εμπόριο τροφίμων, ποτών ή καπνού” με 1.301 ν.θ.ε και στην 3η θέση ο κλάδος “Νοσοκομειακές δραστηριότητες” με 1.286 ν.θ.ε.. Επιβεβαιώνεται επομένως και στην περίπτωση της ΠΚΜ (όπως προκύπτει και για ολόκληρη τη Χώρα), ότι το κράτος ήταν ο βασικός δημιουργός ν.θ.ε. ιδιωτικού δικαίου, για το 2020.
Πίνακας 5: Οι 10 Κλάδοι Οικον. Δραστ/τας (4D) με τα υψηλότερα θετικά ισοζύγια προσλήψεων – απολύσεων στην ΠΚΜ για το 2020
Πηγή: ΕΙΕΑΔ, Επεξεργασία: ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ
Στον αντίποδα, όπως ήταν αναμενόμενο, ο κλάδος “Ξενοδοχεία και παρόμοια καταλύματα“με -1.044 θέσεις παρουσίασε το αρνητικότερο ισοζύγιο προσλήψεων – απολύσεων στην ΠΚΜ, με το “Λιανικό Εμπόριο Ενδυμάτων” να ακολουθεί με -646 θέσεις (Πίνακας 6).
Πίνακας 6: Οι 5 Κλάδοι Οικον. Δραστ/τας (4D) με τα αρνητικότερα ισοζύγια προσλήψεων – απολύσεων στην ΠΚΜ για το 2020
Πηγή: ΕΙΕΑΔ, Επεξεργασία: ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ
Ως προς τα επαγγέλματα, όπως απεικονίζεται στον Πίνακα 7, το πιο δυναμικό επάγγελμα από πλευράς δημιουργίας ν.θ.ε. το 2020, ήταν στην ΠΚΜ (όπως και στη Χώρα) το “Υπάλληλοι Γραφείου’” με 4.577 ν.θ.ε., στη 2η θέση το “Ανειδίκευτοι εργάτες” με 3.109 και στην 3η θέση το “Πλανόδιοι Πωλητές, Οικιακοί βοηθοί κ.π.α.ε.” με 2.703 ν.θ.ε., ενώ στην 4η και 5η θέση ακολουθούν επαγγέλματα που ευνοήθηκαν από την πανδημία, όπως το “Οδηγοί μέσων μεταφοράς και χειριστές κινητού εξοπλισμού” και το “Τεχνολόγοι, τεχνικοί βοηθοί επιστημών βιολ.& υγείας”.
Πίνακας 7: Τα 10 επαγγέλματα (2D) με τα υψηλότερα θετικά ισοζύγια προσλήψεων – απολύσεων στην ΠΚΜ για το 2020
Πηγή: ΕΙΕΑΔ, Επεξεργασία: ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ
Στον αντίποδα, όπως ήταν αναμενόμενο, το επάγγελμα “Ειδικ/νοι επί των πωλήσεων, χρημ/τές, κτημα/σίτες” με -1.304 θέσεις είναι αυτό με τα αρνητικότερα ισοζύγια προσλήψεων – απολύσεων στην ΠΚΜ, όπως άλλωστε και στη Χώρα για το 2020 (Πίνακας 8) και ακολουθούν οι “Απασχολούμενοι στην παροχή προσωπικών υπηρεσιών’” (Σερβιτόροι, Μάγειροι, Κομμωτές, Αισθητικοί)με -657 θέσεις και οι “Εκπαιδευτικοί” με -511 θέσεις.
Πίνακας 8: Τα 5 επαγγέλματα (2D) με τα αρνητικότερα ισοζύγια προσλήψεων – απολύσεων στην ΠΚΜ για το 2020
Πηγή: ΕΙΕΑΔ, Επεξεργασία: ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ
Συμπερασματικά, οι έντονες επιπτώσεις της πανδημίας στην απασχόληση κατά το 2020 αποτυπώνονται όπως προείπαμε στη διαφορά των προσλήψεων μεταξύ 2020 και 2019, που ανέρχεται σε -844.443 θέσεις σε όλη τη Χώρα και ισοδυναμούν με 30% λιγότερες προσλήψεις (για την ΠΚΜ, η διαφορά μεταξύ 2020 και 2019 ανέρχεται σε –125.000 προσλήψεις). Πρόκειται στη συντριπτική τους πλειοψηφία για θέσεις εποχιακής απασχόλησης στον τουρισμό, την εστίαση και την ψυχαγωγία, οι οποίες συνοδεύονται από τις αντίστοιχες απολύσεις στο τέλος της σεζόν (-809.802 απολύσεις για τη Χώρα το 2020 σε σύγκριση με το 2019), με αποτέλεσμα να μην επηρεάζουν βέβαια ιδιαίτερα το ισοζύγιο νέων θέσεων εργασίας, όμως στην πραγματικότητα, αποτυπώνουν τους απολεσθέντες ανθρωπομήνες απασχόλησης λόγω της πανδημίας.
Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται και από τα στοιχεία του ΓΕΜΗ των Επιμελητηρίων, σύμφωνα με τα οποία, το ισοζύγιο των ιδρύσεων νέων επιχειρήσεων για το 2020 ήταν θετικό κατά 23.098 επιχειρήσεις (36.155 ιδρύσεις και 13.057 διακοπές), έναντι 17.010 επιχειρήσεων (39.122 ιδρύσεις και 22.112 διακοπές) για το 2019. Οι περίπου 9.000 λιγότερες διακοπές λειτουργίας, προφανώς δεν αποδεικνύουν τη βιωσιμότητα των συγκεκριμένων επιχειρήσεων σε συνθήκες ελεύθερης αγοράς, αλλά κυρίως αντικατοπτρίζουν τις επιπτώσεις των κυβερνητικών μέτρων για τη στήριξή τους εν μέσω πανδημίας. Μέτρα όπως η μείωση των καταβαλλόμενων ενοικίων, η πληρωμή της μισθοδοσίας των εργαζομένων, η κάλυψη των ασφαλιστικών εισφορών, η επιστρεπτέα προκαταβολή, οι αναστολές πληρωμής φόρων και δανειακών υποχρεώσεων κ.ά., αναμφισβήτητα έδωσαν ανάσες στις επιχειρήσεις, αφού προσέφεραν κάποια ρευστότητα και μετέθεσαν χρονικά τις υποχρεώσεις τους, όμως όταν αυτά θα αρχίσουν σταδιακά να αποσύρονται, αναμένονται ανακατατάξεις κυρίως στον τουρισμό, στην εστίαση, στο λιανεμπόριο κλπ (κλάδοι ιδιαίτερα σημαντικοί για την οικονομία της ΠΚΜ) με αναπόφευκτες συνέπειες στην αγορά εργασίας, όσον αφορά δεξιότητες, ειδικότητες, μορφές απασχόλησης κλπ.
Είναι προφανές λοιπόν, ότι για να αποφευχθούν μαζικές διακοπές λειτουργίας μικρών και μεγάλων επιχειρήσεων, θα απαιτηθεί η ενεργοποίηση μιας νέας ομάδας μέτρων στήριξης, κατά την επόμενη χρονική περίοδο, στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με την αξιοποίηση και των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ε.Ε. .
Σημ.: Αναλυτικά στοιχεία για μεγέθη και τάσεις της αγοράς εργασίας, καθώς και για τον δυναμισμό κλάδων και επαγγελμάτων για σειρά ετών και για το 2020, ανά Περιφέρεια, Περιφερειακή Ενότητα και Δήμο, μπορείτε να βρείτε εδώ, στην εξαιρετικά χρήσιμη και διαδραστική πλατφόρμα του Εθνικού ΜΔΑΑΕ του ΕΙΕΑΔ.
Έκτακτη έκθεση κατάστασης απασχόλησης, κλάδοι και επαγγέλματα με δυναμισμό και φθίνουσα πορεία στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και στις Π.Ε. της για το 2019.
1.Κατάσταση Απασχόλησης ανά Κλάδο και Επάγγελμα στην ΠΚΜ
1.1Απασχόληση ανά Κλάδο Οικονομικής Δραστηριότητας (ΣΤΑΚΟΔ-08)-ΠΚΜ.
Στον παρακάτω Πίνακα 1 αποτυπώνεται ο αριθμός απασχολούμενων ανά κλάδο οικονομικής δραστηριότητας (ΣΤΑΚΟΔ-08), καθώς και η συμβολή τους στο σύνολο της απασχόλησης της ΠΚΜ, για το 2019, σύμφωνα με “προσωρινά” πρωτογενή στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, που αντλήθηκαν για λογαριασμό του ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ, μετά από αίτημα μας.
Πιν.1: Απασχολούμενοι ανά Κλάδο οικονομικής δραστηριότητας (ΣΤΑΚΟΔ-08) στην ΠΚΜ (2019)
Όπως παρατηρούμε και στο Γράφημα 1, που απεικονίζει το μερίδιο 10 επιλεγμένων κλάδων από τους 21 (ΣΤΑΚΟΔ-08), ο κλάδος Ζ “Χονδρικό & Λιανικό Εμπόριο, Επισκευές Μηχανοκίνητων Οχημάτων & Μοτοσυκλετών” είναι στην 1η θέση με μερίδιο 19,3%, ενώ τη 2η θέση μοιράζονται οι κλάδοι Α “Γεωργία, Δασοκομία, Αλιεία” και Γ “Μεταποίηση” με μερίδιο 13,5% αντίστοιχα.
1.2 Απασχόληση ανά Επάγγελμα (ISCO-08) στην ΠΚΜ
Στον Πίνακα 2 που ακολουθεί, αποτυπώνεται ο αριθμός απασχολούμενων ανά επάγγελμα ISCO-08, καθώς και η συμβολή του κάθε επαγγέλματος στο σύνολο της απασχόλησης της ΠΚΜ για το 2019, επίσης σύμφωνα με “προσωρινά” πρωτογενή στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, που αντλήθηκαν για λογαριασμό του ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ, μετά από αίτημα μας.
Πίν. 2: Απασχόληση ανά Επάγγελμα (ISCO-08) στην ΠΚΜ (2019).
Όπως παρατηρούμε και στο Γράφημα 2, που απεικονίζει -κατά φθίνουσα σειρά- το μερίδιο των 10 επαγγελμάτων στο σύνολο της απασχόλησης της ΠΚΜ για το 2019, στην 1η θέση βρίσκονται οι “Απασχολούμενοι στην παροχή υπηρεσιών και πωλητές”, με 144.000 περίπου άτομα και μερίδιο 22,4%, στη 2η θέση οι “Επαγγελματίες”, με 121.000 περίπου άτομα και μερίδιο 18,8%, στην 3η θέση οι “Ειδικευμένοι γεωργοί, κτηνοτρόφοι, δασοκόμοι και αλιείς”, με 80.000 απασχολούμενους και μερίδιο 12,5% και στην 4η θέση οι “Υπάλληλοι γραφείου”, με 75.500 απασχολούμενους και 11,7% μερίδιο.
2. Τάσεις Μισθωτής Απασχόλησης στον Ιδιωτικό Τομέα
Τα στοιχεία των παρακάτω ενοτήτων έχουν αντληθεί από τη διαδραστική πλατφόρμα του Εθνικού ΜΔΑΑΕ του ΕΙΕΑΔ, και έχουν υποστεί επεξεργασία από τους εμπειρογνώμονες του ΜΔΑΑΕ της ΠΚΜ.
2.1 Δημιουργία νέων θέσεων Εργασίας σε Ελλάδα, ΠΚΜ και Π.Ε. της ΠΚΜ
Στον Πίνακα 3 καταγράφονται οι νέες θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν ανά Περιφέρεια, τα έτη 2017, 2018, 2019 (με βάση το προηγούμενο έτος), κατά φθίνουσα σειρά ως προς το 2019, για να είναι ευκολότερη η σύγκριση τους. Οι νέες θέσεις εργασίας προκύπτουν από το ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης (προσλήψεις μείον αποχωρήσεις, μείον απολύσεις, μείον λήξεις συμβάσεων) κάθε έτους σε θέσεις μισθωτής απασχόλησης ιδιωτικού δικαίου, σε σύγκριση με τις αντίστοιχες της προηγούμενης χρονιάς. Ο χρωματισμός χρησιμοποιείται για την απλούστερη αποτύπωση των τάσεων αύξησης ή μείωσης που παρατηρούνται ανά Περιφέρεια, σύμφωνα με την παρακάτω χρωματική κλίμακα, όπου: -το κόκκινο χρώμα σημαίνει μεταβολή από -61% έως -100% -το πορτοκαλί μεταβολή από -21% έως -60% -το κίτρινο μεταβολή από -20% έως +20% -το πράσινο μεταβολή από +21% έως +60% -το γαλάζιο μεταβολή από +61% έως +100%
Παρατηρούμε ότι στο σύνολο της Χώρας δημιουργούνται πάνω από 140.000 νέες θέσεις εργασίας (ν.θ.ε.) τα έτη 2017 και 2018, ενώ το 2019 υπάρχει μικρή συγκράτηση στις 127.644 ν.θ.ε.. Για το 2019, λίγο πάνω από το 50% από αυτές δημιουργήθηκαν στην Αττική (64.257) και το 15% στην ΠΚΜ (19.316). Ως προς την ΠΚΜ, παρατηρούμε μια ελαφρώς φθίνουσα τάση, αφού από τις 23.499 ν.θ.ε. του 2017, καταλήγει στις 20.929 το 2018 και στις 19.316 το 2019, μια τάση που παρατηρούμε άλλωστε σε όλες σχεδόν της Περιφέρειες της Χώρας (με κίτρινο). Εξαίρεση αποτελούν η Δυτική Ελλάδα με αύξηση άνω του 20% των ν.θ.ε. κατά το 2019 (πράσινο), καθώς και η Δυτική Μακεδονία με μείωση άνω του 90% των ν.θ.ε. κατά το ίδιο έτος (κόκκινο).
Πίν. 3: Νέες Θέσεις Εργασίας ανά Περιφέρεια
Στον Πίνακα 4 καταγράφονται οι νέες θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν ανά Π.Ε. της ΠΚΜ, τα έτη 2017, 2018, 2019 (με βάση το προηγούμενο έτος), κατά φθίνουσα σειρά, ως προς το 2019, για να είναι ευκολότερη η σύγκριση τους. Ο χρωματισμός χρησιμοποιείται κι εδώ όπως ακριβώς και στον παραπάνω πίνακα. Παρατηρούμε ότι η Π.Ε. Θεσσαλονίκης δημιουργεί το 68% των ν.θ.ε. του συνόλου της ΠΚΜ για το 2019 (13.121), και ακολουθεί την ετήσια δημιουργία ν.θ.ε. ανά έτος, με τη φθίνουσα τάση, που είδαμε και στο σύνολο της Περιφέρειας, κάτι αναμενόμενο λόγω του μεγάλου μεριδίου συμμετοχής της στην οικονομική δραστηριότητα της ΠΚΜ (2/3).
Από την άλλη πλευρά, οι Π.Ε. Πέλλας και Χαλκιδικής παρουσιάζουν πολύ μεγάλη αύξηση των ν.θ.ε. για το 2019, που πλησιάζει το 100%, καταλαμβάνοντας τη 2η και 3η θέση αντίστοιχα ως προς τη συμβολή τους στην ΠΚΜ, ενώ το Κιλκίς με αύξηση που πλησιάζει το 40% κατά το 2019, παραμένει στην τελευταία θέση. Στον αντίποδα η Πιερία, που εμφανίζει φθίνουσα τάση στη δημιουργία ν.θ.ε. για το 2019, περίπου -20%, ευρισκόμενη στην προτελευταία θέση, ενώ ήταν 2η σε συμβολή ν.θ.ε. το 2018.
Πίν.4: Νέες Θέσεις Εργασίας ανά Π.Ε. της ΠΚΜ
2.2 Δυναμισμός Κλάδων και Επαγγελμάτων σε Ελλάδα, ΠΚΜ και Π.Ε. της ΠΚΜ για το 2019
Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται οι νέες θέσεις εργασίας για το 2019 ανά κλάδο οικονομικής δραστηριότητας (2D) και επάγγελμα (2D), στην Ελλάδα, την ΠΚΜ και τις Π.Ε. της, καθώς και ο δυναμισμός τους σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά. Ο Δείκτης Δυναμισμού της απασχόλησης υπολογίζεται ως (Α2-Α1)*Α2/Α1, όπου Α2 ο αριθμός των θέσεων μισθωτής εργασίας κατά την περίοδο 2019 και Α1 ο αντίστοιχος για το 2018.
2.2.1 δυναμισμός Κλάδων και Επαγγελμάτων στη Χώρα
Στους παρακάτω πίνακες καταγράφονται δυναμικότεροι κλάδοι (2D) και οι νέες θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν στη Χώρα το 2019 (με βάση το προηγούμενο έτος), κατά φθίνουσα σειρά. Ο χρωματισμός χρησιμοποιείται για την αποτύπωση του δυναμισμού, σύμφωνα με την παρακάτω χρωματική κλίμακα. Επομένως τα πιο δυναμικά επαγγέλματα θα εμφανίζονται με πράσινο χρώμα και τα πολύ χαμηλής δυναμικότητας με κόκκινο.
Στον Πίνακα 5 παρατηρούμε ότι οι “Δραστηριότητες Υπηρεσιών Εστίασης” είναι μακράν ο δυναμικότερος κλάδος στη Χώρα για το 2019 με 13.588 ν.θ.ε., ακολουθούμενος από το “Λιανικό Εμπόριο, εκτός μηχανοκίνητων μέσων” με 9.857 ν.θ.ε. και την “Εκπαίδευση” με 9.022, όλοι με πολύ υψηλό δυναμισμό, σύμφωνα με τη χρωματική κλίμακα. Στον αντίποδα, οι κλάδοι με πολύ χαμηλό δυναμισμό στη Χώρα για το 2019 είναι “Παροχή ηλεκτρ. ρεύματος, φυσ. αερίου, κλιματισμού” και “Καταλύματα” με απώλειες 1.107 θέσεων εργασίας για τον καθένα (Πίνακας 6), όλοι με πολύ χαμηλό δυναμισμό, σύμφωνα με τη χρωματική κλίμακα.
Πίν. 5: Οι 10 Δυναμικότεροι Κλάδοι (2D), Ελλάδα 2019
Πίν. 6: Οι 5 Κλάδοι (2D) με τον Χαμηλότερο Δυναμισμό, Ελλάδα 2019
Στον Πίνακα 7 αποτυπώνονται τα δέκα δυναμικότερα επαγγέλματα (2D) και οι νέες θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν στη Χώρα το 2019 (με βάση το προηγούμενο έτος), κατά φθίνουσα σειρά. Παρατηρούμε ότι οι “Υπάλληλοι Γραφείου” είναι μακράν το δυναμικότερο επάγγελμα με 20.830 ν.θ.ε., στη 2η θέση οι εργαζόμενοι στην “Παροχή προσωπικών υπηρεσιών” και στην 3η οι “Πωλητές κ.α.σ.ε.”, όλα με πολύ υψηλό δυναμισμό, σύμφωνα με τη χρωματική κλίμακα. Στον αντίποδα, τα επαγγέλματα με πολύ χαμηλό δυναμισμό στη Χώρα για το 2019 (Πίνακας 8) είναι οι “Τεχνίτες υφαντουργίας, ειδών ένδυσης κ.ά.” με απώλειες 264 θέσεων και τα “Μέλη βουλευόμ. Σωμάτων & στελέχη της Δημ. Διοίκησης” με 239 θέσεις, ενώ στην 3η θέση από πλευράς απωλειών ακολουθούν οι “Ειδικευμένοι Αλιείς και συναφή επαγγέλματα” με απώλειες 194 θέσεων.
Πίν.7: Τα 10 Δυναμικότερα Επαγγέλματα (2D), Ελλάδα 2019
Πίν.8: Τα 5 Επαγγέλματα (2D) με τον Χαμηλότερο Δυναμισμό, Ελλάδα 2019
2.2.2 Δυναμισμός Κλάδων και Επαγγελμάτων στην ΠΚΜ
Στον Πίνακα 9 καταγράφονται οι δέκα δυναμικότεροι κλάδοι (2D) και οι νέες θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν στην ΠΚΜ το 2019 (με βάση το προηγούμενο έτος), κατά φθίνουσα σειρά. Παρατηρούμε ότι οι “Δραστηριότητες Υπηρεσιών Εστίασης” είναι μακράν ο δυναμικότερος κλάδος στην ΠΚΜ (όπως και στη Χώρα) για το 2019 με 2.618 ν.θ.ε., ακολουθούμενος (όπως και στη Χώρα) από το “Λιανικό Εμπόριο, εκτός μηχανοκίνητων μέσων” με 1.718 ν.θ.ε., ενώ στην 3η θέση βρίσκεται το “Χονδρικό Εμπόριο, εκτός μηχανοκ. μέσων”, με 1.579 ν.θ.ε., όλοι με πολύ υψηλό δυναμισμό, σύμφωνα με τη χρωματική κλίμακα. Στον αντίποδα, οι κλάδοι με πολύ χαμηλό δυναμισμό (σύμφωνα με τη χρωματική κλίμακα) στην ΠΚΜ για το 2019 είναι τα “Έργα πολιτικού μηχανικού” με απώλειες 821 θέσεων εργασίας, η “Δημ. Διοίκ. & Άμυνα, υποχρ. κοινων. ασφάλιση” με -405 θ.ε. και τα “Καταλύματα” με -344 θ.ε. (Πίνακας 10).
Πίν. 9: Οι 10 Δυναμικότεροι Κλάδοι (2D), ΠΚΜ 2019
Πίν. 10: Οι 5 Κλάδοι (2D) με τον Χαμηλότερο Δυναμισμό, ΠΚΜ 2019
Στον Πίνακα 11 αποτυπώνονται τα δέκα δυναμικότερα επαγγέλματα (2D) και οι νέες θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν στην ΠΚΜ το 2019 (με βάση το προηγούμενο έτος), κατά φθίνουσα σειρά. Παρατηρούμε ότι στην 1η θέση είναι οι εργαζόμενοι στην “Παροχή προσωπικών υπηρεσιών” με 2.753 ν.θ.ε. (2η θέση στη Χώρα), στη 2η θέση οι “Υπάλληλοι Γραφείου”| με 2.692ν.θ.ε. (1η θέση στη Χώρα) και στην 3η (όπως και στη Χώρα) οι “Πωλητές κ.α.σ.ε.” με 1.597 ν.θ.ε., όλα με πολύ υψηλό δυναμισμό, σύμφωνα με τη χρωματική κλίμακα.
Στον αντίποδα, τα επαγγέλματα με τον χαμηλότερο δυναμισμό στη Χώρα για το 2019 (Πίνακας 12) είναι οι “Απασχολ. στην παροχή υπηρεσιών προστασίας”(-141 θέσεις) και οι “Τεχνίτες υφαντουργίας, ειδών ένδυσης κ.ά.”(-110 θέσεις), με πολύ χαμηλό δυναμισμό, σύμφωνα με τη χρωματική κλίμακα, καθώς και οι “Χειριστές μηχανών κλωστοϋφαντουργίας, γούνινων κ.ά.” και οι “Χειριστές μηχανών παραγ. ειδών διατροφής, ποτών, καπνού”, με χαμηλό δυναμισμό.
Συνοπτικά, από τα τέσσερα επαγγέλματα τα τρία σχετίζονται με τη μεταποίηση τροφίμων και τα κλωστοϋφαντουργικά, με συνολικές απώλειες 250 θέσεων εργασίας σε σχέση με το 2018, που περιγράφει ανάγλυφα τη συνεχιζόμενη φθίνουσα συνεισφορά των συγκεκριμένων κλάδων στην απασχόληση της ΠΚΜ.
Πίν.11: Τα 10 Δυναμικότερα Επαγγέλματα (2D), ΠΚΜ 2019
Πίν.12: Τα 5 Επαγγέλματα (2D) με τον Χαμηλότερο Δυναμισμό, ΠΚΜ 2019
Συγκρίνοντας την ΠΚΜ με το σύνολο της Χώρας, βλέπουμε ότι οι “Δραστηριότητες Υπηρεσιών Εστίασης” είναι μακράν ο δυναμικότερος κλάδος τόσο στην ΠΚΜ όσο και στη Χώρα για το 2019, με 2.618 και 13.588 ν.θ.ε. αντίστοιχα, ακολουθούμενος από το “Λιανικό Εμπόριο, εκτός μηχανοκίνητων μέσων” με 1.718 και 9.857 ν.θ.ε. αντίστοιχα. Σημαντικό στοιχείο, που δείχνει την έντονη εξειδίκευση της ΠΚΜ είναι ο δυναμισμός του κλάδου “Χονδρικό Εμπόριο, εκτός μηχανοκ. μέσων”, που βρίσκεται στην 3η θέση με 1.579 ν.θ.ε., συμβάλλοντας στο 50% των ν.θ.ε. του αντίστοιχου συνόλου της Χώρας (6η θέση με 3.137 ν.θ.ε.), για το 2019. Ως προς τα δυναμικότερα επαγγέλματα (2D), διαπιστώνουμε ότι στην ΠΚΜ, στην 1η θέση βρίσκονται οι εργαζόμενοι στην “Παροχή προσωπικών υπηρεσιών” με 2.753 ν.θ.ε. (2η θέση στη Χώρα με 11.666 ν.θ.ε.), στη 2η θέση οι “Υπάλληλοι Γραφείου” με 2.692 ν.θ.ε. (1η θέση στη Χώρα με 20.830) και στην 3η οι “Πωλητές κ.α.σ.ε.” με 1.597 ν.θ.ε., (όπως και στη Χώρα με 9.303).
Η Π.Ε. Θεσσαλονίκης, λόγω της μεγάλης συνεισφοράς της στο σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας της ΠΚΜ (περίπου 2/3), παρουσιάζει τα χαρακτηριστικά της ΠΚΜ ως προς το δυναμισμό κλάδων και επαγγελμάτων, με μοναδική εξαίρεση τη σημαντικότητα του κλάδου “Εκπαίδευση” (2η θέση) και των επαγγελμάτων που σχετίζονται με αυτήν ( π.χ. “Εκπαιδευτικοί” 4η θέση με 739 ν.θ.ε., “Φυσικοί-Μαθηματικοί” 7η θέση με 452 ν.θ.ε.), αντικατοπτρίζοντας την έντονη εξειδίκευση της, λόγω των πολλών δημόσιων ιδρυμάτων και ιδιωτικών επιχειρήσεων σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και κατάρτισης, τυπικής και άτυπης.
Ως προς τις υπόλοιπες έξη Π.Ε. της ΠΚΜ, ο κλάδος “Δραστ. Υπηρεσιών Εστίασης” βρίσκεται σε όλες στην 1η ή 2η θέση από πλευράς δυναμισμού (3η θέση στο Κιλκίς), ενώ σημαντικές διαφοροποιήσεις παρουσιάζουν:
Η Π.Ε. Πέλλας, με πιο δυναμικό κλάδο τις “Δραστηριότητες Υπηρεσιών Απασχόλησης” με 491 ν.θ.ε. το 2019, σε σχέση με το 2018, που αντικατοπτρίζει την έντονη εποχικότητα της απασχόλησης σε βιομηχανίες κονσερβοποιίας και συσκευασίας αγροτικών προϊόντων. Η Π.Ε. Ημαθίας, με τον κλάδο “Φυτική & ζωική παραγωγή” στη 2η θέση από πλευράς δυναμισμού με 161 ν.θ.ε., λόγω της εξειδίκευσης της στον πρωτογενή τομέα. Οι Π.Ε. Χαλκιδικής και Πιερίας με τον κλάδο “Βιομηχανία Τροφίμων”, στην 3η θέση (118 ν.θ.ε.) και 4η θέση (156 ν.θ.ε.) αντίστοιχα, κυρίως λόγω της μεταποίησης επιτραπέζιας ελιάς και άλλων εξαγώγιμων προϊόντων (ακτινίδια, κεράσια κλπ). Η Π.Ε. Σερρών, με τον κλάδο “Παραγωγή Φαρμακευτικών Προϊόντων” στη 2η θέση από πλευράς δυναμισμού με 105 ν.θ.ε..
Οι παραπάνω διαφοροποιήσεις ως προς το δυναμισμό κλάδων και επαγγελμάτων ανάμεσα στις Περιφέρειες της Χώρας, αλλά και μεταξύ των Περιφερειακών Ενοτήτων της ΠΚΜ, αναδεικνύουν την ανάγκη ύπαρξης των περιφερειακών ΜΔΑΑΕ, καθώς επιτρέπουν τον προγραμματισμό σε ζητήματα απασχόλησης και κατάρτισης ακόμη και σε επίπεδο Π.Ε., δυνατότητα πολύ σημαντική για τα μέλη του τοπικού δικτύου υποστήριξης του Μηχανισμού. Σημειώνεται ότι αυτοί οι ίδιοι τοπικοί φορείς πρόκειται να αναλάβουν και το σχεδιασμό των κατά τόπους προγραμμάτων Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης μετά τη δρομολογημένη μεταρρύθμιση του τομέα αυτού, όπως έχει εξαγγείλει η ΓΓ ΕΕΚ.
Υπενθυμίζεται επίσης ότι το “Σχέδιο Πισσαρίδη” για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης νομοτελειακά θα επιδράσει θετικά πάνω στις τάσεις της απασχόλησης και σε επίπεδο Κεντρικής Μακεδονίας, αν και αυτή η επίδραση δεν αναμένεται να γίνει αισθητή πριν το 2022. Τέλος, θετικές αναμένεται να είναι και οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές του κατασκευαστικού κλάδου, ειδικά μετά και τις προγραμματισμένες δράσεις έμμεσης στήριξης του τραπεζικού τομέα, ενώ άγνωστες παραμένουν οι προοπτικές των μικρών επιχειρήσεων λιανικής πώλησης, δεδομένου ότι είναι ακόμη νωρίς να εκτιμηθεί με βεβαιότητα εν μέσω πανδημίας, το καταναλωτικό κλίμα και οι προσδοκίες για την επόμενη χρονιά.
Σημ.: Αναλυτικά στοιχεία για κρίσιμα μεγέθη και τάσεις της αγοράς εργασίας, καθώς και για τον δυναμισμό κλάδων και επαγγελμάτων για το 2019, ανά Περιφέρεια, Περιφερειακή Ενότητα και Δήμο, μπορείτε να βρείτε στην εξαιρετικά χρήσιμη και διαδραστική πλατφόρμα του Εθνικού ΜΔΑΑΕ του ΕΙΕΑΔ.
Οι αποκλεισμοί από την πανδημία COVID-19 και η σχετική παγκόσμια ύφεση του 2020 δημιούργησαν μια εξαιρετικά αβέβαιη προοπτική για την αγορά εργασίας και επιτάχυναν την άφιξη του μέλλοντος της εργασίας. Η εξεταζόμενη έκθεση για το μέλλον των θέσεων εργασίας στοχεύει να αναδείξει τις ανακατατάξεις που σχετίζονται με την πανδημία (μέσω της εξέτασης ενός μακροχρόνιου ιστορικού οικονομικών κύκλων), και τις αναμενόμενες προοπτικές για θέσεις εργασίας και δεξιότητες νέων τεχνολογιών κατά τα επόμενα πέντε χρόνια. Παρά τον υψηλό βαθμό αβεβαιότητας σήμερα, η έκθεση του WEF παρέχει ιδιάιτερα υψηλή πληροφόρηση, συγκεντρώνοντας τις απόψεις σημαντικών ανθρώπων της επιχειρηματικότητας -διευθυντικά στελέχη, διευθυντές στρατηγικής και υπεύθυνοι ανθρώπινου δυναμικού- μαζί με τα πιο πρόσφατα στοιχεία από δημόσιες και ιδιωτικές πηγές, ώστε να σκιαγραφήσει μια σαφέστερη εικόνα τόσο της τρέχουσας κατάστασης, όσο και των μελλοντικών προοπτικών για θέσεις εργασίας και δεξιότητες.
Η έκθεση αναπτύσσεται σε δύο μέρη. Στα τρία κεφάλαια του πρώτου μέρους περιγράφεται στο πρώτο η κατάσταση της διεθνούς αγοράς εργασίας εν μέσω πανδημίας, στο δεύτερο κατατίθενται προβλέψεις για την εξέλιξή της την περίοδο 2020-2025, και στο τρίτο σκιαγραφούνται οι δυνατότητες δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για την επίτευξη ανάκαμψης. Στο δεύτερο μέρος παρέχονται σε βάθος πληροφορίες για 15 βιομηχανικούς τομείς και για 26 προηγμένες και αναδυόμενες οικονομίες.
Τα βασικά ευρήματα της έκθεσης υποστηρίζονται από πλήθος διαγραμμάτων και πινάκων, και περιλαμβάνουν τα παρακάτω συμπεράσματα:
Για τους εργαζομένους που πρόκειται να διατηρήσουν τους επαγγελματικούς ρόλους τους, το μερίδιο των βασικών δεξιοτήτων που θα πρέπει να αλλάξουν στα επόμενα πέντε χρόνια είναι 40%, ενώ το 50% όλων των εργαζομένων θα χρειαστεί επαναπροσδιορισμό των δεξιοτήτων του (αύξηση 4%).
Παρά την τρέχουσα οικονομική ύφεση, η μεγάλη πλειοψηφία των εργοδοτών αναγνωρίζει την αξία των επενδύσεων σε ανθρώπινο κεφάλαιο. Κατά μέσο όρο, το 66% των ερωτηθέντων εργοδοτών αναμένουν να λάβουν απόδοση της επένδυσης στην αναβάθμιση και στον επαναπροσδιορισμό εντός ενός έτους. Κατά μέσο όρο, οι εργοδότες διεθνώς αναμένουν να προσφέρουν επαναπροσδιορισμό και αναβάθμιση δεξιοτήτων σε ποσοστό άνω του 70% των εργαζομένων τους, έως το 2025. Δυστυχώς ως τώρα, μόνο το 42% των εργαζομένων συμμετέχουν σε προγράμματα επαναπροσδιορισμού και αναβάθμισης που υποστηρίζονται από εργοδότες.
Ο δημόσιος τομέας πρέπει να παράσχει ισχυρότερη υποστήριξη για την επαναπροσδιορισμό και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των εργαζομένων σε κίνδυνο απώλειας εργασίας. Επί του παρόντος, μόνο το 21% των επιχειρήσεων αναφέρουν ότι είναι σε θέση να κάνουν χρήση δημόσιων πόρων για να υποστηρίξουν τους υπαλλήλους τους μέσω της επαναπροσδιορισμού και της αναβάθμισης. Ο δημόσιος τομέας θα πρέπει να δημιουργήσει κίνητρα για επενδύσεις στις θέσεις εργασίας του αύριο. για παροχή ισχυρότερων διχτυών ασφαλείας για τους απολυθέντων εργαζομένων, και για την αντιμετώπιση των υπαρκτών προβλημάτων στα συστήματα ΕΕΚ.
Σε συνδυασμό με την ύφεση λόγω COVID-19, η γενικευόμενη αυτοματοποίηση οδηγεί σε ένα σενάριο «διπλής διακοπής» για τους εργαζόμενους. Η υιοθέτηση της από εταιρείες προβλέπεται ότι θα μεταμορφώσει τα επαγγέλματα, τις θέσεις εργασίας και τις δεξιότητες έως το 2025. Το 43% των επιχειρήσεων που ερωτήθηκαν δηλώνουν ότι πρόκειται να μειώσουν το εργατικό δυναμικό τους λόγω της ενσωμάτωσης νέων τεχνολογιών, το 41% ότι σχεδιάζει να επεκτείνει τη χρήση εξωτερικών συνεργατών για εργασία με εξειδικευμένες εργασίες, και μόνο το 34% ότι σχεδιάζουν να επεκτείνουν το εργατικό δυναμικό τους λόγω ενσωμάτωσης νέων τεχνολογιών. Ένα σημαντικό μερίδιο εταιρειών αναμένει επίσης να πραγματοποιήσει αλλαγές σε τοποθεσίες δραστηριοποίησης τους, στις αλυσίδες αξίας τους και στο μέγεθος του εργατικού δυναμικού τους τα επόμενα πέντε χρόνια, για διάφορους λόγους.
Παρόλο που ο αριθμός των θέσεων εργασίας που χάθηκαν θα ξεπεραστεί από τον αριθμό των «θέσεων εργασίας του αύριο» που δημιουργούνται, σε αντίθεση με τα προηγούμενα χρόνια η δημιουργία θέσεων εργασίας επιβραδύνεται, ενώ η καταστροφή θέσεων επιταχύνεται. Με βάση αυτό το σενάριο, εκτιμάται ότι έως το 2025, 85 εκατομμύρια θέσεις εργασίας διεθνώς ενδέχεται να χαθούν από μια μετατόπιση στον καταμερισμό εργασίας μεταξύ ανθρώπων και μηχανών, ενώ 97 εκατομμύρια νέοι επαγγελματικοί ρόλοι ενδέχεται να προκύψουν, όντες πιο προσαρμοσμένοι στο νέο καταμερισμό εργασίας μεταξύ ανθρώπων, μηχανών και αλγορίθμων.
Οι κορυφαίες ομάδες δεξιοτήτων που οι εργοδότες θεωρούν ότι θα έχουν αυξημένη ζήτηση έως το 2025 περιλαμβάνουν προσόντα όπως κριτική σκέψη και ανάλυση, επίλυση προβλημάτων αλλά και δεξιότητες αυτόνομης δράσης, όπως ενεργή μάθηση, ανθεκτικότητα, ανοχή στο άγχος και ευελιξία. Κατά μέσο όρο, οι εταιρείες εκτιμούν ότι περίπου το 40% των εργαζομένων θα απαιτήσει επαναπροσδιορισμό δεξιοτήτων σε περίοδο έξι μηνών (ή λιγότερο) και το 94% των επιχειρηματιών αναφέρουν ότι αναμένουν από τους υπαλλήλους τους να αποκτήσουν νέες επαγγελματικές δεξιότητες (65% το 2018).
Εκ των εργοδοτών, 84% είναι έτοιμοι να ψηφιοποιήσουν γρήγορα τις εσωτερικές διαδικασίες -συμπεριλαμβανομένης μιας σημαντικής επέκτασης της τηλεργασίας- ώστε να δύνανται να μεταφέρουν το 44% του έμψυχου δυναμικού τους σε εργασία εξ αποστάσεως. Επιδιώκοντας να αντιμετωπίσουν τις ανησυχίες σχετικά με την παραγωγικότητα και την ευημερία, περίπου το ένα τρίτο των ερωτηθέντων εργοδοτών αναμένουν να λάβουν μέτρα για να τη δημιουργία αίσθησης κοινότητας, σύνδεσης και συμμετοχής μεταξύ των εργαζομένων μέσω ψηφιακών εργαλείων.
Ελλείψει ανασχετικών πρωτοβουλιών, η εισοδηματική ανισότητα πιθανώς θα επιδεινωθεί χάρη στο διπλό αντίκτυπο της τεχνολογίας και της πανδημικής ύφεσης. Οι θέσεις εργασίας που κατέχουν εργαζόμενοι με χαμηλότερους μισθούς, γυναίκες και νεότεροι εργαζόμενοι επηρεάστηκαν πιο βαθιά στην πρώτη φάση της οικονομικής συρρίκνωσης. Συγκρίνοντας τον αντίκτυπο της παγκόσμιας κρίσης του 2008 σε άτομα με χαμηλότερα επίπεδα εκπαίδευσης με αυτόν της κρίσης COVID-19, ο αντίκτυπος σήμερα καταγράφεται πολύ πιο σημαντικός.
Η διαδικτυακή μάθηση και κατάρτιση διαδίδεται, αλλά διαφορετικά για όσους εργάζονται και για όσους είναι άνεργοι. Καταγράφηκε τετραπλάσια αύξηση στον αριθμό των ατόμων που αναζητούν ευκαιρίες για μάθηση μέσω διαδικτύου, πενταπλάσια αύξηση στην παροχή από τους εργοδότες διαδικτυακών μαθησιακών ευκαιριών στους εργαζομένους τους, και εννεαπλάσια αύξηση εγγραφών για μαθητές με πρόσβαση στο διαδίκτυο μέσω κυβερνητικών προγραμμάτων. Όσοι εργάζονται δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στα μαθήματα προσωπικής ανάπτυξης, τα οποία έχουν σημειώσει αύξηση 88% σε αυτή τη μερίδα εργαζομένων, ενώ οι άνεργοι έχουν δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην εκμάθηση ψηφιακών δεξιοτήτων.
Επιπλέον, θα είναι σημαντικό για τις κυβερνήσεις να εξετάσουν άμεσα τις μακροπρόθεσμες συνέπειες στην αγορά λόγω της κρίσης του COVID-19, ώστε να παρέχουν έγκαιρη στήριξη μισθών και διατήρηση θέσεων εργασίας, στις περισσότερες προηγμένες οικονομίες.
Σύμφωνα με το WEF, η συνεχιζόμενη αναστάτωση στις αγορές εργασίας από την Τέταρτη Βιομηχανική Επανάσταση έχει πλέον γίνει πιο περίπλοκη -και σε ορισμένες περιπτώσεις επιταχυνόμενη- με την έναρξη της ύφεσης λόγω της πανδημίας. Αν και παραμένει δύσκολο να προσδιοριστούν οι μακροπρόθεσμες συνέπειες της πανδημίας στη ζήτηση προϊόντων και υπηρεσιών, η υποστήριξη των εργαζομένων κατά τη διάρκεια αυτής της μετάβασης θα προστατεύσει ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα κάθε εταιρείας και χώρας, το ανθρώπινο κεφάλαιο της. Οι επιχειρήσεις είναι έτοιμες να επιταχύνουν την ψηφιοποίηση των διαδικασιών εργασίας, τη μάθηση, την επέκταση της απομακρυσμένης εργασίας, καθώς και την αυτοματοποίηση εργασιών εντός ενός οργανισμού.
Για την αντιμετώπιση των ουσιαστικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει σήμερα η αγορά εργασίας, οι κυβερνήσεις πρέπει να ακολουθήσουν μια ολιστική προσέγγιση, δημιουργώντας ενεργούς δεσμούς και συντονισμό μεταξύ παρόχων ΕΕΚ, εργαζομένων και εργοδοτών, και διασφαλίζοντας αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών απασχόλησης, περιφερειών, και εθνικών κυβερνήσεων. Τέτοιες προσπάθειες μπορούν να ενισχυθούν μέσα από τη συνεργασία πολλών εμπλεκομένων συντελεστών. Εταιρειών που επιθυμούν να στηρίξουν το εργατικό τους δυναμικό. Αιρετών διοικήσεων πρόθυμων να χρηματοδοτήσουν την ανανέωση προγραμμάτων επαγγελματικής μετεκπαίδευσης και επανεκπαίδευσης. Επιχειρήσεων ανθρωπίνου δυναμικού, που θα μπορούσαν να χαρτογραφήσουν πιθανές μεταβάσεις εργασίας, ή να παρέχουν σχετικές συμβουλευτικές υπηρεσίες. Όσων εργατικών συνδικάτων συνειδητοποιούν τον αντίκτυπο αυτών των μεταβάσεων στην ευημερία των εργαζομένων. Και τέλος, ενεργών φορέων της κοινωνίας των πολιτών, που θα μπορούσαν να κρίνουν την αποτελεσματικότητα κάθε νέας σχετικής νομοθετικής πρωτοβουλίας, παρέχοντας παράλληλα χρήσιμο σχολιασμό πάνω στον τρόπο εφαρμογής της.
Μπορείτε να βρείτε την πολυσέλιδη έκθεση (στα αγγλικά) εδώ.
Στο πλαίσιο των περιοδικών επισκοπήσεων της εθνικής οικονομίας που πραγματοποιεί, το ΙΟΒΕ παρουσίασε την τρίτη έκθεσή του για το 2020 σε μια πολύ κρίσιμη περίοδο για την ελληνική, αλλά και για την παγκόσμια οικονομία. Κυβερνήσεις και ενώσεις κρατών έχουν λάβει πρωτοφανή μέτρα για τον περιορισμό της εξάπλωσης της υγειονομικής κρίσης και την αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών συνεπειών της και ως τώρα τις έχουν μεν μετριάσει, με ισχυρό όμως αντίκτυπο στην οικονομική δραστηριότητα και στα δημόσια οικονομικά. Η έκθεση αναπτύσσεται σε τέσσερις ενότητες. Η πρώτη αποτελεί μια συνοπτική επισκόπηση της έκθεσης, η δεύτερη εστιάζει στο διεθνές και εθνικό οικονομικό περιβάλλον, η τρίτη εστιάζει στις επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας ως επί το πλείστον στο δεύτερο τρίμηνο του 2020, η δε τέταρτη ενότητα της έκθεσης περιλαμβάνει την παρουσίαση μελέτης, σχετικά με τη μακροοικονομική και κοινωνικοοικονομική επίδραση του προγράμματος αξιοποίησης της περιουσίας του Ελληνικού Δημοσίου.
Στην έκθεση αρχικά αναλύονται οι προοπτικές των αναπτυσσόμενων και ανεπτυγμένων οικονομιών διεθνώς, οι μεσοπρόθεσμες προοπτικες τους για το 2021, και κατατίθενται προτάσεις για τη χρηματοδότηση τους το επόμενο έτος. Ακολουθεί εκτενής περιγραφή της τρέχουσας κατάστασης στην Ελλάδα. Εκεί, περιγράφονται οι άμεσες και έμμεσες συνέπειες της πανδημίας ανά τρίμηνο του 2020, με ιδιαίτερη έμφαση στην κατανάλωση, στις επενδύσεις στις εξαγωγές και στις εισαγωγές. Κατόπιν αναλύονται οι χρηματοδοτικές δυνατότητες των ελληνικών τραπεζικών ιδρυμάτων, και των επιχειρήσεων από εθνικούς, ενωσιακούς και τραπεζικούς πόρους. Ακολούθως παρατίθενται λεπτομερή στοιχεία από τον προϋπολογισμό του 2021, όπου ο αναγνώστης ενημερώνεται για τις πορεία εκτέλεσης του προηγούμενου και για τον δημοσιονομικό σχεδιασμό του νέου έτους, βάσει ευνοϊκών και δυσμενών σεναρίων. Τέλος, κατατίθενται προβλέψεις για τις αντιδράσεις της πραγματικής οικονομίας -στα πεδία κατανάλωσης, επενδύσεων, εξαγωγών και εισαγωγών- υπό την επήρεια της πανδημίας πάνω στο παγκόσμιο και εθνικό οικονομικό γίγνεσθαι. Σημειώνεται ότι η έκθεση ολοκληρώθηκε πριν την ολοκλήρωση της δοκιμαστικής περιόδου των πρώτων εμβολίων κατά του COVID-19.
Κάποιες σημαντικές επισημάνσεις της όσον αφορά την απασχόληση είναι οι παρακάτω:
Η απότομη μεταβολή στην τάση του ΑΕΠ έχει ως τώρα αποτυπωθεί ήπια στην τάση της ανεργίας. Σε αυτήν την εξέλιξη θεωρείται ότι έχουν συμβάλλει συνδυαστικά ορισμένοι παράγοντες. Τα κυβερνητικά μέτρα προστασίας των θέσεων εργασίας από τις επιπτώσεις της πανδημίας, και το γεγονός ότι η ισχυρή υποχώρηση του αριθμού των απασχολούμενων στο δεύτερο τρίμηνο αποδόθηκε πρωτίστως στην έξοδό τους από το εργατικό δυναμικό, λόγω μη διάθεσης αναζήτησης εργασίας, με αποτέλεσμα να μην καταγραφεί στατιστική αύξηση του αριθμού των ανέργων. Εάν αυτά τα άτομα είχαν θεωρηθεί ως άνεργοι, το ποσοστό ανεργίας θα είχε διαμορφωθεί στην περίοδο Απριλίου-Ιουνίου φέτος στο 18,6%, αντί του 16,7% στο οποίο τελικά διαμορφώθηκε. Αυτό το ποσοστό είναι 0,2 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από εκείνο στην αντίστοιχη περίοδο του 2019, διαφορά η οποία συνιστά σημαντική επιβράδυνση της κάμψης της ανεργίας.
Το ποσοστό ανεργίας του δεύτερου τριμήνου, σε συνδυασμό με εκείνο του προηγούμενου τριμήνου,διαμόρφωσαν την ανεργία στο πρώτο εξάμηνο του 2020 στο 16,5%, 1,6 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από ότι πριν ένα έτος και το χαμηλότερο για αυτήν την περίοδο από το 2012. Οι περισσότερες θέσεις εργασίας που χάθηκαν το δεύτερο τρίμηνο σε σύγκριση με το ίδιο τρίμηνο πέρυσι πρωτίστως εντοπίζονται στους κλάδους του Τουρισμού (-82,3 χιλ. ή -20,4%), στον Πρωτογενή τομέα (-29,6 χιλ. ή -6,5%) και στις Κατασκευές (-14,3 χιλ. ή -9,5%). Στον αντίποδα, αύξηση θέσεων εργασίας παρουσίασαν κυρίως το Χονδρικό-Λιανικό Εμπόριο (+2,7%), οι Δραστηριότητες Ανθρώπινης Υγείας (+6,3%) και η Μεταφορά-Αποθήκευση (+4,6%).
Η σημαντική μείωση θέσεων εργασίας στις Κατασκευές αναμένεται να καταγραφεί και στο δεύτερο μισό του 2020 Στον αντίποδα, η πτώση της παραγωγής στη Μεταποίηση υποχώρησε σημαντικά στη διάρκεια της θερινής περιόδου (-0,3% τον Ιούλιο-Αύγουστο), χαλαρώνοντας τις πιέσεις στις θέσεις εργασίας του κλάδου. Ήπια συνεχίστηκε από τον Μάιο ως τον Ιούλιο και η υποχώρηση στο Λιανικό Εμπόριο, σχεδόν κατά 3,0%. Επομένως, οι τρέχουσες εξελίξεις στην κλαδική απασχόληση ποικίλουν. Όπως σε όλες τις μακροοικονομικές μεταβλητές, η εξέλιξη της πανδημίας του νέου κορωνοϊού θα επιδράσει καθοριστικά και στην αγορά εργασίας το 2021.
Υπό το βασικό σενάριο μακροοικονομικών εξελίξεων, στο οποίο δεν αναμένεται να προκύψουν ουσιαστικά προσκόμματα στη δραστηριότητα της μεγάλης πλειονότητας των κλάδων της ελληνικής οικονομίας το 2021, εκτιμάται πως θα ευνοηθεί η απασχόληση σε αυτούς οι οποίοι αντιμετώπισαν φέτος τις σημαντικότερες αντιξοότητες (Τουρισμός, Εστίαση, Κατασκευές, Λιανικό-Χονδρικό Εμπόριο). Επιπρόσθετα, το παγκόσμιο εμπόριο θα αναθερμανθεί σημαντικά, τονώνοντας τις εξαγωγές προϊόντων και τις μεταφορές, με αντίστοιχο αντίκτυπο στα επίπεδα απασχόλησης στους σχετικούς κλάδους. Σε κάθε περίπτωση, η τρέχουσα δυσμενής συγκυρία έχει δημιουργήσει συγκεκριμένες ανάγκες παροχής υπηρεσιών, οι οποίες το 2020 ίσως συντηρήσουν ή και αυξήσουν τις θέσεις εργασίας στους αντίστοιχους κλάδους. Ενδεικτικά αναφέρονται οι 6.200 προσλήψεις υγειονομικού προσωπικού στο δημόσιο τομέα, η μεγάλη πλειοψηφία των εξαγγελθεισών -σχεδόν 7.300- προσλήψεων μόνιμου προσωπικού.
Το 2021, τονωτικά στην εγχώρια απασχόληση αναμένεται να επενεργήσει ο δημόσιος τομέας, μέσω των προαναφερθεισών προσλήψεων στο ΕΣΥ, όσο και των προγραμμάτων απασχόλησης του ΟΑΕΔ, ιδίως εκείνου στην τοπική αυτοδιοίκηση. Η προσδοκώμενη έναρξη εκταμίευσης πόρων από το ΕΤΑ, όπως επίσης από το ΕΣΠΑ για την προγραμματική περίοδο 2021-2027, θα αποτελέσουν βασικό παράγοντα τόνωσης των επενδύσεων και δημιουργίας θέσεων εργασίας σε αυτές. Ακολούθως, υπό το βασικό σενάριο μακροοικονομικών εξελίξεων, το ποσοστό ανεργίας αναμένεται να διαμορφωθεί σε 18,0% το 2020 και να υποχωρήσει ήπια στο 2021 (17,0%). Στο σενάριο νέας ισχυρής έξαρσης του COVID-19, ιδίως στην Ελλάδα και στην Ευρωζώνη, η ανεργία θα ενισχυθεί περαιτέρω το 2021 από ότι το 2020.
Στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο της έκθεσης υπάρχει η ειδική μελέτη “Η μακροοικονομική και κοινωνικοοικονομική επίδραση του προγράμματος αξιοποίησης της περιουσίας του Ελληνικού Δημοσίου”. Στόχος της μελέτης είναι η ανάδειξη των μακροοικονομικών και κοινωνικοοικονομικών επιδράσεων από την αξιοποίηση της ιδιωτικής περιουσίας του Ελληνικού Δημοσίου.
Μπορείτε να βρείτε ολόκληρη την εκτενή έκθεση του ΙΟΒΕ εδώ.