Αναβάθμιση δεξιοτήτων και ποιότητα στην εργασία. Κριτικές παρατηρήσεις στο κείμενο «Στρατηγική Δεξιοτήτων» της ΔΥΠΑ
Η «Στρατηγική για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού και τη διασύνδεσή του με την αγορά εργασίας» (Ιούνιος 2022, μπορείτε να τη βρείτε εδώ) αποτελεί την πρώτη μείζονα δημόσια συνεισφορά της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ), μετά την ίδρυσή της με το Νόμο 4921/2022. Σύμφωνα με το ΙΝΕ ΓΣΕΕ, η επιχειρηματολογία της Στρατηγικής Δεξιοτήτων εδράζεται στην αντίληψη ύπαρξης «αναντιστοιχίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης δεξιοτήτων» στην αγορά εργασίας, ενώ βασικότερος στόχος που τίθεται είναι «η αποτελεσματική αντιστοίχιση της προσφοράς και της ζήτησης της αγοράς εργασίας, σε όρους απαιτούμενων δεξιοτήτων». Ως αίτιο της αναντιστοιχίας θεωρείται από τη Στρατηγική η περιορισμένη ή μη κατάλληλη προσφορά δεξιοτήτων από τους εργαζομένους, η οποία αδυνατεί να ανταποκριθεί με επάρκεια στην ζήτηση.
Το ΙΝΕ ΓΣΕΕ εκτιμά πώς πρόβλημα του κειμένου της Στρατηγικής Αναβάθμισης των Δεξιοτήτων είναι οι ελλιπείς αναφορές στο ζήτημα της ποιότητας της Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΕΚ), αλλά και οι ποιοτικές προδιαγραφές του συστήματος δεξιοτήτων στο σύνολό του. Αντίθετα, το ζήτημα της ποιότητας προσεγγίζεται από το ΙΝΕ ΓΣΕΕ συστηματικά τα τελευταία χρόνια μέσα από όλες του τις παρεμβάσεις. Η ποιότητα στη ΣΕΚ και γενικότερα στο πεδίο της αναβάθμισης των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού συνιστά οριζόντια πολιτική και δεν μπορεί να περιορίζεται από τα στεγανά επιμέρους δράσεων. Κρίνεται λοιπόν απαραίτητη η συνέργεια μεταξύ των διαφορετικών θεσμικών οργάνων και φορέων, όπως για παράδειγμα της Γενικής Γραμματείας Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Νεολαίας, του ΕΟΠΠΕΠ αλλά και όλων των άλλων εμπλεκομένων. Στόχος είναι η υλοποίηση οριζόντιων δράσεων, ώστε να διασφαλίζεται η ποιότητα του υποσυστήματος των εκπαιδευτών, η αποφυγή της σύγχυσης και της πολυνομίας, αλλά και η επίτευξη οικονομιών κλίμακας. Θεωρείται επίσης άμεσα απαραίτητος ένας μηχανισμός αντίστοιχος εκείνου του ΕΙΕΑΔ , αλλά με αντικείμενο το περιεχόμενο της προσφοράς εργασίας, δηλαδή της «ζήτησης δεξιοτήτων, με αποτύπωση τόσο των αναγκών της αγοράς εργασίας όσο και των διαθέσιμων δεξιοτήτων σε επίπεδο επαγγέλματος (σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερη συμβατότητα με την πολιτική των επαγγελματικών περιγραμμάτων). Η παραπάνω αποτύπωση θα μπορούσε να αποτελεί το αντικείμενο ετήσιας έκθεσης, με λειτουργία ως οδηγός σχεδιασμού εκπαιδευτικών παρεμβάσεων και πεδίο διαλόγου μεταξύ της μονάδας εμπειρογνωμόνων, κοινωνικών εταίρων και της επιστημονικής επιτροπής δεξιοτήτων.
Η Στρατηγική Δεξιοτήτων εκτιμάται πως αποδίδει ιδιαίτερα μεγάλη σημασία στην ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων των εργαζομένων και στη διάχυτη ευαισθητοποίηση αυτών σε θέματα βιώσιμης ανάπτυξης και κυκλικής οικονομίας. Οι συντάκτες της Στρατηγικής φέρονται να εντοπίζουν τις ασυμμετρίες μεταξύ των διαφορετικών παραγωγικών κλάδων σε ό,τι αφορά την ψηφιακή ολοκλήρωση, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι «όσο υψηλότερη είναι η ψηφιακή επάρκεια του εργατικού δυναμικού που συγκροτεί και την ψηφιακή ευφυΐα της επιχείρησης τόσο καλύτερη είναι και η πορεία της στο μέλλον». Σύμφωνα όμως με τα δεδομένα της Eurostat, στην Ελλάδα ένας στους δύο εργαζομένους (52%) διαθέτει, τουλάχιστον, της «βασικές ψηφιακές δεξιότητες». Η Ελλάδα, αν και διαχρονικά βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις μεταξύ των χωρών της ΕΕ-27, την τελευταία τετραετία καταγράφεται να σημειώνει συγκριτικά τη μεγαλύτερη πρόοδο, βελτιώνοντας το ποσοστό της κατά 8% σε σχέση με το 2019. Για την ίδια περίοδο, σύμφωνα με τις μετρήσεις του ευρωπαϊκού δείκτη Ψηφιακής Οικονομίας και Κοινωνίας (DESI), η Ελλάδα καταλαμβάνει μόλις την 25η θέση αξιολόγησης σε σύνολο 27 χωρών, ενώ μόνο το 12% των ελληνικών επιχειρήσεων εμφανίζονται να συμβάλλουν στην ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων των εργαζομένων. Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, το ΙΝΕ ΓΣΕΕ θα περίμενε να περιλαμβάνονται μέσα στο κείμενο της Στρατηγικής και εκείνες οι κατευθύνσεις που θα εστίαζαν στην επίδραση των κοινωνικών ανισοτήτων στο πεδίο της ανάπτυξης των τεχνολογικών δεξιοτήτων και όχι μόνο γενικές αναφορές στην αναγκαιότητα ανάπτυξης της «ψηφιακής ευφυΐας» των εργαζομένων. Επίσης, θα ανέμενε διεξοδική ανάλυση των βασικών χαρακτηριστικών της ζήτησης των ψηφιακών δεξιοτήτων μέσα από την αποτίμηση των κυρίαρχων σχετικών τάσεων που διαγράφονται στις αγορές εργασίας, με όρους προσφερόμενων θέσεων απασχόλησης, αλλά και σε συσχέτιση με το σχετικά χαμηλό επίπεδο τεχνολογικής συγκρότησης και ψηφιακής ολοκλήρωσης των ίδιων των επιχειρήσεων.
Εν κατακλείδι, το κείμενο εστιάζει την κριτική του στα παρακάτω πεδία:
Υπέρβαση της περιοριστικής θεώρησης της αντιστοίχισης μεταξύ προσφοράς και ζήτησης δεξιοτήτων.
Διεύρυνση της πρόσληψης της έννοιας των δεξιοτήτων στο πραγματικό εννοιολογικό τους εύρος και ανάδειξη του ρόλου τους στην αποτύπωση αλλά και στην αναβάθμιση των ποιοτικών χαρακτηριστικών της απασχόλησης
Επιχειρησιακός προσδιορισμός της διασύνδεσης των προβλεπόμενων δράσεων επαγγελματικής κατάρτισης με τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του Εθνικού Συστήματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης.
Αναγνώριση της βαρύτητας των κοινωνικών ανισοτήτων στην εφαρμογή πολιτικών τεχνολογικής μετάβασης στην απασχόληση (αναβάθμιση ψηφιακών και ανάπτυξη πράσινων δεξιοτήτων).
Αναβάθμιση της συμβολής των διαδικασιών κοινωνικού διαλόγου στην ίδια τη διαμόρφωση της Στρατηγικής Δεξιοτήτων.
Μπορείτε να βρείτε ολόκληρο το κείμενο των κριτικών παρατηρήσεων εδώ
Η εν λόγω 11η ετήσια έρευνα διεξάγεται από το Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων (ΙΜΕ) της ΓΣΕΒΕΕ από τον Δεκέμβριο του 2011. Οι τηλεφωνικές συνεντεύξεις της έρευνας πραγματοποιήθηκαν σε δείγμα 814 αντιπροσωπευτικά επιλεγμένων νοικοκυριών από όλη την Ελλάδα μεταξύ 9 και 29 Δεκεμβρίου 2022. Στόχος της τελευταίας έρευνας ήταν η καταγραφή των επιπτώσεων του πληθωρισμού στο εισόδημα, στις δαπάνες και στην καταναλωτική συμπεριφορά των νοικοκυριών, καθώς και η αποτύπωση της στάσης τους απέναντι στην ποιότητα διαβίωσης και τις οικονομικές υποχρεώσεις. Τα ευρήματα και αυτής της έρευνας είναι στατιστικά συγκρίσιμα με τα αντίστοιχα των προηγούμενων ερευνών.
Η έρευνα του διεξήχθη υπό τη επιρροή της πολύμηνης κρίσης ακρίβειας. Οι ανατιμήσεις -κυρίως στην ενέργεια- που ξεκίνησαν από τα μέσα του 2021 και αυξήθηκαν το 2022 διαχύθηκαν σε όλο σχεδόν το εύρος της οικονομίας, προκαλώντας ιδιαίτερα υψηλό πληθωρισμό για τα σύγχρονα δεδομένα. Όπως προκύπτει από την έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, η οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών επιδεινώθηκε σημαντικά το 2022, ενώ οι προσδοκίες για το μέλλον σημείωσαν αρνητικό πρόσημο, κάτι που είχε να παρατηρηθεί από την έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ το 2018. Τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας εισοδήματος των ελληνικών νοικοκυριών προοιωνίζονται τις καταναλωτικές και επενδυτικές τάσεις του κοινού και την αντίστοιχη επίδραση τους στην απασχόληση, και για το 2022 είναι τα εξής:
Το 28% των νοικοκυριών δήλωσε πως το εισόδημά του μειώθηκε (27,4% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021). Για αυτά τα νοικοκυριά ο μέσος όρος μείωσης ανήλθε στο 24,1%. Το 11,7% των νοικοκυριών δήλωσε πως το εισόδημά του αυξήθηκε (9,8% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021). Για αυτά τα νοικοκυριά ο μέσος όρος αύξησης ανήλθε στο 19,5%. Το 60,1% των νοικοκυριών δήλωσε πως το εισόδημά του παρέμεινε σταθερό (62,5% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021).
Η εισοδηματική ανισότητα μεταξύ των χαμηλών και μεσαίων εισοδηματικά νοικοκυριών έναντι των υψηλότερων εισοδηματικά νοικοκυριών διευρύνθηκε περαιτέρω. Συγκεκριμένα, το 31,2% των νοικοκυριών με εισόδημα έως 30.000 € δήλωσε πως το εισόδημά του μειώθηκε το 2022, έναντι 11% που δήλωσε ότι αυξήθηκε και 58,9% που δήλωσε ότι παρέμεινε σταθερό.
Ο μισθός και η σύνταξη αποτελούν την κύρια πηγή εισοδήματος για τη συντριπτική πλειονότητα των ελληνικών νοικοκυριών. Το 44,2% δήλωσε ως κύρια πηγή εισοδήματος τον μισθό, το 44,1% των νοικοκυριών δήλωσε ως κύρια πηγή εισοδήματος τη σύνταξη και το 6% δήλωσε ως κύρια πηγή τα έσοδα από επιχειρηματική δραστηριότητα.
Το 35,2% των νοικοκυριών δεν έχει άλλη πηγή εισοδήματος. Το 23,8% έχει ως άλλη πηγή εισοδήματος τον μισθό, το 21,9% τη σύνταξη, το 12,6% τα ενοίκια, το 4,2% τα έσοδα από επιχειρηματική δραστηριότητα και το 1,9% το επίδομα ανεργίας.
Πάνω από 1 στα 2 νοικοκυριά (52,4%) δήλωσαν ότι το μηνιαίο εισόδημα δεν επαρκεί για όλον το μήνα. Για τα νοικοκυριά αυτά το μηνιαίο εισόδημα επαρκεί μεσοσταθμικά για 18 ημέρες.
Από τα επιμέρους στοιχεία της έρευνας προκύπτει ότι το μηνιαίο εισόδημα δεν επαρκεί για όλον το μήνα για: □ το 58,8% των νοικοκυριών με τουλάχιστον ένα άνεργο μέλος, □ το 68% των νοικοκυριών με εισόδημα έως 10.000 € και □ το 58,7% των νοικοκυριών με εισόδημα από 10.001 έως 18.000 €.
Σε σχέση με την κύρια πηγή εισοδήματος, σε δυσμενέστερη θέση βρίσκονται τα νοικοκυριά με κύρια πηγή εισοδήματος τον μισθό, καθώς για το 55,6% αυτών το μηνιαίο εισόδημα δεν επαρκεί για όλον το μήνα και ακολουθούν το 49,1% των νοικοκυριών με κύρια πηγή εισοδήματος τη σύνταξη.
Σταθερά συντριπτικό και μάλιστα αυξημένο παραμένει το ποσοστό των νοικοκυριών που αδυνατούν να αποταμιεύσουν. Συγκεκριμένα, 85,3% δήλωσαν ότι δεν καταφέρνουν να αποταμιεύσουν.
Σχεδόν 6 στα 10 νοικοκυριά (57,3%) δήλωσαν πως χρειάζεται να κάνουν περικοπές για να καλύψουν τα αναγκαία, ποσοστό σημαντικά αυξημένο σε σχέση τόσο με την έρευνα του 2021(42,3%) όσο και με τις έρευνες του 2020 (47,9%) και του 2019 (48,7%).
Το 24,7% των νοικοκυριών δήλωσε ότι τα καταφέρνει χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες, ποσοστό που είναι σημαντικά μειωμένο σε σχέση με τις προηγούμενες έρευνες του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για τα έτη 2021, 2020 και 2019. Τέλος, μόλις το 6% των νοικοκυριών δήλωσε ότι ζει άνετα.
Απέναντι στο ενδεχόμενο ενός έκτακτου αλλά απολύτως αναγκαίου εξόδου της τάξης των 500€, το 18,7% δήλωσε ότι δε θα μπορούσε να το αντιμετωπίσει, ενώ το 40,5% θα κάλυπτε αυτήν τη δαπάνη με μεγάλη δυσκολία.
Το 20,9% δήλωσε πως το ίδιο ή κάποιο άλλο μέλος του νοικοκυριού του έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο έναντι του 16,8% που ήταν στην έρευνα του 2021. Το προαναφερόμενο ποσοστό (20,9%) επιμερίζεται σε 9,9% του οποίου οι ληξιπρόθεσμες οφειλές δεν έχουν ρυθμιστεί (8,4% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021), και σε 11% του οποίου οι οφειλές είναι ρυθμισμένες (8,4% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021).
Από τα νοικοκυριά που διαμένουν σε ιδιόκτητο σπίτι, το 21,3% έχει ενεργό στεγαστικό δάνειο (21% το αντίστοιχο ποσοστό το 2021). Από τα νοικοκυριά αυτά το 18,7% (16,5% το αντίστοιχο ποσοστό στην έρευνα του 2021) καταβάλλει τις δόσεις του δανείου συχνά με κάποια καθυστέρηση, ενώ το 8,5% (6% το αντίστοιχο ποσοστό στην έρευνα του 2021) έχει καθυστερημένες οφειλές για περισσότερο από 3 μήνες.
Το 3,8% των νοικοκυριών δήλωσε πως το 2022 υπέστη δέσμευση ή κατάσχεση λογαριασμών και περιουσιακών στοιχείων λόγω οφειλών, ποσοστό πολλαπλάσιο σε σχέση με το 2021 που ήταν 0,8%.
Περίπου 4 στα 10 νοικοκυριά (39,5%) περιόρισαν τις δαπάνες τους για εξόδους (εστιατόρια, καφέ, σινεμά κλπ). Το 37,9% περιόρισε τις δαπάνες για ένδυση-υπόδηση, ενώ το 35,6% των νοικοκυριών ξόδεψε λιγότερα για ταξίδια.
Καταγράφεται εκτίναξη του ποσοστού των νοικοκυριών που αύξησαν τις δαπάνες τους για την κάλυψη βασικών αναγκών. Ειδικότερα, το 73,7% των νοικοκυριών αύξησε τις δαπάνες του για λογαριασμούς σπιτιού, το 64,8%, για είδη διατροφής το 60,7% για θέρμανση και το 51% για μετακινήσεις.
Πάνω από 1 στα 3 (36,3%) νοικοκυριά καθυστέρησαν να αναζητήσουν την κατάλληλη θεραπεία για κάποιο ιατρικό πρόβλημα, 1 στα 4 (25,6%) καθυστερεί να πληρώσει το ηλεκτρικό ρεύμα και το 18,8% καθυστερεί την πληρωμή λογαριασμών θέρμανσης.
Πάνω από 1 στα 2 νοικοκυριά (51,9%) εκτιμούν ότι το 2023 θα χειροτερέψει η οικονομική τους κατάσταση, έναντι μόλις του 15,4% που εκτιμά ότι θα βελτιωθεί και του 29,3% που εκτιμά ότι θα παραμείνει η ίδια.
Οι αυξήσεις των τιμών τόσο της ηλεκτρικής ενέργειας, όσο και των ειδών διατροφής αποτελούν για σχεδόν 6 στα 10 νοικοκυριά τις κατηγορίες που έχουν τη μεγαλύτερη αρνητική επίδραση στο εισόδημά τους, και ακολουθούν οι αυξήσεις στη βενζίνη (28,5%) και στο πετρέλαιο θέρμανσης (23,2%).
Το 47,3% των νοικοκυριών αξιολόγησε τα κυβερνητικά μέτρα περιορισμού της ακρίβειας ως ανεπαρκή, το 23,4% ως μάλλον ανεπαρκή, ενώ μόλις το 17,9% και το 7,9% αξιολόγησαν τα μέτρα ως μάλλον επαρκή και επαρκή, αντίστοιχα.
Η Πρακτική Άσκηση στην ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση:Στάσεις και αντιλήψεις φοιτητικού πληθυσμού και η σύνδεση της Πρακτικής Άσκησης με την αγορά εργασίας
Τον Ιούνιο του 2022 υλοποιήθηκε Διαδικτυακό Θεματικό Εργαστήριο με τίτλο «Η Πρακτική Άσκηση στην ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση: Στάσεις και αντιλήψεις φοιτητικού πληθυσμού και η σύνδεση της Πρακτικής Άσκησης με την αγορά εργασίας», με αντικείμενο την παρουσίαση σχετικής έρευνας, η οποία -όπως και οι προβληματισμοί και τα συμπεράσματα του διαδικτυακού θεματικού εργαστηρίου- αποτυπώθηκαν σε Ηλεκτρονικό Ενημερωτικό Δελτίο που δημοσιεύτηκε από το ΙΝΕ ΓΣΕΕ. Τον πληθυσμό της έρευνας αποτέλεσαν φοιτητές, φοιτήτριες, απόφοιτοι και απόφοιτες ελληνικών ΑΕΙ που έχουν ολοκληρώσει την Πρακτική τους Άσκηση. Το στατιστικό δείγμα προέκυψε από διακίνηση περίπου 10.000 ηλεκτρονικών ερωτηματολογίων σε 5 ΑΕΙ και σε 62 τμήματα. Συγκεντρώθηκαν 1.365 απαντήσεις (ποσοστό περίπου 13,65%). Για τη συλλογή των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε ένα γραπτό ερωτηματολόγιο στο προαναφερθέν δείγμα φοιτητών και φοιτητριών, το οποίο περιελάμβανε ερωτήσεις κλειστού τύπου.
Μέσα από τη έρευνα αναζητήθηκε ο ρόλος της Πρακτικής Άσκησης (Π.Α.) στην ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση και η σύνδεσή της με την αγορά εργασίας, σύμφωνα με τις απόψεις φοιτητριών και φοιτητών. Πέραν της θεωρητικής προσέγγισης του ζητήματος, εξετάστηκαν ζητήματα όπως οι λόγοι συμμετοχής στην Π.Α., οι προσδοκίες από την Π.Α. και οι λόγοι που συνέδραμαν στην πιθανή μη ικανοποίησή τους, οι λόγοι πιθανής διακοπής της Π.Α., στάσεις απέναντι στην ΠΑ στα ΑΕΙ και ως προς τη σύνδεσή της με την αγορά εργασίας, και οι δεξιότητες που αναζητά ο φοιτητικός πληθυσμός μέσα από την Πρακτική Άσκηση. Τέλος, υπάρχει αναφορά και σε ζητήματα ανασχεδιασμού και βελτίωσης της Π.Α. Η Π.Α., παρά το γεγονός ότι είχε συστηματική και έντονη παρουσία για πολλά χρόνια σε κάποια προγράμματα σπουδών της ελληνικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (πχ στην εκπαίδευση των εκπαιδευτικών), μόλις τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται ως συστηματική δραστηριότητα και ως αναπόσπαστο τμήμα των Προγραμμάτων Σπουδών στα ελληνικά ΑΕΙ.
Σύμφωνα με τις φοιτήτριες και τους φοιτητές του δείγματος, η Πρακτική Άσκηση στην ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση αποτελεί σημαντικό συστατικό στοιχείο των σπουδών. Το δείγμα της έρευνας θεωρεί απαραίτητη την πρακτική άσκηση πέραν των λίγων σχετικά δυσκολιών και αρνητικών στοιχείων που αντιμετώπισε. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο μέσοι όροι των βαθμών συμφωνίας στις κλίμακες των γενικών αρχών της Π.Α. και στην κλίμακα που αναφέρεται στη σύνδεση της Π.Α. με την αγορά εργασίας είναι πολύ υψηλοί, ενώ ο μ.ο. στην κλίμακα που αναφέρεται στα προβλήματα της Π.Α. είναι πολύ χαμηλός. Τα δεδομένα αυτά φέρονται να τεκμηριώνουν μια ευρεία αποδοχή της Π.Α. εκ μέρους του φοιτητικού πληθυσμού και μάλιστα σχεδόν κατά έναν αδιαφοροποίητο τρόπο. Με άλλα λόγια εμφανίζεται μια αδιαίρετη αποδοχή της Πρακτικής Άσκησης η οποία δε φαίνεται να επηρεάζεται σχεδόν καθόλου από τα κοινωνικά, εκπαιδευτικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά του δείγματος, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων. Ένα ακόμα πολύ ενδιαφέρον στοιχείο που αναδείχθηκε από την έρευνα ήταν το ζήτημα των εργασιακών-επαγγελματικών δεξιοτήτων που ο φοιτητικός πληθυσμός θεωρεί σημαντικές να αποκτήσει μέσω της Π.Α. Το δείγμα έδειξε πολύ υψηλό βαθμό συμφωνίας σε 16 επαγγελματικές δεξιότητες, οι οποίες σύμφωνα με θεωρούνται περιζήτητα προσόντα για τους εργαζομένους.
Τακτική έκθεση κατάστασης μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα, στις Περιφέρειες και στις Περιφερειακές ενότητες της ΠΚΜ, Ιανουάριος-Σεπτέμβριος 2022
Στην έκθεση παρουσιάζονται, αφενός το ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα, στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και στις Π.Ε. της για το εννεάμηνο του 2022 και συγκρίνεται με το αντίστοιχο παρελθόντων ετών, αφετέρου ο δυναμισμός των επαγγελμάτων, ξεχωριστά για κάθε μήνα του γ’ τριμήνου, σύμφωνα με στοιχεία που αντλήθηκαν από το Πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ», του Υπουργείου Εργασίας & Κοινωνικών Υποθέσεων.
Συνοπτικά, κατά το εννεάμηνο του 2022, δημιουργηθήκαν στη Χώρα συνολικά 263.463 ν.θ.ε., έναντι ισοζυγίου 284.857 θέσεων εργασίας κατά το εννεάμηνο του 2021, και 287.537 ν.θ.ε. του “κανονικού” 2019. Το ποσοστό των συνολικών προσλήψεων μισθωτών του ιδιωτικού τομέα με πλήρη απασχόληση για το εννεάμηνο του 2022 ανέρχεται πλέον στο 52,3%, έναντι 55% του 2021 και 46,5% του “κανονικού” 2019. Από το σύνολο των 263.463 ν.θ.ε. που δημιουργηθήκαν κατά το εννεάμηνο του 2022, οι 130.007 κατελήφθησαν από γυναίκες, έναντι 133.456 που κατελήφθησαν από άνδρες. Όλες οι Περιφέρειες της Χώρας καταγράφουν θετικό ισοζύγιο το εννεάμηνο του τρέχοντος έτους, όπως άλλωστε και κατά το αντίστοιχο του 2021, με την ΠΚΜ να καταγράφει την 4η καλύτερη φετινή επίδοση μεταξύ των 13 Περιφερειών (23.508 ν.θ.ε.), πίσω από τις “τουριστικές” Νοτίου Αιγαίου, Κρήτης και Ιονίων Νήσων και πολύ πάνω από την Αττική. Ως προς τις Περιφερειακές Ενότητες της ΠΚΜ, όλες εμφανίζουν θετικό ισοζύγιο στις ροές απασχόλησης κατά το τρέχον έτος, με κορυφαία την Π.Ε. Χαλκιδικής (14.009 ν.θ.ε.), που προφανώς επηρεάζεται θετικά και από την παράταση της τουριστικής περιόδου μετά το Σεπτέμβριο.
Όπως ανακοίνωσε πρόσφατα η ΕΛΣΤΑΤ, η ανεργία το Σεπτέμβριο στη χώρα μας υποχώρησε στο 11,8%, έναντι 13,3% του προηγούμενου Σεπτεμβρίου και 17,4% του Σεπτεμβρίου του 2019. Συνολικά, οι απασχολούμενοι ανήλθαν σε 4.150 χιλ. άτομα (83.545 περισσότερα από τον Σεπτέμβριο του 2021). Οι άνεργοι ανήλθαν σε 556 χιλ. άτομα (65 χιλ. λιγότεροι σε σχέση με το Σεπτέμβριο του 2021), που είναι η καλύτερη επίδοση της τελευταίας δωδεκαετίας, καλύτερη από τα μεγέθη του 2010 και θυμίζοντας εποχές πριν την οικονομική κρίση χρέους και τα περιοριστικά μέτρα των μνημονίων που τη συνόδευσαν. Είναι προφανές ότι η συνεχιζόμενη δημιουργία μεγάλου αριθμού νέων θέσεων εργασίας και η επακόλουθη μείωση του δείκτη ανεργίας, που τους επόμενους μήνες αναμένεται να κυμανθεί σε μονοψήφιο ποσοστό, θα επιφέρει νέα δεδομένα στην αγορά εργασίας, ευνοώντας -μεταξύ των άλλων- και την αύξηση της κινητικότητας των εργαζομένων, προς αναζήτηση καλύτερων όρων απασχόλησης.
Μέσα στο πλαίσιο της αποστολής του, ο ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ εξετάζει διεξοδικά διάφορες πτυχές της απασχόλησης, αξιοποιώντας τις πλέον έγκυρες δευτερογενείς πηγές, εθνικές και διεθνείς. Η πρώτη έρευνα δευτερογενών πηγών (Π.31) εστίασε στο πολυσύνθετο ζήτημα των δεξιοτήτων, η δεύτερη (Π.32) εξέτασε το ευρύ πεδίο της γυναικείας απασχόλησης και των έμφυλων ανισοτήτων και διακρίσεων, η δε φετινή τρίτη (Π.33) αποτελεί επισκόπηση των ζητημάτων απασχόλησης των νέων διεθνώς, στη Χώρα και στην ΠΚΜ και θα την βρείτε αναρτημένη στο μενού Δραστηριότητες – υπομενού Έρευνες.
Επίσης, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του, ο Μηχανισμός εκπόνησε στο τελευταίο έτος την τρίτη ετήσια «Έκθεση Ανάλυσης των Τάσεων της Αγοράς Εργασίας στην ΠΚΜ» (Π.37), η οποία κατέγραψε τις τελευταίες σημαντικές τάσεις, διαφορές και αναντιστοιχίες, ως προς το οικονομικό προφίλ, την παραγωγική διάρθρωση και την απασχόληση, αναδεικνύοντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του δημογραφικού και παραγωγικού προφίλ της ΠΚΜ σε σχέση με τις υπόλοιπες Περιφέρειες, μέσα από την αξιοποίηση κυρίως πρωτογενών στοιχείων από έγκυρους εθνικούς οργανισμούς (ΕΛΣΤΑΤ, ΟΑΕΔ, ΕΡΓΑΝΗ, ΕΙΕΑΔ κα), όπως επίσης τις ενδοπεριφερειακές ανισότητες και συγκλίσεις. Και η εν λόγω έκθεση βρίσκεται ολόκληρη στην ιστοσελίδα του ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ, στο μενού Δραστηριότητες – υπομενού Εκθέσεις.
Τέλος, μέσα στο 2022 ο Μηχανισμός σχεδίασε και διεξήγαγε την «3η Ετήσια Έρευνα Πεδίου του ΕΙΕΑΔ» (Π.3), με βασικούς στόχους της την άμεση αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης -βάσει αντιπροσωπευτικού δείγματος τοπικών επιχειρήσεων- και των μελλοντικών προοπτικών ζήτησης σε επαγγέλματα και κλάδους στον ιδιωτικό τομέα της ΠΚΜ, τη διερεύνηση των ζητούμενων επαγγελματικών δεξιοτήτων και δεξιοτήτων που λείπουν ή χρειάζονται βελτίωση και τη διερεύνηση των επιπτώσεων των αλλαγών στα εργασιακά καθήκοντα. Θα βρείτε και αυτήν αναρτημένη στο μενού Δραστηριότητες – υπομενού Έρευνες.
Μία πολύ συνοπτική και απλουστευμένη παρουσίαση των ευρημάτων όλων των παραπάνω εκθέσεων και ερευνών αναπτύσσεται στην «3η Συνοπτική Ετήσια Έκθεση για τους Πολίτες», το πλήρες κείμενο της οποίας μπορείτε να βρείτε εδώ.
Π37: 3η Ετήσια Έκθεση ανάλυσης των τάσεων της αγοράς εργασίας στην ΠΚΜ
Παρά την πληθώρα πρωτογενών στοιχείων για την οικονομική δραστηριότητα και την απασχόληση στη Χώρα από έγκυρους οργανισμούς (ΕΛΣΤΑΤ, ΟΑΕΔ, ΕΡΓΑΝΗ, ΕΙΕΑΔ κ.ά.), η αποτύπωση παρόμοιων μεγεθών σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο απαιτεί επίπονη και συστηματική προσπάθεια, καθώς περιλαμβάνει τη συλλογή και επεξεργασία στοιχείων, με διαφορετικές χρονικές αναφορές, ποικίλη περιοδικότητα και από διαφορετικές πηγές. Την πρόκληση αυτή ανέλαβε να αντιμετωπίσει ο ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ μέσα από το παρόν παραδοτέο, για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, με στόχο να συγκεντρώσει στοιχεία για την οικονομική δραστηριότητα, την παραγωγική διάρθρωση, τα χαρακτηριστικά της απασχόλησης και της ανεργίας, τους δυναμικούς κλάδους και τα επαγγέλματα, για την ΠΚΜ και τις Περιφερειακές Ενότητες της. Τα στοιχεία αυτά συγκρίνονται με αντίστοιχα προηγούμενων ετών ή και δεκαετιών με στόχο να εντοπιστούν τάσεις, ομοιότητες, διαφορές και αναντιστοιχίες, τόσο διαπεριφερειακές (μεταξύ της ΠΚΜ και των υπόλοιπων Περιφερειών της Χώρας), όσο και ενδοπεριφερειακές (μεταξύ των Π.Ε. της ΠΚΜ).
Το παραδοτέο αυτό (Π.37), που αποτελεί το τρίτο από τα τέσσερα ομώνυμα που θα εκπονούνται σε ετήσια βάση έως το 2023 στο πλαίσιο του έργου, αφενός θα συνεισφέρει στην παρακολούθηση τάσεων και μεταβολών κατά την περίοδο 2019-2023, αφετέρου φιλοδοξεί να αποτελέσει σημαντικό βοήθημα για τις Υπηρεσίες και τη Διοίκηση της Περιφέρειας, που θα διευκολύνει τον στρατηγικό σχεδιασμό και την ορθολογική λήψη αποφάσεων σε θέματα ανάπτυξης και απασχόλησης.
Η παρούσα Έκθεση αποτελείται από τέσσερα Κεφάλαια. Στο Κεφάλαιο Α παρουσιάζονται -και συγκρίνονται ιστορικά- επιλεγμένα δημογραφικά στοιχεία, η Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία (ΑΠΑ) και το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) για την Ελλάδα, την ΠΚΜ και τις Π.Ε. της (Ενότητες 1-3).
Το Κεφάλαιο Β περιλαμβάνει στοιχεία και συγκρίσεις για την παραγωγική διάρθρωση και δραστηριότητα της Χώρας και της ΠΚΜ, σύμφωνα με το ‘Στατιστικό Μητρώο Επιχειρήσεων’ της ΕΛΣΤΑΤ για το 2019. Συγκεκριμένα παρουσιάζονται στοιχεία για τις νομικές μονάδες, τον κύκλο εργασιών και τους απασχολούμενους ανά μονοψήφιο κλάδο οικονομικής δραστηριότητας για τη Χώρα και ανά Π.Ε. της ΠΚΜ (Ενότητα 4), καθώς και για την παραγωγική δραστηριότητα και τους απασχολούμενους των επιχειρήσεων του ιδιωτικού τομέα (Ενότητα 5).
Το Κεφάλαιο Γ περιλαμβάνει στοιχεία για την Αγορά Εργασίας, με εστίαση στην ΠΚΜ και τις Π.Ε. της. Συγκεκριμένα, παρουσιάζονται στοιχεία για το εργατικό δυναμικό, τους απασχολούμενους και τους ανέργους (ΕΛΣΤΑΤ), καθώς και η ιστορική εξέλιξη τους ανά κλάδο, εκπαιδευτικό επίπεδο και φύλο (Ενότητα 6). Επίσης παρουσιάζεται η εγγεγραμμένη ανεργία (ΟΑΕΔ) ανά φύλο, εκπαιδευτικό επίπεδο και ανά επάγγελμα στη Χώρα και στην ΠΚΜ, καθώς και ο δείκτης επιβάρυνσης της ανεργίας στον πληθυσμό (Ενότητα 7), ενώ αποτυπώνονται και συγκρίνονται ιστορικά οι κενές θέσεις στη Χώρα (Ενότητα 8). Σημαντικό μέρος του κεφαλαίου αυτού αφιερώνεται στη διερεύνηση των τάσεων μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα (ΕΡΓΑΝΗ, ΕΙΕΑΔ), όπου εξετάζονται ιστορικά οι νέες θέσεις εργασίας και ο δυναμισμός κλάδων και επαγγελμάτων, με εστίαση στην κάθε μια από τις επτά Π.Ε. της ΠΚΜ, τόσο για το 2021 (Ενότητα 9), όσο και για το α ́ εξάμηνο του 2022 (Ενότητα 10). Το Κεφάλαιο ολοκληρώνεται με την παρουσίαση των σημαντικότερων ευρημάτων της “3ης Ετήσιας Έρευνας Πεδίου”, που αποσκοπούσε στη διερεύνηση κρίσιμων στοιχείων της αγοράς εργασίας και την καταγραφή τάσεων, αναντιστοιχιών και προκλήσεων στην ΠΚΜ (Ενότητα 11).
Τέλος στο Κεφάλαιο Δ συνοψίζονται τα σημαντικότερα συμπεράσματα και οι τάσεις που διαφαίνονται στην παραγωγική δραστηριότητα και την απασχόληση της ΠΚΜ και των Π.Ε. της, σύμφωνα με την παρούσα Έκθεση.
Νέοι εργαζόμενοι στην ΠΚΜ: Η απασχόληση τους μετά τις πρόσφατες κρίσεις και πριν το νέο εθνικό παραγωγικό πρότυπο
Η τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα έφερε τη χειρότερη κρίση θέσεων εργασίας μετά τη Μεγάλη Ύφεση του 1929. Σύμφωνα με την ILO, σχεδόν το μισό του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού κινδυνεύει να απολέσει τους βιοποριστικούς πόρους του, με το πιο έντονα επηρεασμένο τμήμα να είναι οι εργαζόμενοι φτωχοί, νέοι, γυναίκες και μειονότητες. Ενώ ο αριθμός των κρουσμάτων COVID-19 σταδιακά μειώνεται και τα μέτρα περιορισμού αναστέλλονται, η πανδημία αφήνει πίσω της μία εκκολαπτόμενη αγορά εργασίας που ορίζεται από τρία χαρακτηριστικά: την αναντιστοιχία μεταξύ δεξιοτήτων και εργασίας, την αναζωπύρωση της εργατικής ισχύος, και την ανάγκη αποκατάστασης των κοινωνικών δικτύων ασφαλείας, ιδιαίτερα στις οικονομίες παροχής φροντίδας και περιστασιακής απασχόλησης. Η παγκόσμια αγορά εργασίας σε μεγάλο βαθμό διαμορφώνεται πλέον από ένα εργατικό δυναμικό που δεν είναι ιδιαίτερα πρόθυμο να επιστρέψει σε παλιά πρότυπα. Οι εργοδότες επομένως καλούνται να επανεξετάσουν το πρότυπο εργασίας που προσφέρουν, δίνοντας περισσότερη προτεραιότητα σε παράγοντες όπως ο κοινωνικός αντίκτυπος, ο πολιτισμός, η ασφάλεια εργασίας και η ευελιξία. Μπροστά σε μια τέτοια αυξανόμενη αστάθεια, η τυχόν διαιώνιση ενός εργατικού δυναμικού με αποκλεισμούς θα συνεχίσει να εμποδίζει την οικονομική ανάπτυξη.
Την ίδια στιγμή, πολλοί οικονομικοί τομείς, συμπεριλαμβανομένης της υγειονομικής περίθαλψης, των κατασκευών, της πληροφορικής και της επικοινωνίας, αντιμετωπίζουν ελλείψεις εργατικού δυναμικού καθώς ο πλανήτης αναδύεται από την πανδημία COVID-19 (Living and working in Europe, Eurofound, 2021). Αυτή η ανεκπλήρωτη ζήτηση για εργασία αναστέλλει την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την παροχή υπηρεσιών υψηλότερου επιπέδου. Ωστόσο, η ζήτηση για εργασία είναι πιθανό να ενταθεί και λόγω αλλαγών στις καταναλωτικές και οικονομικές απαιτήσεις, παράλληλα με τη συρρίκνωση του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας για δημογραφικά αίτια. Ειδικά οι τομείς των κατασκευών, της ενέργειας, της μεταποίησης και των μεταφορών είναι πιθανό να απαιτήσουν επιπλέον εργατικό δυναμικό και νέες δεξιότητες τη στιγμή που η ΕΕ κινείται προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και καθαρότερες -και κυκλικές- βιομηχανία και υπηρεσίες. Θα απαιτηθεί επίσης επανειδίκευση πολλών εργαζομένων για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί για την ψηφιοποίηση και για τις ανάγκες μιας μεταβαλλόμενης οικονομίας. Οι ίδιοι οι εργαζόμενοι, οι εργοδότες και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής καλούνται να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή στους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στο χώρο εργασίας, όπως η παρενόχληση, η ένταση εργασίας και η εμπειρία συναισθηματικά ενοχλητικών καταστάσεων. Οι προαναφερόμενοι κίνδυνοι είναι επιβλαβείς για την υγεία και την ευημερία των εργαζομένων και επιζήμιοι για την παραγωγικότητα. Πάνω από το ένα τρίτο των εργαζομένων βρίσκονται σε ανασφαλείς θέσεις εργασίας, γεγονός που συχνά παρέχουν μειωμένη πρόσβαση στην κοινωνική προστασία συμπεριλαμβανομένων των αδειών μετ’ αποδοχών, της αναρρωτικής άδειας και άλλων δικαιωμάτων που έχουν οι εργαζόμενοι σε μόνιμες θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης, η δε εξ αποστάσεως εργασία συχνά αποτελεί μια πιο πρόσφατη μορφή μη τυπικής απασχόλησης. Εδώ πρέπει να επισημανθεί πως και οι ψηφιακές τεχνολογίες μεταμορφώνουν το περιεχόμενο των θέσεων εργασίας, φαινόμενο που θα μπορούσε να αποδειχθεί ωφέλιμο μα και επιβλαβές ως προς την ποιότητα της απασχόλησης.
Η πανδημία έπληξε τους νέους πιο σοβαρά από όλες τις ηλικιακές ομάδες. Οι εργαζόμενοι ηλικίας 15-24 ετών έχασαν τη δουλειά τους και τέθηκαν σε άδεια περισσότερο από εκείνους σε μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες (ILO, 2022). Δύο παράγοντες εκθέτουν τους νεότερους εργαζομένους σε απώλεια θέσεων εργασίας: σχεδόν οι μισοί απασχολούνται με προσωρινές συμβάσεις (εύκολα τερματιζόμενες) και κατέχουν δυσανάλογο μερίδιο εργασίας σε τομείς που έκλεισαν με κυβερνητική εντολή -φιλοξενία, λιανικό εμπόριο και τέχνες. Η ψυχική υγεία των νέων κατρακύλησε κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ο κίνδυνος κατάθλιψης αυξήθηκε σε τρομακτικό επίπεδο, και μεγάλο ποσοστό διέτρεχε κίνδυνο κατάθλιψης την άνοιξη του 2021, τη στιγμή που οι περιορισμοί ενισχύθηκαν για άλλη μια φορά, όταν το δεύτερο κύμα COVID-19 σάρωσε την Ευρώπη. Αυτή η κρίση ψυχικής υγείας αντιπροσωπεύει μια υπαρξιακή και σιωπηλή επιδημία που απαιτεί τεράστιες επενδύσεις για την πρόληψη και αντιμετώπιση των συνεπειών της. Οι νέοι ανησυχούσαν για περισσότερα προβλήματα ψυχικής υγείας καθώς αναρωτιόνταν τι θα ακολουθούσε τη σταδιακή απόσυρση των μέτρων στήριξης της οικονομίας. Επιπλέον, η εμπιστοσύνη των νέων Ευρωπαίων στις εθνικές τους κυβερνήσεις μειώθηκε σταθερά από την άνοιξη του 2020 έως την άνοιξη του 2021, ενώ ομολογουμένως η εμπιστοσύνη στην ΕΕ παρέμεινε υψηλότερη κατά μέσο όρο. Ειδικά τα αποτελέσματα της παραπληροφόρησης τον περασμένο χρόνο ήταν ιδιαίτερα εμφανή, καλλιεργώντας μεγαλύτερη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς.
Μέσα σε ένα περιβάλλον εντάσεων και ανασφάλειας, περισσότερο επισφαλείς να περιθωριοποιηθούν είναι οι νέοι με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, όπως η εθνοτική καταγωγή, το φύλο, ο σεξουαλικός προσανατολισμός, κάποια αναπηρία, το θρήσκευμα, ή ορισμένα πολιτικά φρονήματα. Ο κοινωνικοοικονομικός αποκλεισμός επιφέρει δημοκρατικό αποκλεισμό και όσοι βρίσκονται σε μειονεκτική θέση είναι εν γένει λιγότερο ενεργοί πολίτες και έχουν μικρότερη εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Οι νέοι καλούνται όχι μόνο να πάρουν τη ζωή τους στα χέρια τους, αλλά και να συμβάλουν στην επίτευξη θετικών αλλαγών στην κοινωνία. Για να μπορέσουν να αξιοποιήσουν πλήρως τα εφόδια που τους παρέχονται, αυτά θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν τις προσδοκίες, τη δημιουργικότητα και τα ταλέντα τους, και να ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους. Ας μη ξεχνάμε πως -σύμφωνα με την έκθεση της ΕΕ για τη νεολαία- αυτή η γενιά διαθέτει διαχρονικά την καλύτερη μόρφωση και ιδιαίτερες δεξιότητες ως προς τη χρήση των τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας (ΤΠΕ) και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (ΜΚΔ).
Καθώς η πανδημία και η πραγματική οικονομία «κανονικοποιούνται», ο ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ θεώρησε πως μετά την εξέταση των εργασιακών συνθηκών και προοπτικών για τις γυναίκες, σειρά θα έπρεπε να πάρουν οι νέοι, δεδομένου ότι αυτοί θα φέρουν το κύριο βάρος ανάταξης της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας, και μάλιστα όχι μόνο στην μεταπανδημική μα και στη μεταμνημονιακή περίοδο. Η παρακάτω έκθεση, αξιοποιώντας στοιχεία από διάφορες αξιόπιστες εθνικές και υπερεθνικές πηγές (τουλάχιστον 55), αποσκοπεί να αποτυπώσει με τον πληρέστερο δυνατό τρόπο το εργασιακό παρόν και μέλλον των νέων στην υφήλιο, στην Ελλάδα, και ειδικά στην Κεντρική Μακεδονία. Παραθέτοντας σε 6 ενότητες ένα σημαντικό όγκο ερευνητικού υλικού από πολλαπλές πηγές, η παρούσα έκθεση φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως οδηγός όχι μόνο της νεανικής απασχόλησης μα και της νέας επιχειρηματικότητας, και να παρουσιάσει μία όσο το δυνατόν ολιστική απεικόνιση της τρέχουσας κατάστασης και των επαγγελματικών δυνατοτήτων σχετικά με τη νεανική απασχόληση, μέσα από συγκριτικά στοιχεία (ποσοτικά και ποιοτικά) που αφορούν κάθε πτυχή της, εκπαίδευση (με ιδιαίτερη έμφαση στην ΕΕΚ), κατάρτιση, δυναμικά επαγγέλματα, πολιτικές στήριξης της εργασίας, οικονομικοί κλάδοι με προοπτικές στην Ελλάδα μα και διεθνώς κοκ. Θα πρέπει να αναφερθεί ότι τα ευρήματα που παρατίθενται δεν εξαντλούνται στις ηλικιακές ομάδες 15-24 ή 18-29 αλλά συχνά συμπεριλαμβάνουν και εκείνα για άτομα έως 34 χρόνων, σε μία προσπάθεια να συγκεραστούν οι ελληνικές πρακτικές στατιστικής καταγραφής με τις διάφορες του εξωτερικού και να αναλυθούν η συμπεριφορά και οι προοπτικές ενός όσο το δυνατόν μεγαλύτερου πληθυσμού που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί νεανικός.
Το Παραδοτέο Π03 «3η Ετήσια Έρευνα Πεδίου του ΕΙΕΑΔ» και οι ανάλογες προηγούμενες έρευνες πεδίου (Π01, Π02) υλοποιήθηκαν προγραμματικά σε ετήσια βάση από τον ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ, αποσκοπώντας στη συλλογή δεδομένων με στόχο τη διερεύνηση κρίσιμων στοιχείων της αγοράς εργασίας στην Κεντρική Μακεδονία και την καταγραφή τάσεων, αναντιστοιχιών και προκλήσεων.
Ο σχεδιασμός της εν λόγω 3ης Έρευνας Πεδίου ΕΙΕΑΔ, έλαβε ως όφειλε υπόψη τις «Ζητούμενες πληροφορίες από τις Περιφέρειες», όπως αποτυπώνονται στην «Μηχανισμός Διάγνωσης Αγοράς Εργασίας: Συνολική Μεθοδολογία» (ΕΙΕΑΔ,2015), αφετέρου το προτεινόμενο «Ερωτηματολόγιο προς τους κοινωνικούς εταίρους» για τη διενέργεια έρευνας στους εργοδότες που περιλαμβάνεται στην ίδια έκδοση. Η παρούσα έρευνα πεδίου περιλαμβάνει και παρουσιάζει τα ευρήματα της ποσοτικής και ποιοτικής πρωτογενούς έρευνας που διενεργήθηκαν τον Ιούνιο του 2022. Ο τύπος έρευνας ανήκει στην κατηγορία των εμπειρικών ερευνών μέσω προσωπικής συνέντευξης. Η έρευνα διεξήχθη μέσω τηλεφωνικών συνεντεύξεων (CATI–Computer Assisted Telephone Interviewing) και βάσει δομημένου ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου προσαρμοσμένο στο λογισμικό SurveyMonkey. Για την πραγματοποίηση της ποσοτικής έρευνας διεξήχθησαν σύντομες συνεντεύξεις μέσω τηλεφώνου από τους/τις ερευνητές/τριες βάσει ημιδομημένου σύντομου ερωτηματολογίου 4-5 ερωτήσεων ανοιχτής απάντησης
Η συνολική έρευνα διεξήχθη στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και το δείγμα είναι αντιπροσωπευτικό (στάθμιση) της συγκέντρωσης των επιχειρήσεων στις επτά (7) περιφερειακές Ενότητες (ΠΕ) αυτής. Ως μονάδες δειγματοληψίας της ποιοτικής έρευνας επιλέχθηκαν οι επιχειρήσεις, που διατηρούν έδρα ή παράρτημα στην ΠΚΜ, με τουλάχιστον έναν εργαζόμενο (εξαρτημένη σχέση εργασίας) πλην του εργοδότη. Για την τηλεφωνική συνέντευξη κλήθηκαν οι ιδιοκτήτες ή διευθυντικά στελέχη των επιχειρήσεων, ώστε να είναι σε θέση να απαντήσουν στις εξειδικευμένες ερωτήσεις. Σύμφωνα με στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος ΕΡΓΑΝΗ για το 2021, που καταγράφει τις επιχειρήσεις που απασχολούν μισθωτούς εργαζόμενους με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου, στα τέλη του έτους, στην ΠΚΜ δραστηριοποιούνταν 50.285 επιχειρήσεις (16,72% του συνόλου των επιχειρήσεων στην επικράτεια) που συνολικά απασχολούσαν 352.637 εργαζόμενους (16,21% του συνόλου των εργαζομένων στην επικράτεια). Το δείγμα των 603 επιχειρήσεων με τουλάχιστον 1 εργαζόμενο (πλην του ιδιοκτήτη), που τελικά συμμετείχαν στην έρευνα, συνιστούν κάλυψη περίπου 1,2% του συνολικού πληθυσμού των επιχειρήσεων της ΠΚΜ.
Κατά το σχεδιασμό της έρευνας, η Ομάδα Έργου έλαβε υπόψη αφενός τις «Ζητούμενες πληροφορίες από τις Περιφέρειες», όπως αποτυπώνονται στη Συνολική Μεθοδολογία του ΕΙΕΑΔ, αφετέρου το προτεινόμενο ερωτηματολόγιο που απευθύνεται προς τους κοινωνικούς εταίρους για τη διενέργεια έρευνας στους εργοδότες, της ίδιας έκδοσης. Βασικοί στόχοι της έρευνας ήταν: ➢ Η αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης στο απασχολούμενο ανθρώπινο δυναμικό στον ιδιωτικό τομέα της ΠΚΜ. ➢ Η καταγραφή της τρέχουσας ζήτησης και των μελλοντικών προοπτικών ανάπτυξης σε επαγγέλματα και κλάδους. ➢ Η διερεύνηση ζητούμενων επαγγελματικών δεξιοτήτων και δεξιοτήτων που λείπουν ή χρειάζονται βελτίωση, μέσω προγραμμάτων δια βίου μάθησης κ.ά. (οριζόντιες δεξιότητες κατά ESCO).
Τακτική έκθεση κατάστασης μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα, στις Περιφέρειες και στις Περιφερειακές Ενότητες της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας – Α’ Εξάμηνο 2022.
Στην παρούσα Έκθεση αναλύονται, αφενός το ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα, την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και τις Π.Ε. της για το α΄ εξάμηνο του 2022 και συγκρίνεται με το αντίστοιχο παρελθόντων ετών, αφετέρου ο δυναμισμός κλάδων και επαγγελμάτων, ξεχωριστά για κάθε μήνα (Απρίλιο, Μάιο, Ιούνιο), σύμφωνα με στοιχεία που αντλήθηκαν από το Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ», του Υπουργείου Εργασίας & Κοινωνικών Υποθέσεων. Αν και το σύνολο σχεδόν των κυβερνητικών μέτρων ενίσχυσης της απασχόλησης για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας έχουν αρθεί, καταγράφεταιέντονη δυναμική στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στη Χώρα και την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, προμηνύοντας μια πολύ καλή χρονιά για την απασχόληση και την περαιτέρω μείωση της ανεργίας.
Β. Επιλεγμένα Ποιοτικά Στοιχεία για την Ανώτατη Εκπαίδευση στη Χώρα
Γ. Τάσεις απασχόλησης στην ΠΚΜ κατά το 2021
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Α. Φυσική Κίνηση Πληθυσμού στη Χώρα και στην ΠΚΜ
1. Φυσική Κίνηση Πληθυσμού στη Χώρα
2. Αριθμός Θανάτων στις Περιφέρειες της Χώρας, 2019-2021
3. Φυσική Κίνηση Πληθυσμού στην ΠΚΜ, 2017-2021
4. Υπολογιζόμενος Πληθυσμός στην ΠΚΜ
5. Πρόβλεψη Πληθυσμού Χώρας
Β. Επιλεγμένα Ποιοτικά Στοιχεία για την Ανώτατη Εκπαίδευση στη Χώρα
1. Πληθυσμός Φοιτητών και Αποφοίτων
2. Κατανομή φοιτητών ανά επίπεδο σπουδών και φύλο
3. Κατανομή των πτυχιούχων ανά ομάδα ηλικιών και φύλο
4. Κατανομή φοιτητών ανά αντικείμενο σπουδών και φύλο (επίπεδα 5-8)
5. Απασχόληση Πτυχιούχων ΑΕΙ
6. Αποδοχές Πτυχιούχων ΑΕΙ
Γ. Τάσεις απασχόλησης στην ΠΚΜ κατά το 2021
1. Νέες θέσεις εργασίας στην ΠΚΜ
1.1. Νέες θέσεις εργασίας ανά είδος σύμβασης
1.2. Νέες Θέσεις Εργασίας ανά Φύλο στην ΠΚΜ, 2021
1.3. Νέες Θέσεις Εργασίας ανά Ηλικία στην ΠΚΜ, 2021
2. Δυναμικά Επαγγέλματα στην ΠΚΜ, 2021
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η παρούσα Έκτακτη Έκθεση του Περιφερειακού ΜΔΑΑΕ-ΚΜ, έχει ως στόχο την ενημέρωση των μελών του Δικτύου, αφενός για σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Χώρα και η ΠΚΜ, αφετέρου για τις μελλοντικές προοπτικές της απασχόλησης.
Στην Ενότητα Α παρουσιάζονται η φυσική κίνηση και οι εκτιμήσεις του πληθυσμού της Χώρας και της ΠΚΜ, καθώς και οι δυσοίωνες προβλέψεις για τις επόμενες δεκαετίες. Στην Ενότητα Β αναλύονται επιλεγμένα ποιοτικά στοιχεία για την Ανώτατη Εκπαίδευση στη Χώρα μας, σε σύγκριση με την ΕΕ-28 και τις χώρες του ΟΟΣΑ. Στην Ενότητα Γ αναλύονται οι νέες θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν στην ΠΚΜ κατά το 2021, καθώς και τα επαγγέλματα που εμφάνισαν έντονο δυναμισμό.
Α. Φυσική Κίνηση Πληθυσμού
1. Φυσική Κίνηση Πληθυσμού στη Χώρα
Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία των Ληξιαρχικών Πράξεων που δημοσιοποιούνται ανά μήνα από το Υπουργείο Εσωτερικών, η φυσική κίνηση του πληθυσμού κατά την τελευταία εξαετία έχει σαφή αρνητική τάση. Πιο συγκεκριμένα, όπως αποτυπώνεται στον Πίνακα 1 και στο Γράφημα 1, οι γεννήσεις εμφανίζουν στασιμότητα την πενταετία 2017-21, ενώ οι θάνατοι αυξάνονται σημαντικά τη διετία 2020-21, προφανώς λόγω των δραματικών επιπτώσεων της πανδημίας.
Ως αποτέλεσμα, ο πληθυσμός της Χώρας φαίνεται να μειώνεται κατά περίπου 242.000 άτομα, κατά την εξαετία 2016-2021, χωρίς να περιλαμβάνονται οι ροές εισερχόμενης και εξερχόμενης μετανάστευσης, που τα τελευταία χρόνια έχουν μειωθεί σημαντικά. Το πιο δυσοίωνο συμπέρασμα είναι ότι και πριν την πανδημία, η διαφορά γεννήσεων και θανάτων ήταν αρνητική κατά τουλάχιστον 40.000 άτομα ετησίως, τάση που υποδηλώνει σταθερή μείωση αλλά και γήρανση του πληθυσμού κατά τις επόμενες δεκαετίες.
Έτος
Γεννήσεις
Θάνατοι
Διαφορά
2016
92.898
118.788
-25.890
2017
88.553
124.495
-35.942
2018
86.440
120.296
-33.856
2019
83.763
124.954
-41.191
2020
85.605
131.839
-46.234
2021*
86.390
145.365
-58.975
Πίνακας 1: Γεννήσεις-Θάνατοι στη Χώρα. * Μη οριστικά. Πηγή: Υπουργείο Εσωτερικών. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Οι δραματικές επιπτώσεις της πανδημίας αποτυπώνονται τόσο στον Πίνακα 2 όσο και στο Γράφημα 2, όπου παρατηρείται μια αρχική αύξηση θανάτων κατά 5,5% το 2020 και μια σημαντική επιπλέον αντίστοιχη αύξηση κατά 10,3% το 2021.
2. Αριθμός Θανάτων στις Περιφέρειες της Χώρας, 2019-2021
Στην παρακάτω ενότητα αναλύονται στοιχεία σχετικά με τον αριθμό θανάτων, κατά την τριετία 2019-21, στις 13 Περιφέρειες της Χώρας και γίνονται συγκρίσεις μεταξύ τους. Όπως αποτυπώνεται στον Πίνακα 3, οι θάνατοι αυξήθηκαν στη Χώρα κατά περίπου 15% το 2021 σε σύγκριση με το 2019 (από 124.965 σε 143.586).
Οι Περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας με 22,1% και Θεσσαλίας με 21% εμφανίζουν τη μεγαλύτερη αύξηση θανάτων μεταξύ 2019 και 2021 και είναι οι μόνες που υπερβαίνουν σημαντικά τον μ.ο. της Χώρας (Γράφημα 3), φαινόμενο που προφανώς συνδέεται με το σχετικά χαμηλότερο ποσοστό εμβολιασμού σε σύγκριση με τον εθνικό μέσο όρο. Ως προς την ΠΚΜ, δεδομένου ότι δεν παρατηρήθηκε αύξηση των θανάτων από άλλες μη παθολογικές αιτίες (π.χ. δυστυχήματα κ.α.), η έξαρση των θανάτων αποδίδεται στις επιπτώσεις της πανδημίας.
Περιφέρεια
2019
2020
2021*
Μεταβολή 2019-21
Κεντρικής Μακεδονίας
21.895
24.757
26.734
22,1%
Αν. Μακεδ. & Θράκης
7.613
8.638
8.651
13,6%
Δυτικής Μακεδονίας
3.470
3.781
3.985
14,8%
Ηπείρου
4.155
4.205
4.507
8,5%
Θεσσαλίας
8.988
9.683
10.873
21,0%
Στερεάς Ελλάδας
6.943
6.793
7.751
11,6%
Δυτικής Ελλάδας
8.005
8.019
9.070
13,3%
Αττικής
41.926
42.483
48.268
15,1%
Πελοποννήσου
7.544
7.530
8.263
9,5%
Βορείου Αιγαίου
2.388
2.425
2.401
0,5%
Νοτίου Αιγαίου
2.951
2.953
3.262
10,5%
Ιονίων Νήσων
2.658
2.637
2.782
4,7%
Κρήτης
6.419
6.328
6.950
8,3%
Άγνωστης διαμονής
10
56
89
–
Ελλάδα
124.965
130.288
143.586
14,9%
Πίνακας 3: Αριθμός Θανάτων ανά Περιφέρεια της Χώρας, 2019-2021. *Προσωρινά στοιχεία. Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ, 11/02/22. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ, 11/02/22. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
3. Φυσική Κίνηση Πληθυσμού στην ΠΚΜ, 2017-2021
Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία των Ληξιαρχικών Πράξεων του Υπουργείου Εσωτερικών, η φυσική κίνηση του πληθυσμού κατά την τελευταία πενταετία έχει σαφή αρνητική τάση και στην ΠΚΜ. Όπως αποτυπώνεται στον Πίνακα 4 και στο Γράφημα 4, οι γεννήσεις εμφανίζουν στασιμότητα κατά την πενταετία 2017-21, ενώ οι θάνατοι αυξάνονται σημαντικά τη διετία 2020-21, προφανώς λόγω των δραματικών επιπτώσεων της πανδημίας.
Ως αποτέλεσμα, ο πληθυσμός της Περιφέρειας φαίνεται να μειώνεται κατά περίπου 43.000 άτομα συνολικά, την πενταετία 2017-2021, χωρίς να περιλαμβάνονται οι ροές εισερχόμενης και εξερχόμενης μετανάστευσης (τα τελευταία χρόνια έχουν μειωθεί σημαντικά). Ακόμη κι αν αγνοηθούν οι δραματικές συνέπειες της πανδημίας στα έτη 2020 και 2021, η ΠΚΜ φαίνεται να έχει απώλεια τουλάχιστον 6.000 ατόμων κάθε χρόνο, τάση που αν δεν αναστραφεί θα οδηγήσει σε σταθερή μείωση αλλά και γήρανση του πληθυσμού της κατά τις επόμενες δεκαετίες.
Στον Πίνακα 5 αποτυπώνεται ο υπολογιζόμενος Πληθυσμός της Κεντρικής Μακεδονίας, κατά την 01.01.2021, σύμφωνα με εκτιμήσεις της ΕΛΣΤΑΤ (30.12.2021). Οι τιμές των ετών 2019, 2020 και 2021 αποτελούν εκτιμήσεις, ενώ του 2011 αποτυπώνουν τα αποτελέσματα της απογραφής.
Παρατηρούμε ότι οι Π.Ε. Πιερίας και Χαλκιδικής εμφανίζουν μία σταθερή αύξηση του πληθυσμού τους μεταξύ 2011 και 2019, τάση που ανακόπτεται λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας τα έτη 2020 και 2021.
Χωρική Ενότητα
2011
2019*
2020*
2021*
Μεταβολή 2011-2021
Κεντρική Μακεδονία
1.882.108
1.873.777
1.872.102
1.858.755
–1,24%
Π.Ε. Θεσσαλονίκης
1.110.551
1.104.690
1.104.023
1.096.665
-1,25%
Π.Ε. Ημαθίας
140.611
141.585
141.789
140.838
0,16%
Π.Ε. Κιλκίς
80.419
80.475
80.430
79.597
-1,02%
Π.Ε. Πέλλας
139.680
137.181
136.549
135.412
-3,06%
Π.Ε. Πιερίας
126.698
131.879
132.139
131.426
3,73%
Π.Ε. Σερρών
176.430
167.374
166.583
164.544
-6,74%
Π.Ε. Χαλκιδικής
107.719
110.593
110.589
110.273
2,37%
Πίνακας 5: Υπολογιζόμενος Πληθυσμός ΠΚΜ την 01.01.2021. Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ (30.12.2021) Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Συνολικά, όπως αποτυπώνεται στο Γράφημα 5, κατά την τελευταία δεκαετία 2011-2021, η ΠΚΜ εκτιμάται ότι υπέστη μικρή μείωση του πληθυσμού της κατά -1,24%, με την Π.Ε. Σερρών να εμφανίζει τη μεγαλύτερη μείωση με -6,74%. Στον αντίποδα, η Π.Ε. Πιερίας εμφανίζει τη μεγαλύτερη αύξηση κατά 3,73% και ακολουθεί η Π.Ε. Χαλκιδικής με 2,37%.
Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ (30.12.2021). Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
5. Πρόβλεψη Πληθυσμού Χώρας
Στον Πίνακα 6 που ακολουθεί αποτυπώνονται στοιχεία που περιλαμβάνονται στην έκδοση “The 2021 Ageing Report, Institutional Paper 148”, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2021), που μεταξύ των άλλων περιέχει οικονομικές και δημοσιονομικές προβλέψεις για τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. έως το 2070.
Μεγέθη
2019
2030
2040
2050
2060
2070
Δείκτης Γονιμότητας
1,34
1,39
1,43
1,47
1,50
1,54
Προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση (Άνδρ.)
79,0
80,8
82,4
83,8
85,2
86,4
Προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση (Γυν.)
84,3
85,7
86,9
88,1
89,3
90,3
Καθαρές μεταναστευτικές ροές (σε χιλ.)
13,7
11,6
16
20,7
23,8
26
Πληθυσμός (σε εκατ.)
10,7
10,3
9,9
9,5
9
8,6
Νέοι (0-19) ως % του πληθυσμού
19,4%
17,5%
16,3%
16,7%
16,8%
16,9%
Ηλικία εργασίας (20-64) ως % του πληθυσμού
58,4%
56,5%
53,0%
49,5%
49,8%
50,3%
Ηλικιωμένοι (65+) ως % του πληθυσμού
22,2%
26,0%
30,6%
33,8%
33,5%
32,8%
Πίνακας 6: Δημογραφικές Προβλέψεις
Από την ανάλυση των παραπάνω στοιχείων προκύπτει ότι ο πληθυσμός της Χώρας εκτιμάται ότι θα μειώνεται κατά περίπου 400.000 ανά δεκαετία και θα συρρικνωθεί στα 8,6 εκατ. το 2070 (Γράφημα 6). Οι προβλέψεις αυτές προκύπτουν παρά την προβλεπόμενη σταδιακή αύξηση του δείκτη γονιμότητας από 1,34 (2019) σε 1,54 (2070) και την προβλεπόμενη αύξηση του προσδόκιμου ζωής από 79,0 (2019) σε 86,4 (2070) έτη για τους άνδρες και από 84,3 σε 90,3 αντίστοιχα για τις γυναίκες. Οι καθαρές μεταναστευτικές ροές υπολογίζονται σε αρκετά χαμηλό επίπεδο.
Η προβλεπόμενη σύνθεση του πληθυσμού για τη Χώρα κατά τις επόμενες δεκαετίες είναι άκρως ανησυχητική. Όπως αποτυπώνεται στο Γράφημα 7, οι νέοι 0-19 ετών από 19,4% του πληθυσμού το 2019 προβλέπεται να συρρικνωθούν στο 16,3% το 2040 και να συγκρατηθούν στο 16,9% το 2070. Οι ηλικιωμένοι 65+ ετών προβλέπεται από 22,2% το 2019 να ανέλθουν στο 32,8% το 2070, δηλαδή στο 1/3 του πληθυσμού. Ως αποτέλεσμα, ο πληθυσμός σε ηλικία εργασίας (20-64 ετών) θα υποχωρήσει στο 50% το 2070, από 58,4% το 2019.
Ακόμη πιο δυσοίωνες είναι οι προβλέψεις της Διεύθυνσης Οικονομικών και Κοινωνικών Υποθέσεων του ΟΗΕ (2019) για τη Χώρα μας, όπως αποτυπώνονται στον Πίνακα 7 και στο Γράφημα 8. Σύμφωνα με αυτές, ο πληθυσμός της Χώρας το 2020 εκτιμάται σε 10,4 εκατ., ενώ το 2050 προβλέπεται να είναι λίγο περισσότερο από 9 εκατ., δηλαδή 0,5 εκατ. χαμηλότερα από την πρόβλεψη της Ε.Ε. (Γραφ. 6).
2000
2010
2020
2030
2040
2050
11.082.104
10.887.637
10.423.054
9.917.250
9.509.268
9.029.249
Πίνακας 7: Προβλέψεις Πληθυσμού Χώρας, Πηγή: ΟΗΕ 2019. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Το σύνολο των παραπάνω τάσεων και προβλέψεων δείχνουν ότι είναι πλέον επιτακτική η ανάγκη μιας διορατικής και γενναίας πολιτικής κινήτρων προς τους νέους είτε για να δημιουργήσουν οικογένεια είτε για να επιστρέψουν και να εργαστούν στη Χώρα, ώστε αρχικά να συγκρατηθούν και μακροπρόθεσμα να αναστραφούν, αφενός η διαφαινόμενη έλλειψη εργατικού δυναμικού για τη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης της Χώρας, αφετέρου η συρρίκνωση και γήρανση του πληθυσμού της.
Β. Επιλεγμένα Ποιοτικά Στοιχεία για την Ανώτατη Εκπαίδευση στη Χώρα
Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζονται και αναλύονται σημαντικά ποιοτικά στοιχεία για την Ανώτατη Εκπαίδευση στη Χώρα, κατόπιν μελέτης της ‘Ετήσιας Έκθεσης για την Ποιότητα της Ανώτατης Εκπαίδευσης 2020’, που εξέδωσε η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) το 2021.
1. Πληθυσμός Φοιτητών και Αποφοίτων
Όπως αποτυπώνεται στον Πίνακα 8 και στο Γράφημα 9, ο φοιτητικός πληθυσμός Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης* στην Ελλάδα ανέρχεται στο εντυπωσιακό 7,4% του συνολικού πληθυσμού της Χώρας, έναντι μ.ό. 3,8% των 28 χωρών της Ε.Ε.. Το γεγονός αυτό οφείλεται στο χαμηλό ποσοστό αποφοίτων, αφού μόνο το 8,91% των φοιτητών αποφοίτησαν το 2019 στη Χώρα μας, έναντι του 25,33% που αποφοίτησαν στην ΕΕ-28.
Κατηγορία
Ελλάδα
ΕΕ-28
Φοιτητές στον Πληθυσμό
7,4%
3,8%
Άνδρες
50,6%
45,8%
Γυναίκες
49,4%
54,2%
Απόφοιτοι επί των φοιτητών
8,91%
25,33%
Πίνακας 8: Αριθμός Φοιτητών Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης* ως προς τον πληθυσμό, 2019. Πηγή: Eurostat. *Περιλαμβάνει τις βαθμίδες: (5) Βραχείας διάρκειας, (6) Πτυχίο, (7) Μάστερ , (8) Διδακτορικό
Πηγή: Eurostat
Το δυσάρεστο αυτό φαινόμενο, που αφενός οδηγεί σε κατασπατάληση κρατικών πόρων που θα μπορούσαν να διατεθούν σε χρήσιμους τομείς (υποτροφίες, μετεκπαίδευση, έρευνα κλπ), αφετέρου δυσχεραίνει το έργο του διδακτικού προσωπικού και υπονομεύει το κύρος και την αξιοπιστία των ελληνικών ΑΕΙ, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί δραστικά. Η νομοθέτηση από το Υπουργείο Παιδείας (2021) ανώτατων ορίων για τη χρονική διάρκεια φοίτησης στα προγράμματα σπουδών των ΑΕΙ (π.χ. 4+2 χρόνια), μετά τη συμπλήρωση των οποίων οι φοιτητές θα πρέπει να διαγράφονται, είναι προς τη σωστή κατεύθυνση αρκεί να εφαρμοστεί ισότιμα σε όλα τα ιδρύματα. Άλλωστε προβλέπονται δίκαιες παρατάσεις για εργαζόμενους, ασθενείς ή ΑΜΕΑ φοιτητές.
2. Κατανομή φοιτητών ανά επίπεδο σπουδών και φύλο
Στον Πίνακα 9 αποτυπώνεται η κατανομή των φοιτητών ανά επίπεδο σπουδών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (2019) και ανά φύλο, για την Ελλάδα και για την ΕΕ-28.
Ως προς το φύλο, παρατηρείται αξιοσημείωτη διαφοροποίηση (Γράφημα 10), καθώς ενώ στη Χώρα μας οι φοιτητές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μοιράζονται ισομερώς στα δύο φύλα, στην ΕΕ-28 υπάρχει υψηλότερη αναλογία γυναικών (54,2% έναντι 45,8%), προφανώς λόγω ροπής των ανδρών προς σχολές τεχνικών και άλλων επαγγελμάτων, που είναι ενταγμένες στην τυπική και πιστοποιημένη δευτεροβάθμια εκπαίδευση πολλών ευρωπαϊκών χωρών.
Επίπεδο Εκπαίδευσης
Ελλάδα
ΕΕ-28
Άνδρες
Γυναίκες
Άνδρες
Γυναίκες
Άνδρες
Τριτοβάθμια εκπαίδευση (5-8)
50,60%
49,40%
45,80%
54,20%
Σύντομος Κύκλος (επίπεδο 5)
49,50%
50,50%
Πτυχίο (επίπεδο 6)
51,80%
48,20%
46,50%
53,50%
Μάστερ (επίπεδο 7)
40,10%
59,90%
42,70%
57,30%
Διδακτορικό (επίπεδο 8)
51,60%
48,40%
51,80%
48,20%
Πίνακας 9: Κατανομή φοιτητών (%) ανά επίπεδο σπουδών και φύλο (2019). Πηγές: Eurostat, EΘΑΑΕ
Πηγή: Eurostat
Ως προς την Ελλάδα (Γράφημα 11), αξιοσημείωτη είναι η διαφοροποίηση στην κατανομή των φύλων στο μεταπτυχιακό επίπεδο Μάστερ (7), όπου οι 6 στους 10 είναι γυναίκες, σε αντίθεση με την περίπου ισομερή κατανομή που παρατηρείται στους φοιτητές Πτυχίου (6) και Διδακτορικού (8).
Ως προς την ΕΕ-28, αξιοσημείωτη είναι η σχετική πλειοψηφία των ανδρών φοιτητών (51,80%) Διδακτορικού (8), σε αντίθεση με τη σημαντική σχετική πλειοψηφία των γυναικών στα υπόλοιπα επίπεδα.
Πηγές: Eurostat, EΘΑΑΕ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
3. Κατανομή των πτυχιούχων ανά ομάδα ηλικιών και φύλο
Στον Πίνακα 10 και στο Γράφημα 12 αποτυπώνεται η κατανομή των πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ανά ομάδα ηλικιών για το 2020, για την Ελλάδα, την ΕΕ-28 και τις χώρες του ΟΟΣΑ (συμμετέχουν οι 23 από τις ΕΕ-28).
Η Ελλάδα και η ΕΕ-28, εμφανίζουν την ίδια αναλογία πτυχιούχων στις δύο ηλικιακές ομάδες, αφού συνολικά οι 4 στους 10 ηλικίας 25-34 ετών είναι πτυχιούχοι, έναντι 1 στους 3 στην ηλικία 25-64. Όμως Ελλάδα και ΕΕ-28 υστερούν αισθητά στην αναλογία πτυχιούχων, ως προς τις χώρες του ΟΟΣΑ.
Ηλικιακή ομάδα
Ελλάδα
ΕΕ-28
ΟΟΣΑ*
25-34 ετών
42%
41%
45%
25-64 ετών
32%
33%
40%
Πίνακας 10: Πτυχιούχοι στο σύνολο του Πληθυσμού(2020). Πηγές: ΟOΣΑ, Eurostat, EΘΑΑΕ
Πηγές: ΟOΣΑ, Eurostat, EΘΑΑΕ
Η ανάλυση των συγκεκριμένων στοιχείων ανά φύλο, για την ηλικιακή ομάδα 25-34 ετών αποδεικνύει ότι στις γυναίκες γενικά συναντούμε μεγαλύτερο ποσοστό πτυχιούχων (46%-51%), σε σύγκριση με τους άντρες (35%-39%) σε όλες τις εξεταζόμενες χώρες. Ειδικότερα στην Ελλάδα, 1 στις 2 γυναίκες 25-34 ετών είναι πτυχιούχοι, έναντι 1 στους 3 στους άνδρες.
* Στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) συμμετέχουν 36 κράτη/ μέλη.
Πτυχιούχοι
Ελλάδα
ΕΕ-28
ΟΟΣΑ
Σύνολο 25-34 ετών
42%
41%
45%
Άνδρες 25-34 ετών
35%
36%
39%
Γυναίκες 25-34 ετών
50%
46%
51%
Πίνακας 11: Πτυχιούχοι στο σύνολο του Πληθυσμού(2020). Πηγές: ΟOΣΑ, Eurostat, EΘΑΑΕ
4. Κατανομή φοιτητών ανά αντικείμενο σπουδών και φύλο (επίπεδα 5-8)
Στον Πίνακα 12 και στο Γράφημα 13 αποτυπώνεται η κατανομή των φοιτητών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ανά αντικείμενο σπουδών (10) για το 2019, για την Ελλάδα και την ΕΕ-28. Στην Ελλάδα, οι σπουδές που συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον των νέων είναι με διαφορά “Μηχανική, κατασκευές & δόμηση” με 21,0% και “Διοίκηση επιχειρήσεων & νομικές σπουδές” με 20,7%.
Όπως απεικονίζεται στο Γράφημα 13, αξιοσημείωτες διαφορές μεταξύ της Ελλάδας και ΕΕ-28 παρατηρούνται κυρίως στις σπουδές “Μηχανική, κατασκευές & δόμηση” (21,0% έναντι 15,7%), “Επιστήμες υγείας & κοινωνικής πρόνοιας” (7,9% έναντι 13,5%), “Κοινωνικές επιστήμες, δημοσιογραφία & πληροφόρηση” (12,7% έναντι 9,7%) και “Εκπαίδευση” (4,7% έναντι 7,3%).
Πηγές: Eurostat, EΘΑΑΕ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Στον Πίνακα 13 αποτυπώνεται η κατανομή των φοιτητών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ανά αντικείμενο σπουδών και φύλο, για το 2019 και παρατηρούνται ορισμένες αξιοσημείωτες διαφορές μεταξύ Ελλάδας και ΕΕ-28. Για παράδειγμα, στις σπουδές “Φυσικές επιστήμες, μαθηματικά, στατιστική’ στην ΕΕ-28, οι γυναίκες υπερτερούν έστω ελάχιστα έναντι των ανδρών, σε αντίθεση με τη σχετικά μεγάλη υπεροχή των ανδρών στην Ελλάδα, στις αντίστοιχες σπουδές.
Πίνακας 13: Κατανομή φοιτητών ανά αντικείμενο σπουδών και φύλο (επίπεδα 5-8), 2019. Πηγές: Eurostat, EΘΑΑΕ Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Στο Γράφημα 15 αποτυπώνεται η κατανομή των φοιτητών ανά αντικείμενο σπουδών και φύλο, στην Ελλάδα, για το 2019. Είναι φανερό ότι οι σπουδές που προτιμούνται από άνδρες είναι ‘Μηχανική, κατασκευές & δόμηση’ (3 στους 4 άνδρες) και ‘Πληροφοριακά & επικοινωνιακά συστήματα’ (5 στους 7 άνδρες), τάσεις που παρατηρούνται και στην ΕΕ-28. Στον αντίποδα, σπουδές που προτιμούνται από γυναίκες είναι ‘Επιστήμες υγείας & κοινωνικής πρόνοιας’ (5 στους 8 γυναίκες), ‘Τέχνες & ανθρωπιστικές επιστήμες’ (2 στους 3 γυναίκες), ‘Εκπαίδευση’ (4 στους 5 γυναίκες).
Πηγές: Eurostat, EΘΑΑΕ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
5. Απασχόληση Πτυχιούχων ΑΕΙ
Στον Πίνακα 14 και στο Γράφημα 16 αποτυπώνεται το ποσοστό απασχόλησης των πτυχιούχων σε Ελλάδα, ΕΕ-23 (οι χώρες της Ε.Ε. που συμμετέχουν στον ΟΟΣΑ) και ΟΟΣΑ, σε δύο ομάδες ηλικιών, ενώ για την ομάδα 25-64 αναλύεται ανά επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα ποσοστά απασχόλησης ταυτίζονται απόλυτα στις χώρες ΕΕ-23 και ΟΟΣΑ. Ως προς την Ελλάδα, τα ποσοστά απασχόλησης υπολείπονται σημαντικά ως προς τις υπόλοιπες χώρες, σε όλες τις κατηγορίες, προφανώς λόγω του υπερδιπλάσιου ποσοστού ανεργίας που υπήρχε στη Χώρα κατά το 2019, συγκρινόμενο με τον μέσο όρο των υπολοίπων.
Αναλύοντας και συγκρίνοντας τα ποσοστά απασχόλησης στην Ελλάδα ανά ηλικία (Γράφημα 17) διαπιστώνεται ότι στην κατηγορία 25-34 ετών η απασχόληση είναι μόλις 73%, έναντι 76% του συνόλου της “ηλικίας εργασίας” 25-64 ετών, τάση που δεν παρατηρείται στις υπόλοιπες χώρες και αποδεικνύει ότι όταν ο δείκτης ανεργίας βρίσκεται σε υψηλό επίπεδο στη Χώρα μας, πλήττονται περισσότερο οι νέοι (και οι γυναίκες).
Αναλύοντας και συγκρίνοντας τα ποσοστά απασχόλησης στην Ελλάδα ανά επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (Γράφημα 17) διαπιστώνεται ότι όσο υψηλότερο το εκπαιδευτικό επίπεδο τόσο υψηλότερο και το ποσοστό απασχόλησης των αποφοίτων, αφού οι κάτοχοι Διδακτορικού εμφανίζουν απασχόληση 88%, έναντι 82% των κατόχων Μάστερ και 75% των Πτυχιούχων.
Πηγή: ΟΟΣΑ 2020. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
6. Αποδοχές Πτυχιούχων ΑΕΙ
Στον Πίνακα 15 αποτυπώνονται δύο σημαντικοί δείκτες που αποτυπώνουν διαφοροποιήσεις και πιθανές “ανισότητες” λόγω φύλου ή και διαφορετικών επιπέδων εκπαίδευσης.
Δείκτης
Ελλάδα
ΕΕ-23*
ΟΟΣΑ
Αποδοχές Πτυχιούχων ΑΕΙ, Επίπεδα 5-8, ως προς τις αντίστοιχες αποφοίτων β΄θμιας εκπαίδευσης (25-64 ετών)
138%
149%
154%
Αποδοχές εργαζομένων γυναικών με πτυχίο ΑΕΙ, επίπεδα 5-8, ως προς τις αποδοχές των ανδρών (25-64 ετών)
Όπως απεικονίζεται στο Γράφημα 18, σε όλες τις εξεταζόμενες Χώρες, οι αποδοχές των Πτυχιούχων είναι περίπου 50% υψηλότερες των αντίστοιχων των αποφοίτων β΄θμιας εκπαίδευσης. Στην Ελλάδα η διαφορά εμφανίζεται σχετικά μικρότερη (+38%) κάτι αναμενόμενο, λόγω του υπερδιπλάσιου ποσοστού ανεργίας κατά το 2018, σε σύγκριση με τον μ.ο. των υπόλοιπων χωρών σε ΕΕ και ΟΟΣΑ. Έχει παρατηρηθεί ότι, σε περιόδους υψηλής ανεργίας και πληθώρας διαθέσιμου εργατικού δυναμικού, οι αποδοχές πιέζονται προς τα κάτω κι επομένως οι μισθολογικές διαφορές μεταξύ εκπαιδευτικών επιπέδων και επαγγελματικών ειδικοτήτων μειώνονται.
Πηγή: ΟΟΣΑ 2018, Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σύγκριση των αποδοχών ανά φύλο (Γράφημα 19). Παρατηρείται ότι οι αποδοχές των γυναικών ανέρχονται περίπου στα 3/4των αντίστοιχων των ανδρών, οριζόντια σε όλες τις χώρες της Ε.Ε. και του ΟΟΣΑ,στοιχείο που καταδεικνύει ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει κάποια ιδιαίτερη διάκριση εις βάρος των γυναικών. Η σημαντική υστέρηση του μ.ο. αποδοχών των γυναικών έναντι των ανδρών, σε όλη την Ευρώπη και τις χώρες του ΟΟΣΑ σε μεγάλο βαθμό εξηγείται από το γεγονός ότι πολλά επαγγέλματα με εποχικότητα και άλλα που χαρακτηρίζονται από σχετικά χαμηλές αμοιβές (καθαρίστριες, λαντζέρηδες, οροφοκόμοι, υπάλληλοι υποδοχής, οικιακοί βοηθοί κ.ά.) συγκεντρώνουν στη συντριπτική πλειοψηφία γυναίκες.
Πηγή: ΟΟΣΑ 2018. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Γ. Τάσεις απασχόλησης στην ΠΚΜ κατά το 2021
Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται επιλεγμένα στοιχεία σχετικά με τις νέες θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν στην ΠΚΜ κατά το 2021, καθώς και τα επαγγέλματα που παρουσίασαν έντονο δυναμισμό κατά το ίδιο έτος.
1. Νέες θέσεις εργασίας στην ΠΚΜ
Σύμφωνα με στοιχεία που αντλήθηκαν από το Πληροφοριακό Σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, του Υπουργείου Εργασίας & Κοινωνικών Υποθέσεων, εντός του 2021 δημιουργήθηκαν 133.082 νέες θέσεις εργασίας (ν.θ.ε.) στη Χώρα, 4% περισσότερες από αυτές του 2019 (δείκτης 1,04), σηματοδοτώντας την επιστροφή στην ‘κανονικότητα’ και επιβεβαιώνοντας τη σημαντική επίπτωση που έχει η αύξηση του ΑΕΠ στην απασχόληση (Πίνακας 16). Στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας δημιουργήθηκαν περίπου 25.000 ν.θ.ε., 29% περισσότερες από αυτές του 2019 (δείκτης 1,29), που συμβάλλουν δραστικά στην περαιτέρω μείωση της ανεργίας στην περιοχή.
2019
2020
2021
Δείκτης ως προς 2019
2020
2021
Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας
19.316
12.509
24.916
0,65
1,29
Ελλάδα
127.644
93.003
133.082
0,73
1,04
Πίνακας 16: Δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Όπως αποτυπώνεται στον Πίνακα 17, όλες οι Π.Ε. της ΠΚΜ εμφανίζουν θετικό ισοζύγιο ροών μισθωτής απασχόλησης (προσλήψεις-απολύσεις) κατά το 2021, με το 80% των ν.θ.ε. να δημιουργούνται στην Π.Ε. Θεσσαλονίκης. Η θετική αυτή τάση φαίνεται να συνεχίζεται και κατά τους τέσσερις πρώτους μήνες του 2022.
Περιφερειακή Ενότητα
Ισοζύγιο 2021
Ημαθίας
317
Θεσσαλονίκης
20.343
Κιλκίς
653
Πέλλας
1.343
Πιερίας
932
Σερρών
1.091
Χαλκιδικής
237
Σύνολο ΠΚΜ
24.916
Πίνακας 17: Νέες θέσεις εργασίας ανά Π.Ε. της ΠΚΜ. Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Ακολουθεί η παρουσίαση ορισμένων σημαντικών ποιοτικών στοιχείων των ν.θ.ε. που δημιουργήθηκαν στην ΠΚΜ, κατά το 2021.
2. Νέες θέσεις εργασίας ανά είδος σύμβασης
Όπως αποτυπώνεται στον Πίνακα 17, η σταδιακή επιστροφή στην “κανονικότητα” εκφράζεται με σημαντικό αριθμό ν.θ.ε. πλήρους απασχόλησης (τουλάχιστον 6 στις 10), αφενός λόγω των γενναίων μέτρων στήριξης της απασχόλησης (Συν-Εργασία, επιδότηση εργοδοτικών εισφορών ξενοδοχείων 12μηνης λειτουργίας κ.α.), αφετέρου λόγω των συνεχιζόμενων προσλήψεων στον κλάδο μεταποίησης και τεχνολογιών αιχμής, που δημιουργούν θέσεις μόνιμης απασχόλησης.
Απασχόληση
Ν.θ.ε.
Ποσοστό
Πλήρης
15.260
61,2%
Μερική
7.106
28,5%
Εκ περιτροπής
2.550
10,2%
Σύνολο
24.916
100,0%
Πίνακας 18: Νέες θέσεις εργασίας ανά είδος σύμβασης στην ΠΚΜ. Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ, ΕΙΕΑΔ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ, ΕΙΕΑΔ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
3. Νέες Θέσεις Εργασίας ανά Φύλο στην ΠΚΜ, 2021
Όπως αποτυπώνεται στον Πίνακα 19, από το σύνολο των 24.916 ν.θ.ε. που δημιουργήθηκαν κατά το 2021 στην ΠΚΜ, το 52,4% κατελήφθη από γυναίκες. Δεδομένου ότι οι γυναίκες συμμετέχουν κατά 44,2% (Γράφημα 22) στο Εργατικό Δυναμικό της Χώρας (ΕΛΣΤΑΤ, 2020), η τάση αυτή σηματοδοτεί μια αξιοσημείωτη αποκλιμάκωση του υψηλού ποσοστού της γυναικείας ανεργίας των τελευταίων ετών στην ΠΚΜ, αλλά και στη Χώρα.
Φύλο
Ν.θ.ε.
Ποσοστό
Άνδρες
11.872
47,6%
Γυναίκες
13.044
52,4%
Σύνολο
24.916
100,0%
Πίνακας 19: Νέες Θέσεις Εργασίας ανά Φύλο στην ΠΚΜ. Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜΠηγή: ΕΛΣΤΑΤ
4. Νέες Θέσεις Εργασίας ανά Ηλικία στην ΠΚΜ, 2021
Στο Γράφημα 22 αποτυπώνονται οι ν.θ.ε. που δημιουργήθηκαν στην ΠΚΜ κατά το 2021, ανά ηλικιακή ομάδα και είναι αξιοσημείωτο ότι το 50% των θέσεων καταλαμβάνονται από νέους ηλικίας 15-24 ετών και ένα επιπλέον 25% από εργαζόμενους 25-34 ετών. Η τάση αυτή που αναμένεται να συνεχιστεί και κατά το τρέχον έτος, θα συμβάλει αποφασιστικά στην ταχεία μείωση των υψηλών συγκριτικά ποσοστών ανεργίας που παρατηρήθηκαν στις ηλικίες αυτές, κατά τη διάρκεια της προηγούμενης δεκαετίας.
Πηγή: ΕΡΓΑΝΗ, ΕΙΕΑΔ. Επεξεργασία: ΠΜΔΑΑΕ-ΚΜ
5. Δυναμικά Επαγγέλματα στην ΠΚΜ, 2021
Στον Πίνακα που ακολουθεί αποτυπώνονται τα δυναμικά επαγγέλματα (ΣΤΕΠ-92 2D) στην ΠΚΜ για το 2021, σύμφωνα με στοιχεία του Πληροφοριακού Συστήματος ΕΡΓΑΝΗ, που αντλήθηκαν από την πλατφόρμα του ΜΔΑΑΕ του ΕΙΕΑΔ. Περίπου 1 στις 4 ν.θ.ε. στην ΠΚΜ αφορούσαν σε “Υπαλλήλους γραφείου”, στη 2η θέση οι “Απασχ/νοι στην παροχή προσωπ. υπηρεσιών” με 3.455 ν.θ.ε. και στην 3η θέση οι “Πωλητές” με 3.083 ν.θ.ε.. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα δέκα πιο δυναμικά επαγγέλματα συνεισφέρουν σε ποσοστό άνω του 85% στο σύνολο των ν.θ.ε. της ΠΚΜ, για το 2021.
Επάγγελμα (ΣΤΕΠ-92 2D)
ν.θ.ε.
41
Υπάλληλοι γραφείου
5.751
51
Απασχ/νοι στην παροχή προσωπ. υπηρεσιών (σερβιτόροι, μάγειροι, κομμωτές, αισθητικοί κ.α.)
3.455
53
Πωλητές, μοντέλα κ.α.σ.ε.
3.083
91
Πλανόδ. πωλητές, καθαριστές, οικ. βοηθοί κ.α.σ.ε.
2.130
93
Ανειδίκευτοι εργάτες (κατασκ., μεταπ., μεταφ.)
1.702
34
Ειδικ. σε πωλήσεις, κτηματομεσίτες, χρηματιστές κ.α.σ.ε.
Στην “Παροχή προσωπικών υπηρεσιών” (κωδ. 51), πάνω από τις μισές ν.θ.ε. (1.805) αφορούν σε σερβιτόρους και 811 ν.θ.ε. σε μαγείρους, αντανακλώντας τη σταδιακή επιστροφή του τουριστικού κλάδου στην κανονικότητα.
Οι 4 στις 5 ν.θ.ε. στο επάγγελμα “Ανειδίκευτοι εργάτες” (κωδ. 93) δημιουργούνται στις μεταποιητικές επιχειρήσεις (κωδ. 9320), που συνήθως αφορούν σε μόνιμη απασχόληση, τάση ενθαρρυντική για τις προοπτικές του κλάδου.
Οι 6 στις 10 ν.θ.ε. στο επάγγελμα “Τεχνολόγοι & βοηθ. επιστημών βιολογίας & υγείας κ.α.σ.ε.” (κωδ. 32) αφορούν σε πτυχιούχους νοσοκόμους, επιβεβαιώνοντας τις προβλέψεις διεθνών οργανισμών για τη ανερχόμενη ζήτηση κατά την επόμενη δεκαετία.
Στο επάγγελμα “Σχεδιαστές, αναλυτές, προγραμματιστές συστημάτων Η/Υ” (κωδ. 2131) δημιουργήθηκαν 732 ν.θ.ε., επιβεβαιώνοντας την έντονη δυναμική του στην ΠΚΜ, λόγω της επέκτασης υπαρχουσών επιχειρήσεων και της εγκατάστασης νέων (π.χ. Pfizer), που δραστηριοποιούνται σε τεχνολογίες αιχμής.
ΠΗΓΕΣ
Ετήσια Έκθεση για την Ποιότητα της Ανώτατης Εκπαίδευσης 2020, Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), 2021.
The 2021 Ageing Report, Institutional Paper 148, EC, May 2021.
Εκθέσεις Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ, Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων.
Μισθωτή Εργασία 2014-2021, ΜΔΑΑΕ, ΕΙΕΑΔ.
Σημ.: Στοιχεία με εστίαση στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και τις 7 Π.Ε. της, καθώς και άλλες χρήσιμες ενημερώσεις και επισκοπήσεις σχετικά με την απασχόληση, μπορούν να αναζητηθούν στην ιστοσελίδα του Μηχανισμού της Περιφέρειας: https://pmdaae-pkm.gr/