Τακτική έκθεση κατάστασης μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα, στις Περιφέρειες και στις Περιφερειακές Ενότητες της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας – Α’ Εξάμηνο 2022.
Στην παρούσα Έκθεση αναλύονται, αφενός το ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα, την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και τις Π.Ε. της για το α΄ εξάμηνο του 2022 και συγκρίνεται με το αντίστοιχο παρελθόντων ετών, αφετέρου ο δυναμισμός κλάδων και επαγγελμάτων, ξεχωριστά για κάθε μήνα (Απρίλιο, Μάιο, Ιούνιο), σύμφωνα με στοιχεία που αντλήθηκαν από το Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ», του Υπουργείου Εργασίας & Κοινωνικών Υποθέσεων. Αν και το σύνολο σχεδόν των κυβερνητικών μέτρων ενίσχυσης της απασχόλησης για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας έχουν αρθεί, καταγράφεταιέντονη δυναμική στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στη Χώρα και την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, προμηνύοντας μια πολύ καλή χρονιά για την απασχόληση και την περαιτέρω μείωση της ανεργίας.
Β. Επιλεγμένα Ποιοτικά Στοιχεία για την Ανώτατη Εκπαίδευση στη Χώρα
Γ. Τάσεις απασχόλησης στην ΠΚΜ κατά το 2021
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Α. Φυσική Κίνηση Πληθυσμού στη Χώρα και στην ΠΚΜ
1. Φυσική Κίνηση Πληθυσμού στη Χώρα
2. Αριθμός Θανάτων στις Περιφέρειες της Χώρας, 2019-2021
3. Φυσική Κίνηση Πληθυσμού στην ΠΚΜ, 2017-2021
4. Υπολογιζόμενος Πληθυσμός στην ΠΚΜ
5. Πρόβλεψη Πληθυσμού Χώρας
Β. Επιλεγμένα Ποιοτικά Στοιχεία για την Ανώτατη Εκπαίδευση στη Χώρα
1. Πληθυσμός Φοιτητών και Αποφοίτων
2. Κατανομή φοιτητών ανά επίπεδο σπουδών και φύλο
3. Κατανομή των πτυχιούχων ανά ομάδα ηλικιών και φύλο
4. Κατανομή φοιτητών ανά αντικείμενο σπουδών και φύλο (επίπεδα 5-8)
5. Απασχόληση Πτυχιούχων ΑΕΙ
6. Αποδοχές Πτυχιούχων ΑΕΙ
Γ. Τάσεις απασχόλησης στην ΠΚΜ κατά το 2021
1. Νέες θέσεις εργασίας στην ΠΚΜ
1.1. Νέες θέσεις εργασίας ανά είδος σύμβασης
1.2. Νέες Θέσεις Εργασίας ανά Φύλο στην ΠΚΜ, 2021
1.3. Νέες Θέσεις Εργασίας ανά Ηλικία στην ΠΚΜ, 2021
2. Δυναμικά Επαγγέλματα στην ΠΚΜ, 2021
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η παρούσα Έκτακτη Έκθεση του Περιφερειακού ΜΔΑΑΕ-ΚΜ, έχει ως στόχο την ενημέρωση των μελών του Δικτύου, αφενός για σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Χώρα και η ΠΚΜ, αφετέρου για τις μελλοντικές προοπτικές της απασχόλησης.
Στην Ενότητα Α παρουσιάζονται η φυσική κίνηση και οι εκτιμήσεις του πληθυσμού της Χώρας και της ΠΚΜ, καθώς και οι δυσοίωνες προβλέψεις για τις επόμενες δεκαετίες. Στην Ενότητα Β αναλύονται επιλεγμένα ποιοτικά στοιχεία για την Ανώτατη Εκπαίδευση στη Χώρα μας, σε σύγκριση με την ΕΕ-28 και τις χώρες του ΟΟΣΑ. Στην Ενότητα Γ αναλύονται οι νέες θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν στην ΠΚΜ κατά το 2021, καθώς και τα επαγγέλματα που εμφάνισαν έντονο δυναμισμό.
Α. Φυσική Κίνηση Πληθυσμού
1. Φυσική Κίνηση Πληθυσμού στη Χώρα
Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία των Ληξιαρχικών Πράξεων που δημοσιοποιούνται ανά μήνα από το Υπουργείο Εσωτερικών, η φυσική κίνηση του πληθυσμού κατά την τελευταία εξαετία έχει σαφή αρνητική τάση. Πιο συγκεκριμένα, όπως αποτυπώνεται στον Πίνακα 1 και στο Γράφημα 1, οι γεννήσεις εμφανίζουν στασιμότητα την πενταετία 2017-21, ενώ οι θάνατοι αυξάνονται σημαντικά τη διετία 2020-21, προφανώς λόγω των δραματικών επιπτώσεων της πανδημίας.
Ως αποτέλεσμα, ο πληθυσμός της Χώρας φαίνεται να μειώνεται κατά περίπου 242.000 άτομα, κατά την εξαετία 2016-2021, χωρίς να περιλαμβάνονται οι ροές εισερχόμενης και εξερχόμενης μετανάστευσης, που τα τελευταία χρόνια έχουν μειωθεί σημαντικά. Το πιο δυσοίωνο συμπέρασμα είναι ότι και πριν την πανδημία, η διαφορά γεννήσεων και θανάτων ήταν αρνητική κατά τουλάχιστον 40.000 άτομα ετησίως, τάση που υποδηλώνει σταθερή μείωση αλλά και γήρανση του πληθυσμού κατά τις επόμενες δεκαετίες.
Έτος
Γεννήσεις
Θάνατοι
Διαφορά
2016
92.898
118.788
-25.890
2017
88.553
124.495
-35.942
2018
86.440
120.296
-33.856
2019
83.763
124.954
-41.191
2020
85.605
131.839
-46.234
2021*
86.390
145.365
-58.975
Πίνακας 1: Γεννήσεις-Θάνατοι στη Χώρα. * Μη οριστικά. Πηγή: Υπουργείο Εσωτερικών. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Οι δραματικές επιπτώσεις της πανδημίας αποτυπώνονται τόσο στον Πίνακα 2 όσο και στο Γράφημα 2, όπου παρατηρείται μια αρχική αύξηση θανάτων κατά 5,5% το 2020 και μια σημαντική επιπλέον αντίστοιχη αύξηση κατά 10,3% το 2021.
2. Αριθμός Θανάτων στις Περιφέρειες της Χώρας, 2019-2021
Στην παρακάτω ενότητα αναλύονται στοιχεία σχετικά με τον αριθμό θανάτων, κατά την τριετία 2019-21, στις 13 Περιφέρειες της Χώρας και γίνονται συγκρίσεις μεταξύ τους. Όπως αποτυπώνεται στον Πίνακα 3, οι θάνατοι αυξήθηκαν στη Χώρα κατά περίπου 15% το 2021 σε σύγκριση με το 2019 (από 124.965 σε 143.586).
Οι Περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας με 22,1% και Θεσσαλίας με 21% εμφανίζουν τη μεγαλύτερη αύξηση θανάτων μεταξύ 2019 και 2021 και είναι οι μόνες που υπερβαίνουν σημαντικά τον μ.ο. της Χώρας (Γράφημα 3), φαινόμενο που προφανώς συνδέεται με το σχετικά χαμηλότερο ποσοστό εμβολιασμού σε σύγκριση με τον εθνικό μέσο όρο. Ως προς την ΠΚΜ, δεδομένου ότι δεν παρατηρήθηκε αύξηση των θανάτων από άλλες μη παθολογικές αιτίες (π.χ. δυστυχήματα κ.α.), η έξαρση των θανάτων αποδίδεται στις επιπτώσεις της πανδημίας.
Περιφέρεια
2019
2020
2021*
Μεταβολή 2019-21
Κεντρικής Μακεδονίας
21.895
24.757
26.734
22,1%
Αν. Μακεδ. & Θράκης
7.613
8.638
8.651
13,6%
Δυτικής Μακεδονίας
3.470
3.781
3.985
14,8%
Ηπείρου
4.155
4.205
4.507
8,5%
Θεσσαλίας
8.988
9.683
10.873
21,0%
Στερεάς Ελλάδας
6.943
6.793
7.751
11,6%
Δυτικής Ελλάδας
8.005
8.019
9.070
13,3%
Αττικής
41.926
42.483
48.268
15,1%
Πελοποννήσου
7.544
7.530
8.263
9,5%
Βορείου Αιγαίου
2.388
2.425
2.401
0,5%
Νοτίου Αιγαίου
2.951
2.953
3.262
10,5%
Ιονίων Νήσων
2.658
2.637
2.782
4,7%
Κρήτης
6.419
6.328
6.950
8,3%
Άγνωστης διαμονής
10
56
89
–
Ελλάδα
124.965
130.288
143.586
14,9%
Πίνακας 3: Αριθμός Θανάτων ανά Περιφέρεια της Χώρας, 2019-2021. *Προσωρινά στοιχεία. Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ, 11/02/22. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ, 11/02/22. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
3. Φυσική Κίνηση Πληθυσμού στην ΠΚΜ, 2017-2021
Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία των Ληξιαρχικών Πράξεων του Υπουργείου Εσωτερικών, η φυσική κίνηση του πληθυσμού κατά την τελευταία πενταετία έχει σαφή αρνητική τάση και στην ΠΚΜ. Όπως αποτυπώνεται στον Πίνακα 4 και στο Γράφημα 4, οι γεννήσεις εμφανίζουν στασιμότητα κατά την πενταετία 2017-21, ενώ οι θάνατοι αυξάνονται σημαντικά τη διετία 2020-21, προφανώς λόγω των δραματικών επιπτώσεων της πανδημίας.
Ως αποτέλεσμα, ο πληθυσμός της Περιφέρειας φαίνεται να μειώνεται κατά περίπου 43.000 άτομα συνολικά, την πενταετία 2017-2021, χωρίς να περιλαμβάνονται οι ροές εισερχόμενης και εξερχόμενης μετανάστευσης (τα τελευταία χρόνια έχουν μειωθεί σημαντικά). Ακόμη κι αν αγνοηθούν οι δραματικές συνέπειες της πανδημίας στα έτη 2020 και 2021, η ΠΚΜ φαίνεται να έχει απώλεια τουλάχιστον 6.000 ατόμων κάθε χρόνο, τάση που αν δεν αναστραφεί θα οδηγήσει σε σταθερή μείωση αλλά και γήρανση του πληθυσμού της κατά τις επόμενες δεκαετίες.
Στον Πίνακα 5 αποτυπώνεται ο υπολογιζόμενος Πληθυσμός της Κεντρικής Μακεδονίας, κατά την 01.01.2021, σύμφωνα με εκτιμήσεις της ΕΛΣΤΑΤ (30.12.2021). Οι τιμές των ετών 2019, 2020 και 2021 αποτελούν εκτιμήσεις, ενώ του 2011 αποτυπώνουν τα αποτελέσματα της απογραφής.
Παρατηρούμε ότι οι Π.Ε. Πιερίας και Χαλκιδικής εμφανίζουν μία σταθερή αύξηση του πληθυσμού τους μεταξύ 2011 και 2019, τάση που ανακόπτεται λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας τα έτη 2020 και 2021.
Χωρική Ενότητα
2011
2019*
2020*
2021*
Μεταβολή 2011-2021
Κεντρική Μακεδονία
1.882.108
1.873.777
1.872.102
1.858.755
–1,24%
Π.Ε. Θεσσαλονίκης
1.110.551
1.104.690
1.104.023
1.096.665
-1,25%
Π.Ε. Ημαθίας
140.611
141.585
141.789
140.838
0,16%
Π.Ε. Κιλκίς
80.419
80.475
80.430
79.597
-1,02%
Π.Ε. Πέλλας
139.680
137.181
136.549
135.412
-3,06%
Π.Ε. Πιερίας
126.698
131.879
132.139
131.426
3,73%
Π.Ε. Σερρών
176.430
167.374
166.583
164.544
-6,74%
Π.Ε. Χαλκιδικής
107.719
110.593
110.589
110.273
2,37%
Πίνακας 5: Υπολογιζόμενος Πληθυσμός ΠΚΜ την 01.01.2021. Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ (30.12.2021) Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Συνολικά, όπως αποτυπώνεται στο Γράφημα 5, κατά την τελευταία δεκαετία 2011-2021, η ΠΚΜ εκτιμάται ότι υπέστη μικρή μείωση του πληθυσμού της κατά -1,24%, με την Π.Ε. Σερρών να εμφανίζει τη μεγαλύτερη μείωση με -6,74%. Στον αντίποδα, η Π.Ε. Πιερίας εμφανίζει τη μεγαλύτερη αύξηση κατά 3,73% και ακολουθεί η Π.Ε. Χαλκιδικής με 2,37%.
Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ (30.12.2021). Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
5. Πρόβλεψη Πληθυσμού Χώρας
Στον Πίνακα 6 που ακολουθεί αποτυπώνονται στοιχεία που περιλαμβάνονται στην έκδοση “The 2021 Ageing Report, Institutional Paper 148”, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2021), που μεταξύ των άλλων περιέχει οικονομικές και δημοσιονομικές προβλέψεις για τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. έως το 2070.
Μεγέθη
2019
2030
2040
2050
2060
2070
Δείκτης Γονιμότητας
1,34
1,39
1,43
1,47
1,50
1,54
Προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση (Άνδρ.)
79,0
80,8
82,4
83,8
85,2
86,4
Προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση (Γυν.)
84,3
85,7
86,9
88,1
89,3
90,3
Καθαρές μεταναστευτικές ροές (σε χιλ.)
13,7
11,6
16
20,7
23,8
26
Πληθυσμός (σε εκατ.)
10,7
10,3
9,9
9,5
9
8,6
Νέοι (0-19) ως % του πληθυσμού
19,4%
17,5%
16,3%
16,7%
16,8%
16,9%
Ηλικία εργασίας (20-64) ως % του πληθυσμού
58,4%
56,5%
53,0%
49,5%
49,8%
50,3%
Ηλικιωμένοι (65+) ως % του πληθυσμού
22,2%
26,0%
30,6%
33,8%
33,5%
32,8%
Πίνακας 6: Δημογραφικές Προβλέψεις
Από την ανάλυση των παραπάνω στοιχείων προκύπτει ότι ο πληθυσμός της Χώρας εκτιμάται ότι θα μειώνεται κατά περίπου 400.000 ανά δεκαετία και θα συρρικνωθεί στα 8,6 εκατ. το 2070 (Γράφημα 6). Οι προβλέψεις αυτές προκύπτουν παρά την προβλεπόμενη σταδιακή αύξηση του δείκτη γονιμότητας από 1,34 (2019) σε 1,54 (2070) και την προβλεπόμενη αύξηση του προσδόκιμου ζωής από 79,0 (2019) σε 86,4 (2070) έτη για τους άνδρες και από 84,3 σε 90,3 αντίστοιχα για τις γυναίκες. Οι καθαρές μεταναστευτικές ροές υπολογίζονται σε αρκετά χαμηλό επίπεδο.
Η προβλεπόμενη σύνθεση του πληθυσμού για τη Χώρα κατά τις επόμενες δεκαετίες είναι άκρως ανησυχητική. Όπως αποτυπώνεται στο Γράφημα 7, οι νέοι 0-19 ετών από 19,4% του πληθυσμού το 2019 προβλέπεται να συρρικνωθούν στο 16,3% το 2040 και να συγκρατηθούν στο 16,9% το 2070. Οι ηλικιωμένοι 65+ ετών προβλέπεται από 22,2% το 2019 να ανέλθουν στο 32,8% το 2070, δηλαδή στο 1/3 του πληθυσμού. Ως αποτέλεσμα, ο πληθυσμός σε ηλικία εργασίας (20-64 ετών) θα υποχωρήσει στο 50% το 2070, από 58,4% το 2019.
Ακόμη πιο δυσοίωνες είναι οι προβλέψεις της Διεύθυνσης Οικονομικών και Κοινωνικών Υποθέσεων του ΟΗΕ (2019) για τη Χώρα μας, όπως αποτυπώνονται στον Πίνακα 7 και στο Γράφημα 8. Σύμφωνα με αυτές, ο πληθυσμός της Χώρας το 2020 εκτιμάται σε 10,4 εκατ., ενώ το 2050 προβλέπεται να είναι λίγο περισσότερο από 9 εκατ., δηλαδή 0,5 εκατ. χαμηλότερα από την πρόβλεψη της Ε.Ε. (Γραφ. 6).
2000
2010
2020
2030
2040
2050
11.082.104
10.887.637
10.423.054
9.917.250
9.509.268
9.029.249
Πίνακας 7: Προβλέψεις Πληθυσμού Χώρας, Πηγή: ΟΗΕ 2019. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Το σύνολο των παραπάνω τάσεων και προβλέψεων δείχνουν ότι είναι πλέον επιτακτική η ανάγκη μιας διορατικής και γενναίας πολιτικής κινήτρων προς τους νέους είτε για να δημιουργήσουν οικογένεια είτε για να επιστρέψουν και να εργαστούν στη Χώρα, ώστε αρχικά να συγκρατηθούν και μακροπρόθεσμα να αναστραφούν, αφενός η διαφαινόμενη έλλειψη εργατικού δυναμικού για τη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης της Χώρας, αφετέρου η συρρίκνωση και γήρανση του πληθυσμού της.
Β. Επιλεγμένα Ποιοτικά Στοιχεία για την Ανώτατη Εκπαίδευση στη Χώρα
Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζονται και αναλύονται σημαντικά ποιοτικά στοιχεία για την Ανώτατη Εκπαίδευση στη Χώρα, κατόπιν μελέτης της ‘Ετήσιας Έκθεσης για την Ποιότητα της Ανώτατης Εκπαίδευσης 2020’, που εξέδωσε η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) το 2021.
1. Πληθυσμός Φοιτητών και Αποφοίτων
Όπως αποτυπώνεται στον Πίνακα 8 και στο Γράφημα 9, ο φοιτητικός πληθυσμός Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης* στην Ελλάδα ανέρχεται στο εντυπωσιακό 7,4% του συνολικού πληθυσμού της Χώρας, έναντι μ.ό. 3,8% των 28 χωρών της Ε.Ε.. Το γεγονός αυτό οφείλεται στο χαμηλό ποσοστό αποφοίτων, αφού μόνο το 8,91% των φοιτητών αποφοίτησαν το 2019 στη Χώρα μας, έναντι του 25,33% που αποφοίτησαν στην ΕΕ-28.
Κατηγορία
Ελλάδα
ΕΕ-28
Φοιτητές στον Πληθυσμό
7,4%
3,8%
Άνδρες
50,6%
45,8%
Γυναίκες
49,4%
54,2%
Απόφοιτοι επί των φοιτητών
8,91%
25,33%
Πίνακας 8: Αριθμός Φοιτητών Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης* ως προς τον πληθυσμό, 2019. Πηγή: Eurostat. *Περιλαμβάνει τις βαθμίδες: (5) Βραχείας διάρκειας, (6) Πτυχίο, (7) Μάστερ , (8) Διδακτορικό
Πηγή: Eurostat
Το δυσάρεστο αυτό φαινόμενο, που αφενός οδηγεί σε κατασπατάληση κρατικών πόρων που θα μπορούσαν να διατεθούν σε χρήσιμους τομείς (υποτροφίες, μετεκπαίδευση, έρευνα κλπ), αφετέρου δυσχεραίνει το έργο του διδακτικού προσωπικού και υπονομεύει το κύρος και την αξιοπιστία των ελληνικών ΑΕΙ, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί δραστικά. Η νομοθέτηση από το Υπουργείο Παιδείας (2021) ανώτατων ορίων για τη χρονική διάρκεια φοίτησης στα προγράμματα σπουδών των ΑΕΙ (π.χ. 4+2 χρόνια), μετά τη συμπλήρωση των οποίων οι φοιτητές θα πρέπει να διαγράφονται, είναι προς τη σωστή κατεύθυνση αρκεί να εφαρμοστεί ισότιμα σε όλα τα ιδρύματα. Άλλωστε προβλέπονται δίκαιες παρατάσεις για εργαζόμενους, ασθενείς ή ΑΜΕΑ φοιτητές.
2. Κατανομή φοιτητών ανά επίπεδο σπουδών και φύλο
Στον Πίνακα 9 αποτυπώνεται η κατανομή των φοιτητών ανά επίπεδο σπουδών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (2019) και ανά φύλο, για την Ελλάδα και για την ΕΕ-28.
Ως προς το φύλο, παρατηρείται αξιοσημείωτη διαφοροποίηση (Γράφημα 10), καθώς ενώ στη Χώρα μας οι φοιτητές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μοιράζονται ισομερώς στα δύο φύλα, στην ΕΕ-28 υπάρχει υψηλότερη αναλογία γυναικών (54,2% έναντι 45,8%), προφανώς λόγω ροπής των ανδρών προς σχολές τεχνικών και άλλων επαγγελμάτων, που είναι ενταγμένες στην τυπική και πιστοποιημένη δευτεροβάθμια εκπαίδευση πολλών ευρωπαϊκών χωρών.
Επίπεδο Εκπαίδευσης
Ελλάδα
ΕΕ-28
Άνδρες
Γυναίκες
Άνδρες
Γυναίκες
Άνδρες
Τριτοβάθμια εκπαίδευση (5-8)
50,60%
49,40%
45,80%
54,20%
Σύντομος Κύκλος (επίπεδο 5)
49,50%
50,50%
Πτυχίο (επίπεδο 6)
51,80%
48,20%
46,50%
53,50%
Μάστερ (επίπεδο 7)
40,10%
59,90%
42,70%
57,30%
Διδακτορικό (επίπεδο 8)
51,60%
48,40%
51,80%
48,20%
Πίνακας 9: Κατανομή φοιτητών (%) ανά επίπεδο σπουδών και φύλο (2019). Πηγές: Eurostat, EΘΑΑΕ
Πηγή: Eurostat
Ως προς την Ελλάδα (Γράφημα 11), αξιοσημείωτη είναι η διαφοροποίηση στην κατανομή των φύλων στο μεταπτυχιακό επίπεδο Μάστερ (7), όπου οι 6 στους 10 είναι γυναίκες, σε αντίθεση με την περίπου ισομερή κατανομή που παρατηρείται στους φοιτητές Πτυχίου (6) και Διδακτορικού (8).
Ως προς την ΕΕ-28, αξιοσημείωτη είναι η σχετική πλειοψηφία των ανδρών φοιτητών (51,80%) Διδακτορικού (8), σε αντίθεση με τη σημαντική σχετική πλειοψηφία των γυναικών στα υπόλοιπα επίπεδα.
Πηγές: Eurostat, EΘΑΑΕ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
3. Κατανομή των πτυχιούχων ανά ομάδα ηλικιών και φύλο
Στον Πίνακα 10 και στο Γράφημα 12 αποτυπώνεται η κατανομή των πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ανά ομάδα ηλικιών για το 2020, για την Ελλάδα, την ΕΕ-28 και τις χώρες του ΟΟΣΑ (συμμετέχουν οι 23 από τις ΕΕ-28).
Η Ελλάδα και η ΕΕ-28, εμφανίζουν την ίδια αναλογία πτυχιούχων στις δύο ηλικιακές ομάδες, αφού συνολικά οι 4 στους 10 ηλικίας 25-34 ετών είναι πτυχιούχοι, έναντι 1 στους 3 στην ηλικία 25-64. Όμως Ελλάδα και ΕΕ-28 υστερούν αισθητά στην αναλογία πτυχιούχων, ως προς τις χώρες του ΟΟΣΑ.
Ηλικιακή ομάδα
Ελλάδα
ΕΕ-28
ΟΟΣΑ*
25-34 ετών
42%
41%
45%
25-64 ετών
32%
33%
40%
Πίνακας 10: Πτυχιούχοι στο σύνολο του Πληθυσμού(2020). Πηγές: ΟOΣΑ, Eurostat, EΘΑΑΕ
Πηγές: ΟOΣΑ, Eurostat, EΘΑΑΕ
Η ανάλυση των συγκεκριμένων στοιχείων ανά φύλο, για την ηλικιακή ομάδα 25-34 ετών αποδεικνύει ότι στις γυναίκες γενικά συναντούμε μεγαλύτερο ποσοστό πτυχιούχων (46%-51%), σε σύγκριση με τους άντρες (35%-39%) σε όλες τις εξεταζόμενες χώρες. Ειδικότερα στην Ελλάδα, 1 στις 2 γυναίκες 25-34 ετών είναι πτυχιούχοι, έναντι 1 στους 3 στους άνδρες.
* Στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) συμμετέχουν 36 κράτη/ μέλη.
Πτυχιούχοι
Ελλάδα
ΕΕ-28
ΟΟΣΑ
Σύνολο 25-34 ετών
42%
41%
45%
Άνδρες 25-34 ετών
35%
36%
39%
Γυναίκες 25-34 ετών
50%
46%
51%
Πίνακας 11: Πτυχιούχοι στο σύνολο του Πληθυσμού(2020). Πηγές: ΟOΣΑ, Eurostat, EΘΑΑΕ
4. Κατανομή φοιτητών ανά αντικείμενο σπουδών και φύλο (επίπεδα 5-8)
Στον Πίνακα 12 και στο Γράφημα 13 αποτυπώνεται η κατανομή των φοιτητών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ανά αντικείμενο σπουδών (10) για το 2019, για την Ελλάδα και την ΕΕ-28. Στην Ελλάδα, οι σπουδές που συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον των νέων είναι με διαφορά “Μηχανική, κατασκευές & δόμηση” με 21,0% και “Διοίκηση επιχειρήσεων & νομικές σπουδές” με 20,7%.
Όπως απεικονίζεται στο Γράφημα 13, αξιοσημείωτες διαφορές μεταξύ της Ελλάδας και ΕΕ-28 παρατηρούνται κυρίως στις σπουδές “Μηχανική, κατασκευές & δόμηση” (21,0% έναντι 15,7%), “Επιστήμες υγείας & κοινωνικής πρόνοιας” (7,9% έναντι 13,5%), “Κοινωνικές επιστήμες, δημοσιογραφία & πληροφόρηση” (12,7% έναντι 9,7%) και “Εκπαίδευση” (4,7% έναντι 7,3%).
Πηγές: Eurostat, EΘΑΑΕ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Στον Πίνακα 13 αποτυπώνεται η κατανομή των φοιτητών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ανά αντικείμενο σπουδών και φύλο, για το 2019 και παρατηρούνται ορισμένες αξιοσημείωτες διαφορές μεταξύ Ελλάδας και ΕΕ-28. Για παράδειγμα, στις σπουδές “Φυσικές επιστήμες, μαθηματικά, στατιστική’ στην ΕΕ-28, οι γυναίκες υπερτερούν έστω ελάχιστα έναντι των ανδρών, σε αντίθεση με τη σχετικά μεγάλη υπεροχή των ανδρών στην Ελλάδα, στις αντίστοιχες σπουδές.
Πίνακας 13: Κατανομή φοιτητών ανά αντικείμενο σπουδών και φύλο (επίπεδα 5-8), 2019. Πηγές: Eurostat, EΘΑΑΕ Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Στο Γράφημα 15 αποτυπώνεται η κατανομή των φοιτητών ανά αντικείμενο σπουδών και φύλο, στην Ελλάδα, για το 2019. Είναι φανερό ότι οι σπουδές που προτιμούνται από άνδρες είναι ‘Μηχανική, κατασκευές & δόμηση’ (3 στους 4 άνδρες) και ‘Πληροφοριακά & επικοινωνιακά συστήματα’ (5 στους 7 άνδρες), τάσεις που παρατηρούνται και στην ΕΕ-28. Στον αντίποδα, σπουδές που προτιμούνται από γυναίκες είναι ‘Επιστήμες υγείας & κοινωνικής πρόνοιας’ (5 στους 8 γυναίκες), ‘Τέχνες & ανθρωπιστικές επιστήμες’ (2 στους 3 γυναίκες), ‘Εκπαίδευση’ (4 στους 5 γυναίκες).
Πηγές: Eurostat, EΘΑΑΕ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
5. Απασχόληση Πτυχιούχων ΑΕΙ
Στον Πίνακα 14 και στο Γράφημα 16 αποτυπώνεται το ποσοστό απασχόλησης των πτυχιούχων σε Ελλάδα, ΕΕ-23 (οι χώρες της Ε.Ε. που συμμετέχουν στον ΟΟΣΑ) και ΟΟΣΑ, σε δύο ομάδες ηλικιών, ενώ για την ομάδα 25-64 αναλύεται ανά επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα ποσοστά απασχόλησης ταυτίζονται απόλυτα στις χώρες ΕΕ-23 και ΟΟΣΑ. Ως προς την Ελλάδα, τα ποσοστά απασχόλησης υπολείπονται σημαντικά ως προς τις υπόλοιπες χώρες, σε όλες τις κατηγορίες, προφανώς λόγω του υπερδιπλάσιου ποσοστού ανεργίας που υπήρχε στη Χώρα κατά το 2019, συγκρινόμενο με τον μέσο όρο των υπολοίπων.
Αναλύοντας και συγκρίνοντας τα ποσοστά απασχόλησης στην Ελλάδα ανά ηλικία (Γράφημα 17) διαπιστώνεται ότι στην κατηγορία 25-34 ετών η απασχόληση είναι μόλις 73%, έναντι 76% του συνόλου της “ηλικίας εργασίας” 25-64 ετών, τάση που δεν παρατηρείται στις υπόλοιπες χώρες και αποδεικνύει ότι όταν ο δείκτης ανεργίας βρίσκεται σε υψηλό επίπεδο στη Χώρα μας, πλήττονται περισσότερο οι νέοι (και οι γυναίκες).
Αναλύοντας και συγκρίνοντας τα ποσοστά απασχόλησης στην Ελλάδα ανά επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (Γράφημα 17) διαπιστώνεται ότι όσο υψηλότερο το εκπαιδευτικό επίπεδο τόσο υψηλότερο και το ποσοστό απασχόλησης των αποφοίτων, αφού οι κάτοχοι Διδακτορικού εμφανίζουν απασχόληση 88%, έναντι 82% των κατόχων Μάστερ και 75% των Πτυχιούχων.
Πηγή: ΟΟΣΑ 2020. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
6. Αποδοχές Πτυχιούχων ΑΕΙ
Στον Πίνακα 15 αποτυπώνονται δύο σημαντικοί δείκτες που αποτυπώνουν διαφοροποιήσεις και πιθανές “ανισότητες” λόγω φύλου ή και διαφορετικών επιπέδων εκπαίδευσης.
Δείκτης
Ελλάδα
ΕΕ-23*
ΟΟΣΑ
Αποδοχές Πτυχιούχων ΑΕΙ, Επίπεδα 5-8, ως προς τις αντίστοιχες αποφοίτων β΄θμιας εκπαίδευσης (25-64 ετών)
138%
149%
154%
Αποδοχές εργαζομένων γυναικών με πτυχίο ΑΕΙ, επίπεδα 5-8, ως προς τις αποδοχές των ανδρών (25-64 ετών)
Όπως απεικονίζεται στο Γράφημα 18, σε όλες τις εξεταζόμενες Χώρες, οι αποδοχές των Πτυχιούχων είναι περίπου 50% υψηλότερες των αντίστοιχων των αποφοίτων β΄θμιας εκπαίδευσης. Στην Ελλάδα η διαφορά εμφανίζεται σχετικά μικρότερη (+38%) κάτι αναμενόμενο, λόγω του υπερδιπλάσιου ποσοστού ανεργίας κατά το 2018, σε σύγκριση με τον μ.ο. των υπόλοιπων χωρών σε ΕΕ και ΟΟΣΑ. Έχει παρατηρηθεί ότι, σε περιόδους υψηλής ανεργίας και πληθώρας διαθέσιμου εργατικού δυναμικού, οι αποδοχές πιέζονται προς τα κάτω κι επομένως οι μισθολογικές διαφορές μεταξύ εκπαιδευτικών επιπέδων και επαγγελματικών ειδικοτήτων μειώνονται.
Πηγή: ΟΟΣΑ 2018, Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σύγκριση των αποδοχών ανά φύλο (Γράφημα 19). Παρατηρείται ότι οι αποδοχές των γυναικών ανέρχονται περίπου στα 3/4των αντίστοιχων των ανδρών, οριζόντια σε όλες τις χώρες της Ε.Ε. και του ΟΟΣΑ,στοιχείο που καταδεικνύει ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει κάποια ιδιαίτερη διάκριση εις βάρος των γυναικών. Η σημαντική υστέρηση του μ.ο. αποδοχών των γυναικών έναντι των ανδρών, σε όλη την Ευρώπη και τις χώρες του ΟΟΣΑ σε μεγάλο βαθμό εξηγείται από το γεγονός ότι πολλά επαγγέλματα με εποχικότητα και άλλα που χαρακτηρίζονται από σχετικά χαμηλές αμοιβές (καθαρίστριες, λαντζέρηδες, οροφοκόμοι, υπάλληλοι υποδοχής, οικιακοί βοηθοί κ.ά.) συγκεντρώνουν στη συντριπτική πλειοψηφία γυναίκες.
Πηγή: ΟΟΣΑ 2018. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Γ. Τάσεις απασχόλησης στην ΠΚΜ κατά το 2021
Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται επιλεγμένα στοιχεία σχετικά με τις νέες θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν στην ΠΚΜ κατά το 2021, καθώς και τα επαγγέλματα που παρουσίασαν έντονο δυναμισμό κατά το ίδιο έτος.
1. Νέες θέσεις εργασίας στην ΠΚΜ
Σύμφωνα με στοιχεία που αντλήθηκαν από το Πληροφοριακό Σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, του Υπουργείου Εργασίας & Κοινωνικών Υποθέσεων, εντός του 2021 δημιουργήθηκαν 133.082 νέες θέσεις εργασίας (ν.θ.ε.) στη Χώρα, 4% περισσότερες από αυτές του 2019 (δείκτης 1,04), σηματοδοτώντας την επιστροφή στην ‘κανονικότητα’ και επιβεβαιώνοντας τη σημαντική επίπτωση που έχει η αύξηση του ΑΕΠ στην απασχόληση (Πίνακας 16). Στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας δημιουργήθηκαν περίπου 25.000 ν.θ.ε., 29% περισσότερες από αυτές του 2019 (δείκτης 1,29), που συμβάλλουν δραστικά στην περαιτέρω μείωση της ανεργίας στην περιοχή.
2019
2020
2021
Δείκτης ως προς 2019
2020
2021
Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας
19.316
12.509
24.916
0,65
1,29
Ελλάδα
127.644
93.003
133.082
0,73
1,04
Πίνακας 16: Δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Όπως αποτυπώνεται στον Πίνακα 17, όλες οι Π.Ε. της ΠΚΜ εμφανίζουν θετικό ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης (προσλήψεις-απολύσεις) κατά το 2021, με το 80% των ν.θ.ε. να δημιουργούνται στην Π.Ε. Θεσσαλονίκης. Η θετική αυτή τάση φαίνεται να συνεχίζεται και κατά τους τέσσερις πρώτους μήνες του 2022.
Περιφερειακή Ενότητα
Ισοζύγιο 2021
Ημαθίας
317
Θεσσαλονίκης
20.343
Κιλκίς
653
Πέλλας
1.343
Πιερίας
932
Σερρών
1.091
Χαλκιδικής
237
Σύνολο ΠΚΜ
24.916
Πίνακας 17: Νέες θέσεις εργασίας ανά Π.Ε. της ΠΚΜ. Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Ακολουθεί η παρουσίαση ορισμένων σημαντικών ποιοτικών στοιχείων των ν.θ.ε. που δημιουργήθηκαν στην ΠΚΜ, κατά το 2021.
2. Νέες θέσεις εργασίας ανά είδος σύμβασης
Όπως αποτυπώνεται στον Πίνακα 17, η σταδιακή επιστροφή στην “κανονικότητα” εκφράζεται με σημαντικό αριθμό ν.θ.ε. πλήρους απασχόλησης (τουλάχιστον 6 στις 10), αφενός λόγω των γενναίων μέτρων στήριξης της απασχόλησης (Συν-Εργασία, επιδότηση εργοδοτικών εισφορών ξενοδοχείων 12μηνης λειτουργίας κ.α.), αφετέρου λόγω των συνεχιζόμενων προσλήψεων στον κλάδο μεταποίησης και τεχνολογιών αιχμής, που δημιουργούν θέσεις μόνιμης απασχόλησης.
Απασχόληση
Ν.θ.ε.
Ποσοστό
Πλήρης
15.260
61,2%
Μερική
7.106
28,5%
Εκ περιτροπής
2.550
10,2%
Σύνολο
24.916
100,0%
Πίνακας 18: Νέες θέσεις εργασίας ανά είδος σύμβασης στην ΠΚΜ. Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ, ΕΙΕΑΔ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ, ΕΙΕΑΔ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
3. Νέες Θέσεις Εργασίας ανά Φύλο στην ΠΚΜ, 2021
Όπως αποτυπώνεται στον Πίνακα 19, από το σύνολο των 24.916 ν.θ.ε. που δημιουργήθηκαν κατά το 2021 στην ΠΚΜ, το 52,4% κατελήφθη από γυναίκες. Δεδομένου ότι οι γυναίκες συμμετέχουν κατά 44,2% (Γράφημα 22) στο Εργατικό Δυναμικό της Χώρας (ΕΛΣΤΑΤ, 2020), η τάση αυτή σηματοδοτεί μια αξιοσημείωτη αποκλιμάκωση του υψηλού ποσοστού της γυναικείας ανεργίας των τελευταίων ετών στην ΠΚΜ, αλλά και στη Χώρα.
Φύλο
Ν.θ.ε.
Ποσοστό
Άνδρες
11.872
47,6%
Γυναίκες
13.044
52,4%
Σύνολο
24.916
100,0%
Πίνακας 19: Νέες Θέσεις Εργασίας ανά Φύλο στην ΠΚΜ. Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜΠηγή: ΕΛΣΤΑΤ
4. Νέες Θέσεις Εργασίας ανά Ηλικία στην ΠΚΜ, 2021
Στο Γράφημα 22 αποτυπώνονται οι ν.θ.ε. που δημιουργήθηκαν στην ΠΚΜ κατά το 2021, ανά ηλικιακή ομάδα και είναι αξιοσημείωτο ότι το 50% των θέσεων καταλαμβάνονται από νέους ηλικίας 15-24 ετών και ένα επιπλέον 25% από εργαζόμενους 25-34 ετών. Η τάση αυτή που αναμένεται να συνεχιστεί και κατά το τρέχον έτος, θα συμβάλει αποφασιστικά στην ταχεία μείωση των υψηλών συγκριτικά ποσοστών ανεργίας που παρατηρήθηκαν στις ηλικίες αυτές, κατά τη διάρκεια της προηγούμενης δεκαετίας.
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ, ΕΙΕΑΔ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
5. Δυναμικά Επαγγέλματα στην ΠΚΜ, 2021
Στον Πίνακα που ακολουθεί αποτυπώνονται τα δυναμικά επαγγέλματα (ΣΤΕΠ-92 2D) στην ΠΚΜ για το 2021, σύμφωνα με στοιχεία του Πληροφοριακού Συστήματος ΕΡΓΑΝΗ, που αντλήθηκαν από την πλατφόρμα του ΜΔΑΑΕ του ΕΙΕΑΔ. Περίπου 1 στις 4 ν.θ.ε. στην ΠΚΜ αφορούσαν σε “Υπαλλήλους γραφείου”, στη 2η θέση οι “Απασχ/νοι στην παροχή προσωπ. υπηρεσιών” με 3.455 ν.θ.ε. και στην 3η θέση οι “Πωλητές” με 3.083 ν.θ.ε.. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα δέκα πιο δυναμικά επαγγέλματα συνεισφέρουν σε ποσοστό άνω του 85% στο σύνολο των ν.θ.ε. της ΠΚΜ, για το 2021.
Επάγγελμα (ΣΤΕΠ-92 2D)
ν.θ.ε.
41
Υπάλληλοι γραφείου
5.751
51
Απασχ/νοι στην παροχή προσωπ. υπηρεσιών (σερβιτόροι, μάγειροι, κομμωτές, αισθητικοί κ.α.)
3.455
53
Πωλητές, μοντέλα κ.α.σ.ε.
3.083
91
Πλανόδ. πωλητές, καθαριστές, οικ. βοηθοί κ.α.σ.ε.
2.130
93
Ανειδίκευτοι εργάτες (κατασκ., μεταπ., μεταφ.)
1.702
34
Ειδικ. σε πωλήσεις, κτηματομεσίτες, χρηματιστές κ.α.σ.ε.
Στην “Παροχή προσωπικών υπηρεσιών” (κωδ. 51), πάνω από τις μισές ν.θ.ε. (1.805) αφορούν σε σερβιτόρους και 811 ν.θ.ε. σε μαγείρους, αντανακλώντας τη σταδιακή επιστροφή του τουριστικού κλάδου στην κανονικότητα.
Οι 4 στις 5 ν.θ.ε. στο επάγγελμα “Ανειδίκευτοι εργάτες” (κωδ. 93) δημιουργούνται στις μεταποιητικές επιχειρήσεις (κωδ. 9320), που συνήθως αφορούν σε μόνιμη απασχόληση, τάση ενθαρρυντική για τις προοπτικές του κλάδου.
Οι 6 στις 10 ν.θ.ε. στο επάγγελμα “Τεχνολόγοι & βοηθ. επιστημών βιολογίας & υγείας κ.α.σ.ε.” (κωδ. 32) αφορούν σε πτυχιούχους νοσοκόμους, επιβεβαιώνοντας τις προβλέψεις διεθνών οργανισμών για τη ανερχόμενη ζήτηση κατά την επόμενη δεκαετία.
Στο επάγγελμα “Σχεδιαστές, αναλυτές, προγραμματιστές συστημάτων Η/Υ” (κωδ. 2131) δημιουργήθηκαν 732 ν.θ.ε., επιβεβαιώνοντας την έντονη δυναμική του στην ΠΚΜ, λόγω της επέκτασης υπαρχουσών επιχειρήσεων και της εγκατάστασης νέων (π.χ. Pfizer), που δραστηριοποιούνται σε τεχνολογίες αιχμής.
ΠΗΓΕΣ
Ετήσια Έκθεση για την Ποιότητα της Ανώτατης Εκπαίδευσης 2020, Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), 2021.
The 2021 Ageing Report, Institutional Paper 148, EC, May 2021.
Εκθέσεις Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ, Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων.
Μισθωτή Εργασία 2014-2021, ΜΔΑΑΕ, ΕΙΕΑΔ.
Σημ.: Στοιχεία με εστίαση στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και τις 7 Π.Ε. της, καθώς και άλλες χρήσιμες ενημερώσεις και επισκοπήσεις σχετικά με την απασχόληση, μπορούν να αναζητηθούν στην ιστοσελίδα του Μηχανισμού της Περιφέρειας: https://pmdaae-pkm.gr/
4η Βιομηχανική Επανάσταση: Η Ελλάδα μπορεί να πρωταγωνιστήσει, με αιχμή την ταχύτερη υλοποίηση στρατηγικών από Πολιτεία και επιχειρήσεις
Το Παρατηρητήριο Ψηφιακού Μετασχηματισμού του ΣΕΒ παρουσίασε την έκθεση “4η Βιομηχανική Επανάσταση: Η Ελλάδα μπορεί να πρωταγωνιστήσει, με αιχμή την ταχύτερη υλοποίηση στρατηγικών από Πολιτεία και επιχειρήσεις”. Ο ρόλος του ψηφιακού μετασχηματισμού παραμένει καθοριστικός στην αύξηση της συνεισφοράς της βιομηχανίας στο 15% του ΑΕΠ, μέσα από τη βελτίωση της αποδοτικότητας των γραμμών παραγωγής και των δικτύων εφοδιασμού. Παρότι οι μεγάλοι βιομηχανικοί όμιλοι επιταχύνουν τις τεχνολογικές επενδύσεις, η συνολική πορεία της Ελλάδας προς την 4η βιομηχανική εποχή πρέπει να αποκτήσει πυξίδα και ταχύτερο βηματισμό.
Το κείμενο τονίζει πως η Ελλάδα μπορεί άμεσα να κάνει σαφή βήματα για τη μετάβαση στη Βιομηχανία 4.0. Εκτιμάται ότι οι σχετικές προτάσεις που παρουσίασε ο ΣΕΒ στο βιομηχανικό συνέδριο του το Δεκέμβριο 2019 παραμένουν επίκαιρες και ότι συνεχίζουν να αποτελούν μια ολοκληρωμένη βάση για να συγκλίνει η χώρα με τις επιδόσεις της ΕΕ. Οι 12 από τις 21 τότε προταθείσες δράσεις έχουν υιοθετηθεί, ωστόσο οι περισσότερες βρίσκονται σε αρχικό στάδιο υλοποίησης. Σημαντικές προκλήσεις παραμένουν τόσο η υιοθέτηση ολοκληρωμένης στρατηγικής, όσο και η αντιστροφή της διστακτικότητας πολλών επιχειρήσεων να υιοθετήσουν τεχνολογίες αιχμής και να προχωρήσουν σε υποκατάσταση ξεπερασμένων διοικητικών πρακτικών.
Μέσα από το 15σέλιδο special report κατατίθεται ένα πλαίσιο προτάσεων για την περαιτέρω επιτάχυνση της τεχνολογικής προσαρμογής των επιχειρήσεων και την γεφύρωση του τεχνολογικού χάσματος της χώρας με την υπόλοιπη ΕΕ. Οι κυριότερες σχετικές προτάσεις του ΣΕΒ για την ταχύτερη προσαρμογή της Ελλάδας στη Βιομηχανία 4.0 είναι οι εξής:
Ολοκλήρωση και συμφωνία εθνικής στρατηγικής. Αν και στην Ε.Ε., 22 χώρες έχουν ήδη ολοκληρώσει το σχεδιασμό και πλέον υλοποιούν σχετικές πρωτοβουλίες, στην Ελλάδα, πρόσφατα ανακοινώθηκε ένα πρώτο περίγραμμα του σχεδίου ανάπτυξης της βιομηχανίας, το οποίο όταν ολοκληρωθεί αναμένεται να εξειδικεύει τα θέματα «έξυπνου εργοστασίου». Σημαντικότερη πρόκληση για οποιαδήποτε μεταρρύθμιση παραμένει ο διϋπουργικός συντονισμός.
Εστίαση των ελληνικών επιχειρήσεων σε τεχνολογίες αιχμής, καθώς η πλειονότητα τους εξακολουθεί να μην επενδύει σε σύγχρονες τεχνολογίες μα να εστιάζει σε συστήματα ξεπερασμένων δυνατοτήτων. Οπωσδήποτε η Πανδημία έχει αναβάλει πολλές επενδύσεις, αλλά η υστέρηση μας ήταν εμφανής από το 2020-2021. Η αλλαγή επιχειρηματικής φιλοσοφίας στην αξιοποίηση τεχνολογιών αιχμής είναι πλέον επιβεβλημένη ώστε να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Προσαρμογή διοικητικών πρακτικών για να αξιοποιηθούν οι τεχνολογίες αιχμής και επιτάχυνση του μετασχηματισμού της πλειοψηφίας των επιχειρήσεων. Στην προσπάθεια επανεκκίνησης στη μεταπανδημική εποχή, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να προσαρμόσουν ταχύτερα τα μοντέλα λειτουργίας και λήψης αποφάσεων στις ευκολίες που δίνουν οι τεχνολογίες Industry 4.0 (π.χ. IoT, τεχνητή νοημοσύνη, μηχανική μάθηση, επαυξημένη πραγματικότητα, κτλ).
Ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής συστημάτων αιχμής. Η εγχώρια πρόοδος σε θέματα καινοτομίας είναι ιδιαίτερα εμφανής τα τελευταία χρόνια, όμως, η 20η θέση στο δείκτη Innovation Scoreboard δείχνει ότι οι δυνατότητες μας να αναπτύσσουμε τεχνολογίες αιχμής μπορούν να βελτιωθούν περαιτέρω ώστε να είναι συγκρίσιμες με την ΕΕ.
Απόκτηση δυνατότητας για ανάπτυξη τεχνολογιών αιχμής. Τεχνολογίες διττής χρήσης όπως, Ιnternet οf Τhings (IoT), αυτόνομες μηχανές, τεχνητή νοημοσύνη, συστήματα επιτήρησης χώρων, λύσεις κυβερνοασφάλειας, κτλ., μπορούν να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας υψηλών προσόντων και αποδοχών για τους νέους, να αξιοποιηθούν άμεσα στη βιομηχανία και να ενισχύσουν την ασφάλεια / άμυνα της χώρας.
Μεταστροφή της σημαντικής ψηφιακής υστέρησης των ΜμΕ. Ανάλογο εύρημα καταγράφεται σε πολλές χώρες της ΕΕ, όμως τα πολύ μικρά μεγέθη και η χαμηλή παραγωγικότητα των ΜμΕ στην Ελλάδα θα έπρεπε να λειτουργούν επιταχυντικά ως προς την ενσωμάτωση τεχνολογιών Industry 4.0 για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς. Ο σχεδιασμός του νέου ΕΣΠΑ είναι στη σωστή κατεύθυνση, συνδυάζοντας τη ψηφιακή αναβάθμιση με την βελτίωση της ανταγωνιστικότητας.
Αναδιάταξη των προτεραιοτήτων της Βίβλου Ψηφιακού Μετασχηματισμού (ΒΨΜ) με κριτήριο τις ανάγκες της Βιομηχανίας 4.0. Παρότι η ΒΨΜ αποτελεί τομή στον τεχνολογικό σχεδιασμό της χώρας, δεν έχει ακόμα υλοποιήσει κρίσιμα έργα για τη Βιομηχανία 4.0. Η μεγάλη πλειοψηφία των έργων της εστιάζει στην ψηφιακή μετάβαση του δημοσίου τομέα. Η ταχύτητα υλοποίησης των έργων της ΒΨΜ, και κυρίως όσων αφορούν επιχειρήσεις είναι πλέον κρίσιμος παράγοντας συνεισφοράς της Βίβλου στην οικονομική ανάπτυξη.
Ταχύτερη διάθεση πόρων της ΕΕ σε έργα για τη Βιομηχανία 4.0. Ο σχεδιασμός του Ταμείου Ανάκαμψης (ΤΑΑ) ανακοινώθηκε πριν από ένα χρόνο, και πλέον είναι απαραίτητο να ξεκινήσει η υλοποίηση των σχετικών δράσεων του μέσα από την εξειδίκευση συγκεκριμένων επιλέξιμων δαπανών και διαδικασιών ένταξης, ώστε οι επιχειρήσεις να γνωρίζουν πώς και πότε θα αξιοποιήσουν τα σχετικά κίνητρα.
Σημειώνεται ότι η πολύ ισχυρή εστίαση του επιχορηγούμενου σκέλους του ΤΑΑ σε μικρότερες επιχειρήσεις αποτελεί εθνική επιλογή, παρότι οι κανόνες της ΕΕ επιτρέπουν τη λελογισμένη συμμετοχή των μεγαλύτερων επιχειρήσεων. Συνεπώς, μια συνετή αναμόρφωση του ΤΑΑ προς την κατεύθυνση της παροχής επενδυτικών κινήτρων σε μεσαίες ή μεγαλύτερες επιχειρήσεις θα μπορούσε να συνεισφέρει στην ταχύτερη διάθεση των πόρων, στην επίτευξη μεγαλύτερου αναπτυξιακού αποτυπώματος και στη μεγαλύτερη συμπληρωματικότητα με το ΕΣΠΑ.
Παρενόχληση και βία στην εργασία-Μέτρα και ρυθμίσεις του ν. 4808/21. Οδηγός για τις επιχειρήσεις
Το ζήτημα της καταπολέμησης της βίας και παρενόχλησης στην εργασία απασχολεί μεν τις επιχειρήσεις και τον κόσμο τις εργασίας εδώ και δεκαετίες, όμως πολύ πρόσφατα άρχισε να ρυθμίζεται από το ελληνικό Δίκαιο. Αποτελεί σύνθετο ζήτημα και η αποτελεσματική αντιμετώπισή του συχνά περνάει μέσα από τη σύγκρουση με κατεστημένες αντιλήψεις και εσφαλμένα “πρότυπα” συμπεριφοράς, ιδίως όσον αφορά τη βία και παρενόχληση λόγω φύλου. Εκτός από νομικά ηθικά υποχρεωτική, η υιοθέτηση από τις επιχειρήσεις μέτρων και πολιτικών για την πρόληψη και καταπολέμηση της βίας και παρενόχλησης στην εργασία είναι και αναγκαία. Προάγει ευρύτερους κοινωνικούς στόχους (λχ την κατάργηση των διακρίσεων, το σεβασμό στη διαφορετικότητα και τη διαφύλαξη της αξιοπρέπειας κάθε ατόμου) αλλά και συμβάλλει στην ομαλή και παραγωγικότερη λειτουργία κάθε επιχείρησης. Σήμερα, λόγω της ψηφιακής εξέλιξης και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχουν δημιουργηθεί νέες οδούς μέσω των οποίων μπορεί να ασκηθεί βία και παρενόχληση. Οδοί που είναι πολύ δύσκολο να παρακολουθηθούν και να φραγούν, με σημαντικότερη τη δυσκολία προσδιορισμού -και κατ’ επέκταση απόδειξης- των ορίων της λεγόμενης “συναινετικής πράξης”.
Στα πλαίσια της αποστολής της, η Ομάδα Εργασίας του ΣΕΒ για τη Διαφορετικότητα, την Ισότητα και τη Συμπερίληψη συνέταξε τον οδηγό επιχειρήσεων “Παρενόχληση και βία στην εργασία. Μέτρα και ρυθμίσεις του ν. 4808/21”. Ο εν λόγω οδηγός των 26 σελίδων αναπτύσσεται σε πέντε ενότητες, οι οποίες καλύπτουν αναλυτικά τις βασικές έννοιες του ν. 4808/21 και το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο, το πεδίο εφαρμογής του Νόμου και τις γενικές υποχρεώσεις εργοδοτών που γεννά, την κατάρτιση πολιτικών αντιμετώπισης του φαινομένου εντός των επιχειρήσεων (διαδικασίες και εκπαίδευση εργαζομένων), τα δικαιώματα των θιγόμενων και τις υποχρεώσεις των εργοδοτών σε περιστατικά βίας και παρενόχλησης, και τέλος την προβλεπόμενη διαδικασία επίλυσης των σχετικών διαφορών ενώπιον του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας όπως και την τυχόν επιβολή διοικητικών κυρώσεων.
Μπορείτε να βρείτε τον ιδιαίτερα ενδιαφέροντα οδηγό εδώ
Τακτική (συνοπτική) έκθεση κατάστασης μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα, στις Περιφέρειες και στις 7 Π.Ε. της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας – α’ τρίμηνο 2022
Στην παρούσα έκθεση παρουσιάζονται αφενός το ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα, στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και στις Π.Ε. της για το α’ τρίμηνο του 2022 και συγκρίνεται με το αντίστοιχο παρελθόντων ετών, αφετέρου ο δυναμισμός των επαγγελμάτων, ξεχωριστά για κάθε μήνα, σύμφωνα με στοιχεία που αντλήθηκαν από το Πληροφοριακό Σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, του Υπουργείου Εργασίας & Κοινωνικών Υποθέσεων. Το γεγονός ότι κατά το συγκεκριμένο τρίμηνο, μεγάλο μέρος των κυβερνητικών μέτρων στήριξης της απασχόλησης, με σκοπό την άμβλυνση των επιπτώσεων της πανδημίας έπαψαν να ισχύουν, οδηγεί σε ορισμένα σημαντικά συμπεράσματα για την κατάσταση της αγοράς εργασίας και την ανθεκτικότητα της εθνικής μας οικονομίας, που θα αναλυθούν παρακάτω.
1. Μισθωτή απασχόληση στον ιδιωτικό τομέα στη Χώρα, κατά το α’ τρίμηνο 2022
1.1. Ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στη Χώρα, κατά το α΄ τρίμηνο του 2022.
Σύμφωνα με στοιχεία που αντλήθηκαν από το «ΕΡΓΑΝΗ», που καταγράφει με ηλεκτρονικό τρόπο τις ροές μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας, στον Πίνακα 1 αποτυπώνεται το ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης για το α΄ τρίμηνο του 2022 και συγκρίνεται με τα αντίστοιχα των τριών προηγούμενων ετών.
Κατά το α΄ τρίμηνο του 2022 δημιουργήθηκαν 23.758 νέες θέσεις εργασίας (ν.θ.ε.), που προέκυψαν από 491.317 προσλήψεις και 467.559 αποχωρήσεις, έναντι 48.732 ν.θ.ε., κατά το α΄ τρίμηνο του 2021, χρονικό διάστημα κατά το οποίο ίσχυε – μεταξύ άλλων – το μέτρο της αναστολής των συμβάσεων εργασίας, που περιόρισε σε σημαντικό βαθμό τις απολύσεις. Το γεγονός της πλήρους επιστροφής της αγοράς εργασίας στην “κανονικότητα” από τις αρχές του τρέχοντος έτους αποδεικνύεται και από τον απόλυτο αριθμό προσλήψεων και απολύσεων του α’ τριμήνου 2022, που πλησιάζουν αυτούς του αντίστοιχου διαστήματος του “κανονικού” 2019, ξεπερνώντας ταυτόχρονα κατά 200.000 και άνω τις αντίστοιχες του 2020 (Γράφημα 1).
Ιαν.- Μαρ. 2022
Ιαν.- Μαρ. 2021
Ιαν.- Μαρ. 2020
Ιαν.- Μαρ. 2019
Ι. Προσλήψεις
491.317
299.598
464.236
524.408
II.Αποχωρήσεις*
467.559
250.866
498.590
475.528
ΙΙΙ. Ισοζύγιο (I-II)
23.758
48.732
-34.354
48.880
Πίνακας 1: Ισοζύγιο Ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα. Περιλαμβάνονται λήξεις συμβάσεων, οικειοθελείς αποχωρήσεις και απολύσεις. Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
1.2.Ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στη Χώρα – α’ τρίμηνο 2010-2022
Όπως απεικονίζεται στο Γράφημα 2, η επίδοση του α’ τριμήνου του τρέχοντος έτους, υπολείπεται κατά 14.000 περίπου ν.θ.ε. σε σχέση με το αντίστοιχο του 2021, αλλά βρίσκεται στα επίπεδα των ετών 2016 και 2017, συνεχίζοντας την έντονη τάση ενίσχυσης της απασχόλησης από το 2014 και μετά, η οποία προσωρινά διακόπηκε το 2020, λόγω του γενικού lockdown για τον περιορισμό της πανδημίας.
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
1.3.Προσλήψεις ανά είδος σύμβασης εργασίας στη Χώρα το α’ τρίμηνο του 2022 – Σύγκριση με 2021
Η ανάλυση των προσλήψεων του ιδιωτικού τομέα, ανά είδος σύμβασης εργασίας κατά το α’ τρίμηνο του 2022 και η σύγκριση τους με τα αντίστοιχα τρίμηνα των 2020 και 2021, φανερώνουν ορισμένες σημαντικές αλλά αναμενόμενες διαφοροποιήσεις.
Όπως καταγράφεται στον Πίνακα 2, οι περίπου 165.000 λιγότερες προσλήψεις του 2021, σε σύγκριση με το 2020, αφορούσαν κυρίως στην μερική απασχόληση (από 190.386 σε 91.814) και στην εκ περιτροπής απασχόληση (από 53.278 σε 12.824) και πολύ λιγότερο στην πλήρη απασχόληση (από 220.572 σε 194.960). Ως αποτέλεσμα (Γράφημα 3), το ποσοστό των προσλήψεων πλήρους απασχόλησης αυξήθηκε στο 65,07% το 2021, έναντι 47,51% του 2020, κάτι αναμενόμενο, καθώς οι θέσεις μερικής και εκ περιτροπής απασχόλησης συναντώνται κυρίως σε κλάδους όπως τα καταλύματα, η εστίαση και η ψυχαγωγία, που παρέμειναν κλειστοί καθ’ όλο το α’ τρίμηνο του 2021 λόγω της πανδημίας, ενώ κατά τους δύο πρώτους μήνες του α’ τριμήνου του 2020 λειτουργούσαν κανονικά.
Αντιστοίχως, κατά το α’ τρίμηνο του 2022, ένα υψηλό 55,6% των 491.317 προσλήψεων αφορά σε θέσεις πλήρους απασχόλησης, έναντι 36,7% των αντίστοιχων μερικής και 7,7% των εκ περιτροπής, γεγονός που σε συνθήκες κανονικότητας δείχνει περαιτέρω ενίσχυση της πλήρους απασχόλησης στη Χώρα.
Περίοδος
Πλήρης Απασχόληση
Μερική Απασχόληση
Εκ Περιτροπής Απασχόληση
Σύνολο Προσλήψεων
Ιαν.- Μαρ. 2022
273.072
180.456
37.789
491.317
Μερίδιο
55,6%
36,7%
7,7%
100,0%
Ιαν.- Μαρ. 2021
194.960
91.814
12.824
299.598
Μερίδιο
65,07%
30,65%
4,28%
100%
Ιαν.- Μαρ. 2020
220.572
190.386
53.278
464.236
Μερίδιο
47,51%
41,01%
11,48%
100%
Πίνακας 2: Προσλήψεις ανά είδος σύμβασης εργασίας Α΄ τρίμηνο. Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ
1.4. Ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης ανά Φύλο στη Χώρα – Σύγκριση α’ τριμήνου 2021 -2022
Στον Πίνακα 3 αποτυπώνεται το ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης του ιδιωτικού τομέα, ανά φύλο στη Χώρα κατά το α’ τρίμηνο του 2022 και συγκρίνεται με αυτό του 2021.Διαπιστώνεται ότι το 52,9% των ν.θ.ε. του α΄ τριμήνου 2022 αφορούσαν σε άνδρες και το υπόλοιπο 47,1% σε γυναίκες (Γράφημα 4), πολύ κοντά στα αντίστοιχα ποσοστά του α΄ τριμήνου του 2021.
Συγκρίνοντας την παραπάνω σχέση με την αναλογία ανδρών και γυναικών στο σύνολο του εργατικού δυναμικού της Χώρας για το δ΄ τρίμηνο 2021 (ΕΛΣΤΑΤ), όπως αυτή αποτυπώνεται στο Γράφημα 5, αποδεικνύεται ότι συνεχίζεται σταθερά η βαθμιαία ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στην απασχόληση, αφού με συμμετοχή κατά 44,5% στο εργατικό δυναμικό της Χώρας, κατέλαβαν το 47,1% των ν.θ.ε. του φετινού α΄τριμήνου.
α’ τρίμηνο 2022
Στο σύνολο
α’ τρίμηνο 2021
Στο σύνολο
Άρρενες
12574
52,9%
26412
54,2%
Θήλεις
11184
47,1%
22320
45,8%
Σύνολο
23758
100,0%
48732
100,0%
Πίνακας 3: Ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης ανά Φύλο στη Χώρα, α’ τρίμηνο 2021-2022.
2. Ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα ανά Περιφέρεια.
Στον Πίνακα 4 και στο Γράφημα 6 αποτυπώνεται το ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα ανά Περιφέρεια, για το α΄ τρίμηνο του 2022 και συγκρίνεται με τα αντίστοιχα των ετών 2020 και 2021.
Παρατηρούμε ότι η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, με 3.101 ν.θ.ε., βρίσκεται στην 3η θέση στο σύνολο των 13 Περιφερειών της Χώρας για το 2022, υστερώντας μόνον έναντι των Περιφερειών Νοτίου Αιγαίου (10.024) και Κρήτης (7.522) και ξεπερνώντας εντυπωσιακά την αντίστοιχη της Αττικής (1.371).
Η σύγκριση των παραπάνω με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2021 καταδεικνύει, αφενός μια σχετική επιφυλακτικότητα των επιχειρήσεων για νέες προσλήψεις σε δέκα Περιφέρειες της Χώρας, λόγω επιβάρυνσης του οικονομικού κλίματος από το “ενεργειακό” και τον πόλεμο στην Ουκρανία, αφετέρου μια έντονη αισιοδοξία για σημαντική αύξηση της τουριστικής κίνησης στη Νότιο Ελλάδα, όπως ερμηνεύεται ο εντυπωσιακά μεγάλος αριθμός ν.θ.ε. που δημιουργήθηκαν σε Νότιο Αιγαίο, Κρήτη και Ιόνιους Νήσους, κατά το α΄ τρίμηνο του 2022.
Περιφέρεια
α΄τρίμηνο 2022
α΄τρίμηνο 2021
α΄τρίμηνο 2020
Κεντρικής Μακεδονίας
3.101
9.829
-5.979
Αν. Μακεδονίας & Θράκης
1.083
3.173
220
Δυτικής Μακεδονίας
-348
713
-1.270
Ηπείρου
-490
624
-1.610
Θεσσαλίας
-791
2.673
-2.485
Στερεάς Ελλάδας
35
2.385
-551
Δυτικής Ελλάδας
-39
2.618
-1.438
Αττικής
1371
19.630
-20.903
Πελοποννήσου
-326
649
-3.020
Βορείου Αιγαίου
-183
559
-485
Νοτίου Αιγαίου
10.024
1.940
3.226
Ιονίων Νήσων
2.799
1.287
72
Κρήτης
7.522
2.652
-131
Σύνολο
23.758
48.732
-34.354
Πίνακας 4: Ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα ανά Περιφέρεια- α΄ τρίμηνο 2020-2022. Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
3. Ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στην ΠΚΜ
3.1. Ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα ανά Π.Ε. της ΠΚΜ – α’ τρίμηνο 2019-2022
Στον παρακάτω Πίνακα 5 αποτυπώνεται το ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα ανά Περιφερειακή Ενότητα της ΠΚΜ, για τo α΄ τρίμηνο του 2022 και γίνεται η σύγκριση με το αντίστοιχο χρονικό διάστημα των τριών προηγούμενων ετών. Παρατηρούμε ότι οι Π.Ε. Ημαθίας, Πέλλας και Πιερίας εμφανίζουν αρνητικό ισοζύγιο ν.θ.ε. για το α΄ τρίμηνο 2022, ενώ οι Π.Ε. Θεσσαλονίκης (1.841) και Χαλκιδικής (1.527) δημιουργούν τη συντριπτική πλειοψηφία των ν.θ.ε. της ΠΚΜ.
Δεδομένου ότι μεγάλο μέρος των προσωρινών μέτρων για τη στήριξη της απασχόλησης στις επιχειρήσεις λόγω πανδημίας είχαν ολοκληρωθεί στο τέλος του 2021 (τα θετικά αποτελέσματα των οποίων αποτυπώνονται στο Γράφημα 7 με την γαλάζια γραμμή για το α’ τρίμηνο του 2021), αναμένεται με ενδιαφέρον να καταγραφεί η πραγματική δυναμική της αγοράς εργασίας σε συνθήκες κανονικότητας, κατά τη φετινή χρονιά.
Περιφερειακή Ενότητα
Ισοζύγιο α΄ τριμήνου 2022
Ισοζύγιο α΄ τριμήνου 2021
Ισοζύγιο α΄ τριμήνου 2020
Ισοζύγιο α΄ τριμήνου 2019
Ημαθίας
-137
-393
-851
-67
Θεσσαλονίκης
1.841
7.297
-3.593
4.823
Κιλκίς
245
442
217
456
Πέλλας
-274
401
-1.833
-182
Πιερίας
-304
419
-823
-62
Σερρών
203
750
-37
31
Χαλκιδικής
1.527
913
941
2.246
Σύνολο ΠΚΜ
3.101
9.829
-5.979
7.245
Πίνακας 5: Ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα ανά Π.Ε. της ΠΚΜ- α’ τρίμηνο. Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Όπως διακρίνουμε στο Γράφημα 7, οι επιδόσεις του ισοζυγίου στην Π.Ε. Χαλκιδικής ξεπερνάει τις αντίστοιχες των δύο τελευταίων ετών και υστερεί μόνο έναντι του 2019, καταγράφοντας μια συγκρατημένη αισιοδοξία για την επερχόμενη τουριστική περίοδο στην ΠΚΜ.
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
3.2. Ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα ανά Π.Ε. της ΠΚΜ – Ιανουάριος-Μάρτιος 2022
Στον Πίνακα 6 καταγράφεται το ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα ανά Περιφερειακή Ενότητα της ΠΚΜ, αναλυτικά για κάθε μήνα του α΄τριμήνου του 2022. Στο Γράφημα 8 αποτυπώνονται οι μεταβολές και συγκρίνονται οι τάσεις σε κάθε Π.Ε., ανά μήνα.
Ο Ιανουάριος (γαλάζια γραμμή) ιστορικά αποτελεί μήνα με μειωμένες ν.θ.ε. για την ΠΚΜ, καθώς συγκεντρώνει απολύσεις εργαζομένων που απασχολούνται σε εποχικά επαγγέλματα που σχετίζονται με την περίοδο των εορτών (εστίαση, ψυχαγωγία, χειμερινά καταλύματα κ.α.), τάση που παρατηρήθηκε και κατά τον αντίστοιχο φετινό, με σημαντική απώλεια θέσεων εργασίας (-2.644).
Ο Φεβρουάριος (πορτοκαλί γραμμή) κινήθηκε σε θετικό ισοζύγιο 1.776 ν.θ.ε., αρκετά συγκρατημένα σε σύγκριση με προηγούμενες χρονιές, αντικατοπτρίζοντας την επιφυλακτικότητα των επιχειρηματιών λόγω της επιβάρυνσης του οικονομικού κλίματος από το “ενεργειακό” αλλά και τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Στον αντίποδα, ο φετινός Μάρτιος (πράσινη γραμμή), συγκρινόμενος με προηγούμενες χρονιές, κατέγραψε ισχυρό θετικό ισοζύγιο, σε 5 από τις 7 Π.Ε. της ΠΚΜ (πλην των Ημαθίας και Κιλκίς) παρά τη συνεχιζόμενη παγκόσμια αβεβαιότητα, αφενός λόγω θετικών προσδοκιών για την επερχόμενη τουριστική περίοδο, αφετέρου λόγω της προαναγγελθείσας πλήρους άρσης των περιοριστικών μέτρων κατά της πανδημίας, εντός του Απριλίου.
Περιφερειακή Ενότητα
Ιαν. 2022
Φεβ. 2022
Μαρ. 2022
Ισοζύγιο α΄ τριμήνου 2022
Ημαθίας
-8
10
-139
-137
Θεσσαλονίκης
-1.679
1.274
2.246
1.841
Κιλκίς
183
54
8
245
Πέλλας
-536
-13
275
-274
Πιερίας
-410
-35
141
-304
Σερρών
-64
128
139
203
Χαλκιδικής
-130
358
1.299
1.527
Σύνολο ΠΚΜ
-2.644
1.776
3.969
3.101
Πίνακας 6: Ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα ανά Π.Ε. της ΠΚΜ, Ιανουάριος – Μάρτιος 2022. Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
4. Δυναμικοί κλάδοι και επαγγέλματα στην Ελλάδα κατά το α’ τρίμηνο του 2022.
Στην ενότητα που ακολουθεί απεικονίζονται οι δυναμικοί Κλάδοι και τα Επαγγέλματα, ανά μήνα για το σύνολο της Χώρας, με στοιχεία του Πληροφοριακού Συστήματος ΕΡΓΑΝΗ, του Υπουργείου Εργασίας & Κοινωνικών Υποθέσεων.
4.1. Ιανουάριος 2022
Όπως απεικονίζεται στον Πίνακα 7, ο πιο δυναμικός κλάδος (4D) από πλευράς δημιουργίας ν.θ.ε. τον συγκεκριμένο μήνα, ήταν με διαφορά ο “Εκπαίδευση” με 5.142 ν.θ.ε. (5.662 πέρυσι), ενώ στις επόμενες τέσσερις θέσεις εμφανίζονται κλάδοι που δημιουργούν κυρίως σταθερές θέσεις εργασίας.
Πίνακας 7: Οι κλάδοι οικονομικής δραστηριότητας (4D) με τα υψηλότερα θετικά ισοζύγια προσλήψεων – απολύσεων στη Χώρα – Ιανουάριος 2022. Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Τα παραπάνω διαμόρφωσαν τις τάσεις και στα Επαγγέλματα (2D), που αποτυπώνονται στον Πίνακα 8. Το πιο δυναμικό επάγγελμα από πλευράς δημιουργίας ν.θ.ε. κατά τον Ιανουάριο, ήταν με διαφορά το “Διδακτικό προσωπικό, Δάσκαλοι, Καθηγητές” με 4.967 ν.θ.ε. (5.692 πέρυσι), στη 2η θέση το “Ανειδίκευτοι εργάτες” με 1.484 ν.θ.ε. (1.524 πέρυσι), στην 3η το “Συσκευαστές, χειριστές μηχ/των τροφίμων” με 1.051 (785 πέρυσι) και στη 4η το “Τεχνίτες οικοδομικών εργασιών’” με 696 (709 πέρυσι).
Πίνακας 8: Τα Επαγγέλματα (2D) με τα υψηλότερα θετικά ισοζύγια προσλήψεων – απολύσεων στη Χώρα – Ιανουάριος 2022. Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
4.2. Φεβρουάριος 2022
Όπως απεικονίζεται στον Πίνακα 9, ο πιο δυναμικός κλάδος (4D) από πλευράς δημιουργίας ν.θ.ε. τον συγκεκριμένο μήνα ήταν ο “Καταλύματα” με 2.485 ν.θ.ε. (πέρυσι λόγω πανδημίας ήταν ο “Δημόσια Διοίκηση-Υποχρ. Κοινων. Ασφάλιση” με 4.738), στη 2η θέση ο “Δραστ/τες Υπηρεσιών Εστίασης” με 1.751 ν.θ.ε. (1.977 πέρυσι) και ο “Χονδρικό Εμπόριο” στην 3η με 1.026 ν.θ.ε. (1.902 πέρυσι).
Πίνακας 9: Οι Κλάδοι οικον. δραστηριότας (4D) με τα υψηλότερα θετικά ισοζύγια προσλήψεων – απολύσεων στη Χώρα – Φεβρουάριος 2022. Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Τα παραπάνω διαμορφώνουν τις τάσεις και στα Επαγγέλματα (2D), που αποτυπώνονται στον Πίνακα 10. Το πιο δυναμικό επάγγελμα από πλευράς δημιουργίας ν.θ.ε. κατά τον Φεβρουάριο ήταν με διαφορά το “Υπάλληλοι Γραφείου” με 3.496 ν.θ.ε. (6.383 πέρυσι) και ακολουθούν το “Ανειδίκευτοι εργάτες” με 2.647 ν.θ.ε. (3.070 πέρυσι) και το “Μουσικοί, τραγουδιστές κ.ά. καλλιτέχνες” με 2.592 ν.θ.ε., που πέρυσι τον ίδιο μήνα εμφάνιζε έντονα αρνητικό ισοζύγιο λόγω των περιορισμών στην ψυχαγωγία.
Πίνακας 10: Τα επαγγέλματα (2D) με τα υψηλότερα θετικά ισοζύγια προσλήψεων – απολύσεων στη Χώρα – Φεβρουάριος 2022. Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
4.3. Μάρτιος 2022
Όπως απεικονίζεται στον Πίνακα 11, ο πιο δυναμικός κλάδος (4D) από πλευράς δημιουργίας ν.θ.ε. τον συγκεκριμένο μήνα, ήταν με πολύ μεγάλη διαφορά από τους υπόλοιπους ο “Καταλύματα” με 15.127 ν.θ.ε. (1.349 πέρυσι), γεγονός που αντανακλά τις υψηλές προσδοκίες των επιχειρηματιών για μια πολύ καλή τουριστική χρονιά.
Πίνακας 11: Οι Κλάδοι Οικον. Δραστ/τας (4D) με τα υψηλότερα θετικά ισοζύγια προσλήψεων – απολύσεων στη Χώρα – Μάρτιος 2022. Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Ως προς τα Επαγγέλματα (Πίνακας 12), το πιο δυναμικό από πλευράς δημιουργίας ν.θ.ε. κατά τον Μάρτιο ήταν, για δεύτερο συνεχόμενο μήνα, το “Υπάλληλοι Γραφείου” με 5.434 ν.θ.ε. (3.583 πέρυσι), ενώ στις επόμενες θέσεις βρίσκονται επαγγέλματα που σχετίζονται με τον κλάδο των Καταλυμάτων.
Πίνακας 12: Τα επαγγέλματα (2D) με τα υψηλότερα θετικά ισοζύγια προσλήψεων – απολύσεων στη Χώρα – Μάρτιος 2021.
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το εποχικά διορθωμένο ποσοστό ανεργίας τον Φεβρουάριο του 2022 ανήλθε σε 12,8% (16,1% τον Φεβρουάριο του 2021), με τους ανέργους να ανέρχονται σε 603.025 άτομα (100.000 περίπου λιγότεροι από πέρυσι) και τους απασχολούμενους να ανέρχονται σε 4.118.939 άτομα σημειώνοντας σημαντικότατη αύξηση κατά 455.115 άτομα σε σχέση με τον Φεβρουάριο του 2021 (+12,4%). Το παραπάνω ποσοστό ανεργίας είναι το χαμηλότερο από τον Ιούλιο του 2010, ενώ ο αριθμός εργαζομένων είναι ο υψηλότερος από τον Αύγουστο του 2011.
Η αναμενόμενη και φέτος – παρά την ενεργειακή κρίση – ανάπτυξη στη Χώρα (3,5% κατά το ΔΝΤ) προοιωνίζεται τη δημιουργία αξιόλογου αριθμού νέων θέσεων εργασίας, τόσο σε επαγγέλματα τεχνολογιών αιχμής, όσο κυρίως σε επαγγέλματα σχετικά με τον τουρισμό, που – σύμφωνα και με τις διανυκτερεύσεις για τον μήνα Απρίλιο – πλέον επανακάμπτει σε επίπεδα αντίστοιχα ή και υψηλότερα του 2019, όταν είχαμε μια εξαιρετική χρονιά.
Πρόσφατη έρευνα της ManpowerGroup εξετάζει τους δείκτες που καταγράφουν οι Ελληνικές εταιρείες αναφορικά με την ισότητα των φύλων και την εκπροσώπηση της διαφορετικότητας καθώς και τι αναζητούν οι γυναίκες στην εργασία τους. Στόχος της έρευνας είναι να βοηθήσει τους εργοδότες να κατανοήσουν τις σημερινές τάσεις και προκλήσεις προκειμένου να είναι σε θέση να τις υποστηρίξουν.
Συγκεκριμένα, σε δείγμα 515 Ελλήνων εργοδοτών, μόνο το 19% υπολογίζει τον αριθμό των γυναικών που λαμβάνουν ανώτερους ηγετικούς ρόλους ή διευθυντικές θέσεις ενώ μόνο το 20% εταιρείες καταγράφει τον αριθμό των γυναικών από διαφορετικά περιβάλλοντα σε ηγετικές θέσεις. Το 11% μάλιστα δεν καταγράφει καθόλου δείκτες εκπροσώπησης φύλου ούτε έχει θέσει σχετικούς στόχους. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι κλάδοι που είναι πιο πιθανό να καταγράψουν και να θέσουν στόχους είναι: Οικονομικών, ΜΚΟ, Εμπόριο, ενώ οι κλάδοι που είναι λιγότερο πιθανό να καταγράψουν ή να θέσουν στόχους είναι: Βιομηχανία/Παραγωγή, Δημόσιο και Τουρισμός.
Η παγκόσμια έρευνά «Τι αναζητούν οι γυναίκες από την εργασία», η οποία διεξήχθη σε 5.043 εργαζομένους σε πέντε χώρες (ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Αυστραλία, Γαλλία και Ιταλία) αποκαλύπτει ότι τόσο οι γυναίκες όσο και οι άνδρες αναζητούν ευελιξία, δίκαιες αμοιβές και περισσότερη αυτονομία. Επιπλέον, πολλοί εργαζόμενοι φαίνεται πως εστιάζουν στις αξίες, την ύπαρξη ηγετών που διακρίνονται από ενσυναίσθηση.
Σύμφωνα με τη έρευνα, οι εργοδότες οφείλουν να στηρίξουν τις γυναίκες τόσο σε προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο. Πιο συγκεκριμένα, καλούνται να βοηθήσουν τις γυναίκες να αναπτύξουν τόσο τεχνικές όσο και κοινωνικές δεξιότητες, να αναλάβουν ηγετικούς ρόλους και να διαμορφώσουν μία κουλτούρα εμπιστοσύνης και συμπερίληψης. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην εξισορρόπηση των εργασιακών και προσωπικών υποχρεώσεων, στην ύπαρξη υποστηρικτικών ομάδων και ευκαιριών ανάπτυξης.
Η πανδημία αποκάλυψε ότι υπάρχει περιθώριο προόδου για την προώθηση της ισότητας των φύλων στην εργασία, κάτι που επιβεβαιώνεται και από τα ευρήματά μας. Συγκεκριμένα, αξίζει να αναφερθεί ότι το 14% των εργοδοτών παγκοσμίως δεν καταγράφουν καθόλου δείκτες εκπροσώπησης φύλου, ούτε έχουν θέσει ανάλογους μελλοντικούς στόχους.
Οι αναδυόμενες τάσεις που οδηγούν στον μετασχηματισμό είναι το επίκεντρο της τελευταίας έκθεσης του ομίλου της ManpowerGroup που εξετάζει το παγκόσμιο τοπίο της απασχόλησης του 2022. Η έκθεση (πηγή: 2021 Edelman Trust Barometer: The Belief Driven Employee) προσδιορίζει τις 20 κορυφαίες τάσεις που θα διαμορφώσουν τον κόσμο της εργασίας κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους και έπειτα.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι εργαζόμενοι ζητούν από τους εργοδότες τους να προσφέρουν περισσότερα. Ζητούν να δοθεί προτεραιότητα στην ψυχική τους υγεία και ευημερία, ενώ αναζητούν επίσης επαγγελματικό στόχο, ευελιξία, ανταγωνιστικές αμοιβές, καλές συνθήκες εργασίας και ανάπτυξη δεξιοτήτων. Επιπλέον, πολλοί περιμένουν ισχυρότερη στάση από τους εργοδότες τους και σε κοινωνικοοικονομικά ζητήματα, με σχεδόν τους μισούς εργαζομένους να λένε ότι θα μετακινηθούν σε έναν οργανισμό για να πετύχουν καλύτερη ευημερία. Εάν ένας εργοδότης δεν ικανοποιεί αυτές τι επιθυμίες των εργαζομένων, διατρέχει τον κίνδυνο να τους χάσει, καθώς θα αναζητήσουν καλύτερες συνθήκες εργασίας.
Το 70% των εργοδοτών αναφέρει ότι δε μπορεί να προσλάβει άτομα με τις δεξιότητες που χρειάζεται. Οι δημογραφικές αλλαγές συμπεριλαμβανομένων της συρρίκνωσης των ποσοστών γεννήσεων, της μειωμένης διασυνοριακής κινητικότητας και της αύξησης όσων επιλέγουν να συνταξιοδοτηθούν νωρίτερα από το αναμενόμενο, έχουν σαν αποτέλεσμα τα ταλέντα να γίνονται ολοένα και πιο σπάνια.
Περισσότερο από το 80% των οργανισμών που ερωτήθηκαν επιτάχυνε τις επενδύσεις τους στην ψηφιοποίηση ως αποτέλεσμα της πανδημίας, με αποτέλεσμα πλέον κάθε εταιρεία να καθίσταται εταιρεία τεχνολογίας. Με αυτήν την τεχνολογική μετατόπιση, καταγράφεται νέα επείγουσα ανάγκη για τους οργανισμούς να αναβαθμίσουν τους εργαζομένους τους, ώστε να μπορούν να μεταφράζουν δεδομένα σε πληροφορίες, να λαμβάνουν αποφάσεις βάσει δεδομένων και να συνδυάζουν με τον καλύτερο τρόπο την ανθρώπινη και μηχανική νοημοσύνη για τη δημιουργία νέας αξίας.
Η πανδημία αποκάλυψε πολλές σκληρές αλήθειες για τις εταιρείες που εξαρτώνταν υπερβολικά από άλλες για την ομαλή λειτουργία τους. Στην πραγματικότητα, το 83% των οργανισμών πιστεύει ότι χρειάζονται μεγαλύτερη ταχύτητα και ευελιξία για να αντιμετωπίσουν πιο αποτελεσματικά την αλλαγή. Ως αποτέλεσμα αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο δραστηριοποιούνται και αναζητούν ευέλικτα μοντέλα λειτουργίας, ανθεκτικές εφοδιαστικές αλυσίδες, περισσότερο «πράσινες» επιλογές και κατάλληλους συνεργάτες ως απάντηση στον έντονο ανταγωνισμό και την αβεβαιότητα.
Παρόλο που οι καταγραφόμενες 20 τάσεις δεν είναι καινούριες, αντιπροσωπεύουν το σημείο καμπής όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι οργανισμοί σε όλο τον κόσμο θα πρέπει να εξελιχθούν και να προσαρμοστούν προκειμένου να λειτουργήσουν σε αυτή τη νέα εποχή. Οι εξελίξεις είναι συνεχείς και κανένας οργανισμός δεν έχει ανοσία στις επερχόμενες αλλαγές.
Στις 17 Ιανουαρίου παρουσιάστηκε η τελευταία έκθεση της ILO (Διεθνής Οργάνωση Εργασίας-ΔΟΕ), η οποία αφορά κυρίως τις παγκόσμιες τάσεις της απασχόλησης και της αγοράς εργασίας. Η έκθεση των 128 σελίδων αναπτύσσεται σε τρία διεξοδικά κεφάλαια, με το τελευταίο να εστιάζει ειδικά στις συνέπειες της πανδημικής κρίσης. Τα ευρήματα ταξινομούνται σε ευρείες γεωγραφικές περιοχές, συνεπώς τα παρεχόμενα στοιχεία για την ελληνική πραγματικότητα είθισται να είναι πενιχρά στις εκθέσεις της Οργάνωσης, που όμως καταγράφουν με μεγάλη επιτυχία τις παγκόσμιες τάσεις.
Μερικά από τα πιο σημαντικά σημεία της έκθεσης είναι τα εξής:
Η πανδημία COVID-19 κυριάρχησε στην παγκόσμια οικονομία για δεύτερη χρονιά το 2021, αποτρέποντας μία πλήρη και ισορροπημένη ανάκαμψη των αγορών εργασίας.
Οι προοπτικές της παγκόσμιας αγοράς εργασίας έχουν επιδεινωθεί μετά τις τελευταίες προβλέψεις της ΔΟΕ. Η επιστροφή στις προ της πανδημίας επιδόσεις της αγοράς εργασίας είναι πιθανό να παραμείνει άπιαστη για μεγάλο μέρος του κόσμου τα επόμενα χρόνια, πράγμα που θα επιβραδύνει την αύξηση της απασχόλησης και των ωρών εργασίας.
Τα μοτίβα ανάκαμψης ποικίλλουν σημαντικά μεταξύ περιοχών, χωρών και κλάδων. Συνολικά, οι βασικοί δείκτες της αγοράς εργασίας σε όλες τις γεωγραφικές περιοχές – Αφρική, Αμερική, Αραβικά κράτη, Ασία και Ειρηνικό, και Ευρώπη και Κεντρική Ασία – δεν έχουν ακόμη επιστρέψει στα προ πανδημίας επίπεδα.
Υποκείμενες διαρθρωτικές ελλείψεις και ανισότητες ενισχύουν και παρατείνουν τις αρνητικές επιπτώσεις της κρίσης. Αναπτυσσόμενες οικονομίες που βασίζονται στις εξαγωγές αγαθών έντασης εργασίας έχουν αγωνιστεί ιδιαίτερα να προσαρμοστούν στην ασταθή ζήτηση που προκύπτει από την πανδημία.
Οι απώλειες θέσεων εργασίας και μειώσεις στις ώρες απασχόλησης οδήγησαν σε μειωμένα εισοδήματα. Ειδικά στις αναπτυσσόμενες χώρες, ελλείψει ολοκληρωμένων κοινωνικών συστημάτων προστασίας που μπορούν να παρέχουν επαρκή οφέλη για τη σταθεροποίηση των εισοδημάτων επιδεινώθηκε το οικονομικό άγχος των ήδη οικονομικά ευάλωτων νοικοκυριών, με κλιμακωτές επιπτώσεις στην υγεία.
Η ασύμμετρη ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας έχει αρχίσει να προκαλεί μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, από την άποψη της επίμονης αβεβαιότητας και αστάθειας, που θα μπορούσαν να εκτροχιάσουν την ανάκαμψη. Η ανάκαμψη της αγοράς εργασίας είναι ταχύτερη στις χώρες με υψηλά εισοδήματα, μα είναι άνιση εντός των χωρών.
Η άνοδος των τιμών των εμπορευμάτων και των βασικών αγαθών, ενώ οι αγορές εργασίας παραμένουν ασταθείς, μειώνει σημαντικά τα διαθέσιμα εισοδήματα και επομένως προστίθεται στο κόστος της πανδημίας.
Το 2022, οι προβλέψεις της ΔΟΕ υποδηλώνουν ότι θα υπάρξει απώλεια ωρών εργασίας που ισοδυναμεί με 52 εκατ. θέσεις πλήρους απασχόλησης, λόγω των διαταραχών στην αγορά εργασίας που προκάλεσε η πανδημική κρίση.
Πολλοί από όσους εγκατέλειψαν το εργατικό δυναμικό δεν έχουν επιστρέψει, έτσι το επίπεδο της ανεργίας εξακολουθεί να υποτιμά τον αντίκτυπο της κρίσης επί της πλήρους απασχόλησης.
Οι δυσανάλογες επιπτώσεις της πανδημίας στην απασχόληση των γυναικών προβλέπεται να περιοριστούν σε παγκόσμιο επίπεδο τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, προβλέπεται ότι θα παραμείνει ένα σημαντικό χάσμα.
Η πανδημία έχει αρχίσει να προκαλεί οικονομικές αλλαγές που θα μπορούσαν να γίνουν διαρθρωτικές, με μόνιμες επιπτώσεις στις αγορές εργασίας. Η συρροή διαφόρων μακροοικονομικών τάσεων δημιουργεί αβεβαιότητα σχετικά με το αν η μείωση σε ώρες εργασίας, απασχόληση και εργατικό δυναμικό είναι προσωρινή ή εάν η πανδημία επιταχύνει περισσότερο τη διαρθρωτική μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας εξόδους ή το μετασχηματισμό εξοικονόμησης εργασίας.
Πριν από την έναρξη της πανδημίας, η προσωρινή απασχόληση ως ποσοστό της συνολικής απασχόλησης αυξανόταν με την πάροδο του χρόνου, αν και όχι ομοιόμορφα σε τομείς και χώρες. Συγκεκριμένα, τα ποσοστά προσωρινής απασχόλησης είναι υψηλότερα σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος (λίγο πάνω το ένα τρίτο της συνολικής απασχόλησης) σε σχέση με εκείνες υψηλού εισοδήματος (15 %). Όμως, η φύση της προσωρινής απασχόλησης ποικίλλει μεταξύ των αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών.
Οι προσωρινοί εργαζόμενοι υπέστησαν απώλειες θέσεων εργασίας στο υψηλότερο ποσοστό από τους μη προσωρινούς εργαζομένους στην αρχή της πανδημίας, αλλά έκτοτε οι περισσότερες οικονομίες έχουν σημειώσει άνοδο σε νέες προσωρινές θέσεις εργασίας.
Ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία, Ρουμανία και Μεγάλη Βρετανία) έχουν κάνει χρήση κινήτρων απασχόλησης που στοχεύουν ειδικά σε νέους που αναζητούν εργασία.
Σε όλη την περίοδο ανάκαμψης, οι μακροοικονομικές πολιτικές θα πρέπει να υπερβαίνουν έναν κλασικό αντικυκλικό ρόλο, επιδιώκοντας απλώς την επιστροφή στα προ της κρίσης αποτελέσματα, ώστε να αντιμετωπιστούν οι θεμελιώδεις ανισότητες μεταξύ χωρών και κλάδων.
Ο κοινωνικός διάλογος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διεθνή απάντηση απέναντι στην πανδημία, δεδομένου ότι πολλές πολιτικές και μέτρα για τον περιορισμό των απωλειών θέσεων εργασίας που προέκυψαν από τριμερείς συζητήσεις.
Η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε συγκριτικά στοιχεία σχετικά με τη Δευτεροβάθμια Επαγγελματική Εκπαίδευση (ΕΠΑΛ και ΕΠΑΣ), για τα σχολικά έτη 2018/2029 και 2019/2020. Ειδικά όσον αφορά την Κεντρική Μακεδονία, τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν τα εξής:
Οι σχολικές μονάδες παρέμειναν αμετάβλητες μεταξύ των σχολικών ετών 2019/2020 και 2018/2019.
Στην ΠΚΜ βρίσκεται το 15,5% των σχολικών μονάδων και το 18,8 % του διδακτικού προσωπικού
Το διδακτικό προσωπικό κατά το σχολικό έτος 2019/2020 σε σχέση με το 2018/2019 παρουσίασε αύξηση από 2.425 σε 2.550 άτομα (+5,2%).
Οι εγγεγραμμένοι μαθητές/σπουδαστές κατά το σχολικό έτος 2019/2020 σε σχέση με το 2018/2019 παρουσίασαν αύξηση από 21.539 σε 22.789 άτομα (+5,8%).
Οι αποφοιτήσαντες μαθητές/σπουδαστές κατά το σχολικό έτος 2019/2020 σε σχέση με το 2018/2019 παρουσίασαν αύξηση από 4.660 σε 6.090 (+30,7%).
Η ΠΚΜ κατά το εξεταζόμενο διάστημα 2019/2020 συγκέντρωσε το 20,8% των σπουδαστών και το 21,2% των αποφοίτων ΕΠΑΛ και ΕΠΑΣ της Χώρας.
Επίσης αποτυπώνεται σε εθνικό επίπεδο η αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για τα προγράμματα των ΕΠΑΛ-ΕΠΑΣ, μετά τη μεγάλη κάμψη που σημειώθηκε μεταξύ των σχολικών ετών 2013/14 και 2017/18.
Τέλος, η πανελλήνια αναλογία διδακτικού προσωπικού προς μαθητές/σπουδαστές για το σχολικό έτος 2019/2020 ήταν 1 εκπαιδευτικός έναντι 8,1 μαθητών, ενώ για 2018/19 η αντίστοιχη αναλογία ήταν 1 προς 7,9 , δηλαδή σημειώθηκε οριακή βελτίωση.
Μπορείτε να βρείτε ολόκληρο το σχετικό δελτίο τύπου εδώ
Ο αντίκτυπος της Πανδημίας στις επιχειρήσεις-Έκθεση 2021
Η τελευταία έκθεση του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ είναι ιδιαίτερα εκτενής, αναπτυσσόμενη σε 232 σελίδες, περιέχοντας 76 γραφήματα και 13 πίνακες με στοιχεία από πολλαπλές πηγές, και διαρθρώνεται σε τρία μέρη. Στο πρώτο μέρος, το οποίο αποτελείται από τέσσερα κεφάλαια, επιχειρείται μια ικανοποιητικά αναλυτική και συστηματική αποτύπωση του ευρύτερου οικονομικού περιβάλλοντος, μέσω της αποτύπωσης -με βάση πάντοτε τα διαθέσιμα στοιχεία- της πορείας κρίσιμων οικονομικών μεγεθών. Το δεύτερο μέρος της Έκθεσης αποτελείται από δύο κεφάλαια, όπου στο πρώτο περιγράφεται το μικροοικονομικό περιβάλλον, ενώ στο δεύτερο κεφάλαιο συστηματοποιούνται και συνοψίζονται τα ευρήματα των τακτικών Ερευνών Κλίματος του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, καθώς και έκτακτων ερευνών που διεξήγαγε κατά τη διάρκεια της Πανδημίας. Το τρίτο μέρος αποτελείται από πέντε άρθρα, στα οποία ολοκληρώνεται ο απολογισμός των ευρημάτων, σε τρία δε από αυτά περιέχονται και προτάσεις πολιτικής πάνω στην ενδυνάμωση του ρόλου των Μικρών-Μεσαίων Επιχειρήσεων (ΜΜΕ) και στην επανεκκίνηση της πραγματικής οικονομίας, οι οποίες παρουσιάζουν ειδικό ενδιαφέρον.
Κάποια πολύ σημαντικά ευρήματα σχετικά με την απασχόληση είναι τα εξής:
Ενώ κατά τα έτη 2018 και 2019 η πτώση της παραγωγικότητας είχε αποκλιμακωθεί, το 2020 σημειώθηκε νέα μείωση 4,13%, ανάλογη με τη μείωση του 2016, τη χρονιά των capital controls. Η παραγωγικότητα της εργασίας στην Ελλάδα το 2020 ήταν στο 69,7% του επιπέδου της ΕΕ, συνεχίζοντας την γενικότερη καθοδική τάση που ξεκίνησε το 2009, όταν ο δείκτης παραγωγικότητας ήταν 98,5 (ΕΕ=100). Αυτή τη στιγμή, η Ελλάδα παρουσιάζει τη δεύτερη χαμηλότερη παραγωγικότητα στην ΕΕ μετά τη Βουλγαρία, η οποία όμως σταθερά κερδίζει έδαφος.
Τα αποθέματα Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (ΑΞΕ) στην Ελλάδα το 2020 ανήλθαν στα 33,879 δισ. € έναντι 40,193 δισ. € το 2019. Ωστόσο, παρά την Πανδημία, βρίσκονται σε συνέχεια της ανοδικής τάσης που ξεκίνησε μετά το 2014, όταν τα αποθέματα ΑΞΕ είχαν κατέβει στα 22.119,3 δισ. €.
Παρατηρήθηκαν έντονα αποπληθωριστικά φαινόμενα, τα οποία ξεκίνησαν αμέσως μετά το πρώτο lockdown. Συγκεκριμένα, από τον Απρίλιο του 2020 ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο -1,4% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους και στη συνέχεια κλιμακώθηκε φτάνοντας στο -2,3% τον Δεκέμβριο. Ο μέσος πληθωρισμός το 2020 διαμορφώθηκε στο -1,2%. Αξίζει να σημειωθεί ότι τέτοια επίπεδα αρνητικού πληθωρισμού συναντήσαμε μόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου κορύφωσης της ύφεσης (2013-2015). Από το σύνολο των χωρών της ΕΕ, η Ελλάδα ήταν η χώρα που γνώρισε τον μεγαλύτερο αποπληθωρισμό. Μετά την άρση του lockdown του 2021 άρχισε να καταγράφεται από τον Μάιο του 2021 θετικός πληθωρισμός, ο οποίος τον Αύγουστο έφτασε στο 1,9%.
Κατά τη διάρκεια του αποπληθωρισμού του 2020, η μεγαλύτερη πτώση του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή καταγράφηκε στην ενέργεια. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, είχαμε και ανατιμήσεις στα προϊόντα διατροφής, για τα οποία ο πληθωρισμός κυμάνθηκε ανοδικά με κορύφωση τον Ιούλιο του 2020, όπου οι τιμές αυξήθηκαν κατά 3,15% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους. Οι πληθωριστικές τάσεις που παρατηρήθηκαν το 2ο τρίμηνο του 2021 οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στις αυξήσεις των τιμών ενέργειας κατά 9,8% τον Απρίλιο και κατά 13,2% τον Μάιο του 2021, οι οποίες συμπαρέσυραν και τις τιμές των βιομηχανικών προϊόντων. Οι αυξήσεις αυτές οφείλονται μεν στη διεθνή αύξηση των τιμών των καυσίμων, αλλά και στην αναθεώρηση των εθνικών στόχων για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Σε ένα σύνολο 1.419.855 επιχειρήσεων (ή 870.494 επιχειρήσεων, όσες είναι δηλαδή οι επιχειρήσεις εκτός εκείνων του πρωτογενούς τομέα, οι οποίες δεν εθίγησαν από τα μέτρα), 210.217 επιχειρήσεις (14,8% του συνόλου) τέθηκαν σε αναστολή λειτουργίας τον Μάρτιο του 2020 .
Από τα ευρήματα της έρευνας του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ συμπεραίνεται ότι το 55,6% των επιχειρήσεων που απασχολούν προσωπικό έκαναν χρήση του μέτρου της αναστολής των συμβάσεων εργασίας, το 13,3% αξιοποίησε το πρόγραμμα ΣΥΝ-ΕΡΓΑΣΙΑ, το 4,3% αξιοποίησε κάποιο από τα προγράμματα δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας του ΟΑΕΔ και το 3% έκανε χρήση του προγράμματος δημιουργίας 100.000 νέων θέσεων εργασίας.
Το 2021 η κινητικότητα προσλήψεων-απολύσεων αυξήθηκε σε σχέση με το 2020 αλλά ήταν χαμηλότερη σε σύγκριση με το 2019. Ωστόσο, το διάστημα Μαΐου-Σεπτεμβρίου 2021, όταν η οικονομία λειτούργησε υπό σχετικά κανονικές συνθήκες, η κινητικότητα επανήλθε στα προ πανδημίας επίπεδα. Σε σχέση με την ευελιξία, που μαζί με την έντονη κινητικότητα αποτελούν δυο από τα κύρια χαρακτηριστικά της ελληνικής αγοράς εργασίας, κατά τη διάρκεια της πανδημίας καταγράφηκε μείωση του ποσοστού των ευέλικτων μορφών εργασίας, κάτι που επεσήμανε και ο ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ, μέσα από την επεξεργασία στοιχείων του ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ.
Το 16,8% των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων του δείγματος της έρευνας που απασχολούν προσωπικό αξιοποίησαν την τηλεργασία κατά τη διάρκεια της Πανδημίας. Οι επιχειρήσεις στον ευρύτερο τομέα των υπηρεσιών παρουσίασαν το υψηλότερο ποσοστό, όπως ήταν αναμενόμενο. Συγκεκριμένα, το σύνολο ή μέρος των εργαζομένων του 20,7% των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων του τομέα των υπηρεσιών τηλεργάστηκε, έναντι του 14,9% των επιχειρήσεων της μεταποίησης και του 8% των εμπορικών επιχειρήσεων. Σε σχέση με το μέγεθος της επιχείρησης τα μεγαλύτερα ποσοστά παρουσίασαν οι επιχειρήσεις με 11 έως 49 εργαζόμενους (21,6%) και οι επιχειρήσεις με 6 έως 10 εργαζόμενους (19,2%) ενώ χαμηλότερο ποσοστό παρατηρήθηκε στις επιχειρήσεις με 1 έως 5 εργαζόμενους (13,1%). Από τα επιμέρους ευρήματα της έρευνας φαίνεται ότι οι νεότεροι σε ηλικία εργοδότες προσαρμόστηκαν γρηγορότερα στις νέες συνθήκες σε σχέση με τους μεγαλύτερους σε ηλικία. Επίσης, το 16,7% των μικρών και πολύ μικρών εργοδοτών του δείγματος απάντησε ότι η παραγωγικότητα των εργαζομένων τους που τηλεργάστηκε αυξήθηκε, το 50% ότι δεν μεταβλήθηκε, ενώ το 32,2% απάντησε ότι μειώθηκε.
Μόνο το 14,8% των επιχειρήσεων του δείγματος της έρευνας δήλωσαν ότι διαθέτουν κάποιο σύστημα ηλεκτρονικών πωλήσεων (e-shop) ή συμμετοχής σε κάποια σχετική πλατφόρμα, σε ερώτηση πάνω στις ηλεκτρονικές πωλήσεις.
Οι θετικές προσδοκίες από την επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού φαίνεται να σχετίζονται στενά με το ύψος του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων. Όσο δηλαδή χαμηλότερος βρίσκεται ο κύκλος εργασιών, τόσο υψηλότερο είναι το ποσοστό των επιχειρήσεων που θεωρεί ότι η επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού θα έχει αρνητικές συνέπειες. Ειδικότερα, οι επιχειρήσεις της έρευνας του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ με ετήσιο κύκλο εργασιών έως 50.000€ παρουσιάζουν σχεδόν διπλάσιο ποσοστό (33,1%) αρνητικών προσδοκιών σε σχέση με τις επιχειρήσεις που δηλώνουν κύκλο εργασιών πάνω από 500.000 € (17,1%). Επίσης, σχετικά με τις επιπτώσεις του ψηφιακού μετασχηματισμού στις θέσεις εργασίας φαίνεται ότι επικρατεί διάχυτη απαισιοδοξία, αφού περισσότεροι από 6 στους 10 επιχειρηματίες (63,9%) του δείγματος απάντησαν ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός θα μειώσει τις θέσεις εργασίας.
Ο συντελεστής ανισότητας, όπως μετριέται στη βάση των πεμπτημορίων εισοδήματος (ΕΛΣΤΑΤ, Eurostat), αυξήθηκε κατά την περίοδο της Πανδημίας. Ενώ το εισόδημα του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού, όπως δηλώθηκε το 2019 (αφορούσε εισόδημα που αποκτήθηκε το 2018), ήταν 5,1 φορές υψηλότερο από το εισόδημα του φτωχότερου 20%, το 2020 το αντίστοιχο εισόδημά ήταν 5,2 φορές μεγαλύτερο. Μετά το 2017 είχαμε μια συνεχή πτώση, η οποία όμως το 2020 ανακόπηκε και αντιστράφηκε. Αξίζει να σημειωθεί ότι η παρατηρούμενη αύξηση των ανισοτήτων συνέβη σε μία χρονιά αύξησης και του μέσου ισοδύναμου ατομικού διαθέσιμου εισοδήματος κατά 6,5% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, φθάνοντας τα 9.993 €. Επομένως, η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος (και του ΑΕΠ το ίδιο έτος κατά 1,9%) δεν απέτρεψε την όξυνση των ανισοτήτων.
Μπορείτε να βρείτε αυτή την ιδιαίτερα ενημερωτική έκθεση εδώ